I SA/Gl 134/16

WyrokWSA w Gliwicach2016-06-14

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Przemysław Dumana, Teresa Randak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa osoby fizycznej do spółki kapitałowej w zamian za udziały, w sytuacji gdy akt notarialny określa ten wkład jako przedsiębiorstwo, a nie zorganizowaną część przedsiębiorstwa, podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa osoby fizycznej do spółki kapitałowej w zamian za udziały podlega opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Kluczowe było ustalenie, że akt notarialny jednoznacznie określał przedmiot aportu jako przedsiębiorstwo, a nie zorganizowaną część przedsiębiorstwa. Wniesienie przedsiębiorstwa osoby fizycznej nie było wyłączone z opodatkowania na mocy przepisów krajowych ani dyrektyw unijnych, a Polska skutecznie skorzystała z uprawnienia do nieuznawania niektórych podmiotów za spółki kapitałowe na potrzeby podatku kapitałowego.
Stan faktyczny
Spółka wniosła o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych od czynności podwyższenia kapitału zakładowego poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego (aportu). Spółka twierdziła, że aportem była zorganizowana część przedsiębiorstwa, podczas gdy organy podatkowe uznały, że był to aport całego przedsiębiorstwa osoby fizycznej. Organy podatkowe i odwoławcze utrzymały w mocy decyzję odmawiającą stwierdzenia nadpłaty, uznając, że czynność podlegała opodatkowaniu. Spółka zaskarżyła decyzję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym przepisów unijnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędzia WSA Teresa Randak, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi A S.A. w R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Dyrektora Izby Skarbowej w K. (dalej organ odwoławczy), działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 72 § 1 pkt 1 i art. 75 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2015. 613), dalej O.p., oraz art. 1 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 pkt 9 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz. U. 2015. 626 w brzmieniu obowiązującym na dzień powstania obowiązku podatkowego), dalej ustawa podatkowa, po rozpatrzeniu odwołania A S.A. w R. (dalej Spółka), od decyzji Naczelnika Drugiego Śląskiego Urzędu Skarbowego w B. (dalej organ podatkowy) z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie [...] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z tytułu podwyższenia kapitału zakładowego Spółki i zmiany umowy Spółki, utrzymał w mocy decyzję organu podatkowego. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w odwołaniu od decyzji organu podatkowego Spółka zarzuciła naruszenie: – art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, pkt 2, ust. 3 pkt 2 i art. 2 ust. 4 ustawy podatkowej, – art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. 2004. 54. 535 ze zm., dalej ustawa o VAT), w brzmieniu obowiązującym na dzień 1 stycznia 2006 r., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, iż na podstawie tego przepisu przed 1 stycznia 2007r. transakcje zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa podlegały wyłączeniu spod opodatkowania podatkiem od towarów i usług, w sytuacji, gdy przepis ten dotyczył jedynie przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans, a nie zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie sporządzającej samodzielnie bilansu, – art. 2 ust. 4 ustawy podatkowej w zw. z § 8 ust. 1 pkt 6 Rozporządzenia MF w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT w brzmieniu tych przepisów na dzień 1 stycznia 2006 r. (sprzed 1 stycznia 2007 r.) poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, iż Polska nie zrezygnowała nigdy z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych (kapitałowym) transakcji wniesienia aportu (wkładu) zorganizowanej części przedsiębiorstwa do spółki kapitałowej, w sytuacji gdy w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2007r. dochodziło do wyłączenia opodatkowania w zakresie tego podatku, – art. 5 ust. 