I SA/Gl 1154/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Anna Rotter, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 maja 2025 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 24 lipca 2024 r. nr 401-IEE.7192.370.2024.4.DJ UNP: 2401-24-187968 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości oddala skargę. Przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 lipca 2024 r. nr 401-IEE.7192.370.2024.4.DJ-, którym utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 10 czerwca 2024 r. nr [...], którym organ ten stwierdził wobec A. Sp. z o.o. w W. (dalej: spółka, strona, skarżąca) uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości zabudowanej położonej w K. przy [...] ([...]). W podstawie prawnej tego rozstrzygnięcia wskazano art. 138 § 1 pkt d) w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17 § 1 i § 1c art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm., dalej: u.p.e.a.) Stan sprawy przedstawia się następująco. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadzi postępowanie egzekucyjne z nieruchomości położonej w K. przy [...]. W prowadzonym postępowaniu, zawiadomieniem z 7 lutego 2024 r. nr [...], zawiadomił uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie to spółka otrzymała 26 lutego 2024 r. Zawarto w nim informację, że opis i oszacowanie nieruchomości zakończy się 26 kwietnia 2024 r., a także pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania można wnosić w terminie 14 dni od zakończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zatem termin do wniesienia zarzutów upływał z dniem 10 maja 2024 r. Strona nie dochowała tego terminu, gdyż wniosła zarzuty dopiero 14 maja 2024 r. Jednocześnie wraz z wniesieniem zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości strona wniosła o przywrócenie terminu do ich złożenia. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z 10 czerwca 2024 r. nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości przedmiotowej nieruchomości. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy w postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 14 lipca 2024 r. nr 2401-IEE.7192.369.2024.DJ. Organ II instancji po analizie akt sprawy stwierdził, że uchybienie terminu zostało zawinione przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaniechał zabezpieczenia prawidłowego działania swojej kancelarii adwokackiej. Organ nadzoru nadmienił, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika (por. wyrok NSA z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1173/19, postanowienie NSA z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt II OZ 271/24). Organ nadzoru wskazał zatem, że w związku ze stwierdzonym uchybieniem terminu do wniesienia tego środka prawnego, organ I instancji nie miał możliwości merytorycznego odniesienia się do wniesionych zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości i prawidłowo stwierdził, że zarzuty te zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżącą adwokat zarzucił: 1. błędne przyjęcie, że zarzuty do opisu i oszacowania zostały wniesione z uchybieniem terminu, a w konsekwencji niezasadne przyjęcie słuszności stwierdzenia organu I instancji o uchybieniu terminu, a przez to niezasadne utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia z 10 czerwca 2024 r., 2. błędne uznanie, że uchybienie terminu zostało zawinione przez pełnomocnika skarżącego, albowiem nieprawdą jest ogólnikowe stwierdzenie organu II instancji jakoby pełnomocnik "...zaniechał zabezpieczenia prawidłowego działania swojej kancelarii adwokackiej.", podczas gdy pełnomocnik bynajmniej nie dopuścił się takowego zaniechania, a uchybienie w istocie było efektem zdarzenia nagłego i nieprzewidzianego (pierwszy tego typu przypadek w ponad 8 - letniej historii kancelarii), a ponadto stwierdzenie organu II instancji pozostaje niewłaściwe i krzywdzące, tym bardziej w sytuacji, w której organy w żaden sposób nawet nie oceniły in concreto dowodów świadczących o braku winy pełnomocnika w złożeniu zarzutów wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, a przejawiający się niezasadnym stwierdzeniem, że termin do wniesienia ww. zarzutów nie został dochowany, podczas gdy zarzuty te zostały złożone wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu bez winy skarżącej, 4. powielenie zaniechania merytorycznej oceny twierdzeń i dowodów na fakt braku winy przedłożonych przez pełnomocnika razem z wnioskiem o przywrócenie terminu i w konsekwencji nierozpoznanie istoty sprawy. Wobec powyższych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu I instancji z 10 czerwca 2024 r., a w konsekwencji nakazanie organom skarbowym przyjęcie zarzutów na opis i oszacowanie nieruchomości z 10 maja 2024 r. do rozpoznania, ewentualnie uchylenie tegoż postanowienia oraz postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że zaskarżone postanowienie, podobnie jak postanowienie organu I instancji, jawi się jako krzywdzące i niesprawiedliwe, wobec czego nie powinno się ostać. Niniejsza skarga jest z kolei konsekwencją konieczności złożenia skargi na odrębne postanowienie organu I instancji w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zarzutów na opis i oszacowanie. Odnosząc się do wskazanego w zaskarżonym postanowieniu orzecznictwa podniesiono, że nie przystaje ono do realiów niniejszej sprawy. Wyrok NSA z 10 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1173/19 odnosi się do sytuacji, w której pracownik kancelarii błędnie zaadresował przesyłkę terminową i przez to doszło do uchybienia terminowi, natomiast postanowienie NSA z 11 czerwca 2024 r., sygn. akt: II OZ 271/24 dotyczy zdarzenia, w którym również nieuwaga pracownika kancelarii spowodowała uchybienie terminu. Przypadki te dotyczą zatem nieuwagi lub zaniedbania pracowników kancelarii, za których jednakże odpowiedzialność ponosi pełnomocnik. W niniejszej sprawie oczywistym jest to, że gdyby pełnomocnik wiedział, a przynajmniej mógł przypuszczać lub przewidywać wystąpienie awarii komputera w takim momencie, to z pewnością zorganizowałby inny sprzęt. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II PZ 27/16, który orzekł, iż awaria komputera należącego do pełnomocnika procesowego, który jest nośnikiem pisma procesowego, nie świadczy o zawinieniu strony. Przy wyborze konkurencyjnych racji, a polegających, z jednej strony, na potrzebie dochowania terminu, z drugiej zaś, na sporządzeniu adekwatnego do oczekiwań strony zażalenia, powód miał prawo postawić na tę ostatnią. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasową argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wskazał, że zarzuty do opisu i oszacowania zostały wniesione z uchybieniem ustawowego terminu, co potwierdza proste zostawienie dat zakończenia opisu i oszacowania nieruchomości oraz daty wniesienia zarzutów. Wniesienie zarzutów razem z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia nie skutkuje automatycznym uznaniem, że wniesione zostały w ustawowym terminie. Dopiero przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów wywiera skutek w postaci możliwości merytorycznego rozpoznania środka prawnego, co do którego ustawowy termin nie został dochowany. Pełnomocnik kwestionuje zatem w istocie odrębne rozstrzygnięcie, wydane w sprawie odmowy przywrócenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z 24 lipca 2024 r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z 10 czerwca 2024 r. którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości zabudowanej. Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zgodnie z treścią art. 110u § 1 u.p.e.a. zarzuty do opisu i oszacowania wartości nieruchomości mogą być wnoszone przez wszystkich uczestników postępowania egzekucyjnego w terminie 14 dni od dnia ukończenia opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zarzuty, o których mowa w art. 110u § 1 u.p.e.a. są sformalizowanym środkiem prawnym przysługującym wszystkim uczestnikom postępowania egzekucyjnego, co powoduje, że tylko terminowe wniesienie takich zarzutów skutkuje możliwością i koniecznością ich rozpoznania. Zarzuty wniesione po tym terminie nie mogą wywrzeć zamierzonych skutków prawnych, gdyż są oczywiście spóźnione. Wystąpienie takiej sytuacji (w razie wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości zajętej nieruchomości po terminie przewidzianym w art. 110u § 1 u.p.e.a.) powoduje, że zgodnie z art. 17 § 1c u.p.e.a. organ egzekucyjny wydaje postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do ich wniesienia (por. wyrok NSA z 16 marca 2021 r., sygn. akt III FSK 2780/21, wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie przyjmuje się ponadto, że termin na złożenie zarzutów wynoszący 14 dni jest liczony od dnia ukończenia opisu i oszacowania, nie zaś od innego momentu, np. doręczenia protokołu z tej czynności (por. wyroki NSA z 8 września 2016 r., sygn. akt II FSK 92/15 i sygn. akt II FSK 93/15; z 23 lutego 2021 r., sygn. akt III FSK 2284/21 oraz wyroki: WSA w Poznaniu z 24 marca 2023 r., sygn. akt I SA/Po 572/22; WSA w Gliwicach z 6 lipca 2020 r., sygn. akt I SA/Gl 462/20 i z 8 marca 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 1250/17; WSA w Gdańsku z 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Gd 1057/19). Jak wynika z akt sprawy w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego z nieruchomości organ egzekucyjny zawiadomieniem z 7 lutego 2024 r. zawiadomił uczestników postępowania o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Zawiadomienie to skarżąca otrzymała 26 lutego 2024 r. Zawarto w nim informację, że opis i oszacowanie nieruchomości zakończy się 26 kwietnia 2024 r., a także pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania można wnosić w terminie 14 dni od zakończenia opisu i oszacowania i wartości nieruchomości. Zatem termin do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania wartości nieruchomości upływał z dniem 10 maja 2024 r. Strona nie dochowała tego terminu, gdyż wniosła zarzuty dopiero 14 maja 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do ich wniesienia. Nie ulega zatem wątpliwości, że miało miejsce uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, co zresztą strona przyznała wnosząc o jego przywrócenie. Zaistniała zatem przesłanka zastosowania art. 17 § 1 c u.p.e.a., zgodnie z którym organ egzekucyjny stwierdza, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia skargi, wniosku lub innego podania, którego wniesienie jest ograniczone terminem. Skarżąca w zażaleniu ani w skardze nie kwestionowała otrzymania zawiadomienia z 7 lutego 2024 r. o terminie opisu i oszacowania wartości nieruchomości zawierającego prawidłowe pouczenie. Bezsporne jest, iż zawarto w nim informację, że opis i oszacowanie nieruchomości zakończy się 26 kwietnia 2024 r., a także pouczenie, że zarzuty do opisu i oszacowania można wnosić w terminie 14 dni od zakończenia opisu i oszacowania i wartości nieruchomości. Strona skoncentrowała się natomiast na próbie przekonania, że uchybienie temu terminowi było niezawinione. Zarzuty te jednak uznać należało za chybione. Podkreślić bowiem trzeba, że stwierdzenie uchybienia terminu ma charakter obiektywny i nie zależy od uznania właściwego organu. Zarazem wystarczającym warunkiem do wydania rozstrzygnięcia w tym przedmiocie jest samo uchybienie terminowi. Bez znaczenia pozostają natomiast inne kwestie, w tym to, czy uchybienie to zostało przez stronę zawinione, czy też nie. Na marginesie nadmienić należy, że tut. Sąd wyrokiem z 31 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 1153/24 oddalił skargę spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 24 lipca 2024 r. nr 401-IEE.7192.369.2024.3.DJ UNP: 2401-24-187866 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia zarzutów do opisu i oszacowania nieruchomości. Jak więc wykazano powyżej zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, wobec czego Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.