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt c oraz art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy Rady z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału nr 2008/7/WE poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne niezastosowanie w sprawie, – art. 5 ust. 1 pkt e w zw. z art. 4 ust. 1 pkt a Dyrektywy 2008/7/WE poprzez przyjęcie, iż zorganizowana część przedsiębiorstwa osoby fizycznej nie mieści się w zakresie pojęcia "gałęzi działalności" wskazanego w tych przepisach, – art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 9, art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji naruszenie zasady pierwszeństwa oraz zasady bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego, – art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 1 ust. 5 pkt 2 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b i art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz w zw. z art. 10 ust. 2 i ust. 3 ustawy podatkowej, poprzez ich zastosowanie mimo niezgodności z przepisem art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 Dyrektywy 2008/7/WH, polegającej na obciążeniu podatkiem transakcji wniesienia aportem przedsiębiorstwa do spółek kapitałowych w konsekwencji której nastąpiło podwyższenie kapitału zakładowego w spółce, – art. 72 § 1 pkt 2 O.p., poprzez jego niezastosowanie, pomimo że sporna kwota została przez płatnika pobrana nienależnie, a tym samym stanowiła nadpłatę. oraz naruszenie przepisów proceduralnych a mianowicie: – art. 120 oraz art. 121 § 1 O.p., poprzez ich niezastosowanie w sprawie, czego przejawem jest stanowisko przedstawione w decyzji, a w szczególności poprzez zaniechanie rozpatrzenia kluczowej argumentacji Wnioskodawcy w kwestii naruszenia Dyrektywy 2008/7/WE, a także poprzez przyjęcie, iż teza uchwały NSA sygn. II FPS 1/12 z dnia 19 listopada 2012 r. nie odnosi się do niniejszego stanu taktycznego, mimo iż uchwała dotyczy ogólnie wkładu niepieniężnego, w tym również wkładu zorganizowanej części przedsiębiorstwa osoby fizycznej, jak również poprzez wydanie stanowiska sprzecznego z tezą powołanej uchwały, – art. 75 § 1 i art. 77 § 1 pkt 2 w zw. z art. 76 § 1 i art. 72 § 1 pkt 2 O.p. poprzez bezzasadną odmowę stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Spółki, podczas gdy mające bezpośrednie zastosowanie art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 dyrektywy Rady z dnia 12 lutego 2008 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału nr 2008/7/WE przewidują zwolnienie z opodatkowania podatkiem kapitałowym takiej transakcji i w związku z tym pobranie przez płatnika podatku nastąpiło w kwocie nienależnej. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że w dniu [...] r. notariusz w formie aktu notarialnego Rep.[...] numer [...] sporządził protokół z obrad Zgromadzenia Wspólników spółki A Sp. z o.o. dotyczący podjęcia uchwał w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki i zmiany umowy spółki. Podwyższenie kapitału zakładowego nastąpiło o kwotę [...] zł, to jest z kwoty [...] zł do kwoty [...] zł, poprzez ustanowienie 30.000 nowych, równych i niepodzielnych udziałów o wartości nominalnej po [...] zł każdy z nich. Wszystkie nowo utworzone udziały w kapitale zakładowym Spółki zostały w całości pokryte przez pana R. K. wkładem niepieniężnym (aportem) w postaci należącego do niego przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 kodeksu cywilnego, stanowiącego zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej w formie jednoosobowego przedsiębiorcy pod firmą: B K. R.. W związku z dokonaną czynnością podwyższenia kapitału zakładowego spółki notariusz pobrał od spółki pod firmą: A Sp. z o.o., na podstawie art. 7 ust 1 pkt 9 ustawy podatkowej podatek w wysokości [...] zł. Wnioskiem z dnia [...] r. A Sp. z o.o. (poprzednik prawny spółki A S.A.) wniosła o stwierdzenie nadpłaty w przedmiotowym podatku z tytułu zawartej czynności cywilnoprawnej. Odmawiając stwierdzenia nadpłaty organ podatkowy wyjaśnił, że w polskim porządku prawnym funkcję podatku kapitałowego pobieranego od kapitału w spółkach kapitałowych pełni podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy spółki i jej zmiany. Zgodnie z ustawą podatkową obowiązującą w dniu zawarcia aktu notarialnego tj. [...] r. (tekst jedn. Dz. U. 2007.68.450 ze zm.), zdarzeniem prawnym rodzącym obowiązek podatkowy w tym podatku były umowy spółki oraz zmiany tych umów. Stosownie do treści art. 1 ust. 1 pkt 2 tej ustawy podatkowi podlegają zmiany umów wymienionych w pkt 1, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Natomiast na podstawie art. 1 ust. 3 pkt 2 tej ustawy - w przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się przy spółce kapitałowej podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz dopłaty. Na podstawie jej art. 4 pkt 9, obowiązek podatkowy ciąży przy umowie spółki kapitałowej na spółce. W myśl art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy stawka podatku od umowy spółki wynosi 0,5%. Organ podatkowy rozpatrując wniosek o stwierdzenie i zwrot nadpłaty zastosował przepisy obowiązujące na dzień powstania obowiązku podatkowego tj. na dzień [...] r. Organ odwoławczy ustalił, że jak wynika ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia [...] r. przedmiotem wkładu niepieniężnego było całe przedsiębiorstwo nie zaś, jak wskazuje odwołująca się Spółka - zorganizowana część przedsiębiorstwa nie sporządzająca samodzielnie bilansu (6 str. odwołania). Powyższe spostrzeżenie ma znaczenie z punktu widzenia przepisu art. 6 ustawy o VAT. Organ odwoławczy przytoczył treść przepisów art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 2 pkt 4 i pkt 6 ustawy podatkowej by stwierdzić, iż powyższe przepisy, obowiązujące na dzień powstania obowiązku podatkowego, regulowały kwestię opodatkowania zmiany umowy spółki rozumianej jako podwyższenie kapitału zakładowego poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa w ten sposób, że czynność taka podlegała opodatkowaniu. Brak było również podstaw do stwierdzenia, aby czynność taka nie podległa podatkowi na podstawie art. 2 ustawy podatkowej. Z uwagi jednak na zarzuty dotyczące niezgodności prawa krajowego z prawem Unii Europejskiej, a także orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ odniósł się również do aspektów z tym związanych, podnosząc, że przy uwzględnieniu art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 69/335/EWG z dnia 17 lipca 1969 r. dotyczącej podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE. L. 1969.249.25) oraz wyroków TSUE z dnia 16 czerwca 2011 r. w sprawie Logstor ROR Polska, C-212/10, z dnia 16 lutego 2012 r. w sprawie Pak - Holdco sp. z o.o.. C-372/10 stwierdził, że nie ma już wątpliwości, że o obowiązku zwolnienia określonych operacji z podatku kapitałowego (którego polskim odpowiednikiem jest obecnie podatek od czynności cywilnoprawnych) decyduje stan prawny obowiązujący w tym zakresie w polskim prawie na dzień 1 lipca 1984 r. Ponieważ omawiane transakcje były w Polsce opodatkowane wg stawki wyższej niż 0,5%. podatek ten. w odniesieniu do omawianych czynności prawnych, istniał faktycznie również po 1 lipca 1984 r., w tym bezpośrednio przed datą akcesji, a także 1 stycznia 2006 r. - w odniesieniu do czynności prawnych dokonywanych od dnia 1 stycznia 2009 r. (dzień wejścia w życie Dyrektywy 2008/7/WE), konieczne było dodatkowo spełnienie warunku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 tego aktu, tzn. naliczania podatku kapitałowego w dniu 1 stycznia 2006 r. - uznać należy, że wskazane wyżej warunki zostały spełnione, a możliwość opodatkowania tych czynności cywilnoprawnych nie budzi już wątpliwości w orzecznictwie. Zdaniem organu odwoławczego w świetle powyższych spostrzeżeń odmiennie kształtuje się kwestia opodatkowania wnoszonych do spółki wkładów niepieniężnych. Problem ten związany jest z relacją między dwiema ustawami podatkowymi, tj. ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz ustawą o podatku od towarów i usług. W polskim systemie prawnym przyjęto zasadę, że obowiązek opodatkowania określonej transakcji jednym z podatków, wyklucza możliwość objęcia jej drugim podatkiem. Realizując tę regułę, ustawodawca w ustawie podatkowej posłużył się zabiegiem wyłączenia z opodatkowania transakcji, które co do zasady objęte są podatkiem od towarów i usług. Z analizowanym problemem wiąże się regulacja art. 2 pkt 4 ustawy podatkowej, przy czym istotne znaczenie ma kształt tego przepisu w różnych okresach czasu. Organ odwoławczy zauważył, że w kwestii tej wypowiadał się Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 19 listopada 2012 r. w uzasadnieniu której wskazał, że czynność wniesienia wkładu niepieniężnego do spółki podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, nie mogła być opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o podatku VAT w brzmieniu obowiązującym od dnia akcesji do 30 listopada 2008 r. przepisów tej ustawy nie stosowało się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zakładu (oddziału) samodzielnie sporządzającego bilans. Od dnia 1 grudnia 2008 r. przepis ten uległ zmianie i wyłączeniu z zakresu obowiązywania ustawy VAT podlega transakcja zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Skoro zatem art. 6 ust. 1 ustawy o podatku VAT wyłączał (a nie zwalniał) z opodatkowania podatkiem od towarów i usług transakcję zbycia przedsiębiorstwa, to transakcje takie - dokonywane w ramach czynności zawiązania umowy spółki lub jej zmiany - jako pozostające poza zakresem wyłączeń z opodatkowania, wynikającym z art. 2 ustawy podatkowej, podlegały opodatkowaniu tym podatkiem. W tym zatem zakresie nigdy nie doszło do rezygnacji z opodatkowania takich czynności podatkiem od czynności cywilnoprawnych, nie można więc mówić, aby w takich sprawach doszło do naruszenia zasady stand - still. Innymi słowy stwierdzić można, że po 1 maja 2004 r. Polska nie zrezygnowała z opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych wnoszenia wkładów niepieniężnych w postaci przedsiębiorstwa. Przez cały okres po 1 maja 2004 r. wniesienie wkładu w postaci przedsiębiorstwa, jako niepodlegające podatkowi od towarów i usług, było opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnej. Nie miało na to wpływu również dokonanie zmian w art. 2 pkt 4 ustawy podatkowej od dnia 1 stycznia 2007 r. oraz od dnia 22 kwietnia 2010 r. Ponieważ w rozpatrywanej sprawie ocenie poddana została czynność prawna związana z pokryciem udziałów wkładem niepieniężnym w postaci przedsiębiorstwa (bezsporny element stanu faktycznego), zasadnie przy dokonaniu tejże czynności prawnej został obliczony, pobrany i przekazany przez płatnika właściwemu organowi podatkowemu podatek od czynności cywilnoprawnych. W skardze na tę decyzję, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego w tym: – art. 5 ust. 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt c oraz art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy Rady z dnia 12 lutego 2008 r. nr 2008/7/WE, przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji bezpodstawne niezastosowanie w sprawie; – art. 5 ust. 1 pkt e w zw. z art. 4 ust. 1 pkt a Dyrektywy 2008/7/WE poprzez przyjęcie, iż zorganizowana część przedsiębiorstwa osoby fizycznej nie mieści się w zakresie pojęcia "gałęzi działalności" wskazanego ww. przepisach; – art. 288 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej oraz art. 9, art. 87 ust. 1, art. 90 ust. 1 i art. 91 ust. 3 Konstytucji RP, poprzez ich niezastosowanie w sprawie i w konsekwencji naruszenie zasady pierwszeństwa oraz zasady bezpośredniego skutku prawa wspólnotowego; – art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k, art. 1 ust. 3 pkt 2, art. 1 ust. 5 pkt 2 lit. b w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b i art. 7 ust. 1 pkt 9 oraz w zw. z art. 10 ust. 2 i ust. 3 ustawy podatkowej, poprzez ich zastosowanie mimo niezgodności z przepisem art. 7 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 Dyrektywy 2008/7/WE, polegającej na obciążeniu podatkiem transakcji wniesienia aportem przedsiębiorstwa do spółek kapitałowych w konsekwencji której nastąpiło podwyższenie kapitału zakładowego w spółce; – art. 2 pkt 27e ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe niezastosowanie polegające na przyjęciu, iż "zorganizowana część przedsiębiorstwa" nie mieści się w zakresie pojęcia przedsiębiorstwa o którym mowa w art. 551 k.c.; – art. 72 § 1 pkt 2 O.p., poprzez jego niezastosowanie, pomimo że sporna kwota została przez płatnika pobrana nienależnie, a tym samym stanowiła nadpłatę. Skarżąca zarzuciła ponadto organowi naruszenie przepisów postępowania, w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: – art. 121 § 1 w zw. z art. 122, art. 187 i art. 192 O.p. - poprzez bezpodstawne przyjęcie i uznanie za bezsporne błędnego stanu faktycznego sprawy tj., że przedmiotem aportu było przedsiębiorstwo, a nie zorganizowana część przedsiębiorstwa, a tym samym naruszenie zasady legalizmu i pogłębiania zaufania do organów podatkowych; – art. 120 O.p., przez jego niezastosowanie w sprawie i przez to decyzję podatkową wydano z rażącym naruszeniem niżej wskazanych przepisów prawa oraz naruszeniem zasad praworządności wyrażonej w art. 7 Konstytucji RP; – art. 121 § 1 O.p., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów podatkowych; – art. 122, art. 187 § 1 i art. 192 O.p., poprzez uznanie za udowodnione i bezsporne ustalenia organu w zakresie przedmiotu aportu, mimo, iż organ podatkowy nie podjął działań w celu wyjaśnienia stanu faktycznego i zaniechał zebrania w tej kwestii materiałów dowodowych; – art. 233 § 1 pkt 1 O.p., poprzez jego zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, mimo, że została ona wydana z naruszeniem przepisów prawa; – art. 233 § 1 pkt 2 lit. a w zw. z art. 72 § 1, art. 75 § 1 O.p., poprzez jego niewłaściwe niezastosowanie, mimo, iż w świetle niniejszych okoliczności faktycznych i prawnych organ winien był stwierdzić nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych. Skarżąca Spółka zaskarżyła w całości decyzje organów obu instancji domagając się ich uchylenia i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie stwierdziła, że organ podatkowy pominął bezzasadnie to, że składając wniosek o stwierdzenie nadpłaty w spornym podatku i we wszystkich pismach kierowanych do organów podatkowych wskazywała, że przedmiotem aportu była zorganizowana część przedsiębiorstwa, a nie przedsiębiorstwo, zaś jedynym dokumentem gdzie przedmiot aportu określono jako przedsiębiorstwo był akt notarialny – umowa przeniesienia własności przedsiębiorstwa. Spółka zauważyła, że w kodeksie cywilnym występuje wyłącznie pojęcie "przedsiębiorstwa", a notariusz był tym związany, oraz że osoba fizyczna wnosząca wkład, po jego wniesieniu, dalej kontynuowała prowadzenie tej działalności – został jedynie ograniczony jej przedmiot. Spółka podała definicję zorganizowanej części przedsiębiorstwa z art. 2 pkt 27e ustawy o VAT i art. 5a pkt 4 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz definicję przedsiębiorstwa z art. 551 k.c., by stwierdzić, że ważne było jakie składniki strony określiły w umowie, tj. akcie notarialnym, jako przedmiot przenoszonej własności, a nie literalne brzmienie samej treści tego aktu i nie można poprzestawać jedynie na nazwie określonej w umowie. Zdaniem Spółki określenie w akcie notarialnym przedmiotu aportu jako przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c. nie jest wystarczające dla przyjęcia, że w istocie przedmiot aportu nie stanowił zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Stwierdziła, że zorganizowana część przedsiębiorstwa na gruncie podatku VAT stanowi przedsiębiorstwo w rozumieniu k.c., co potwierdził SN w wyroku z dnia 8 kwietnia 2003 r. sygn. akt IV CKN 51/01, ponadto Spółka wskazała na wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 lutego 2010 r. sygn. akt III SA/Wa 1601/09 dowodząc, że Polska była zobowiązana do zwolnień przedmiotowych czynności ze spornego podatku. Podniosła również wadliwość tłumaczenia dyrektywy 2008/7/WE wyjaśniając, że chodzi w niej o "gałęzie działalności" a nie "oddziały", zatem zwolnienie tam przewidziane powinno obejmować aport każdej zorganizowanej masy majątkowej, która może funkcjonować w miarę samodzielnie. Zdaniem skarżącej sposób implementowania tej dyrektywy można uznać za wypaczający jej cele. Odwołała się w tej kwestii do wyroków TSUE z dnia 13 października 1992 r. w sprawie C-50/91 i z dnia 22 kwietnia 2015 r. sygn. C-357/13, podnosząc, że w przypadku, gdy dyrektywa nie została wdrożona do porządku prawnego państwa członkowskiego uprawniony może powoływać się na jej przepisy wobec władzy publicznej w stosunkach wertykalnych. Biorąc to pod uwagę skarżąca wskazała, że Polska implementując do porządku prawnego Dyrektywę 2008/7/WE nie uwzględniła postanowień art. 5 ust. 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt c oraz art. 7 ust. 1 i 2 tej dyrektywy – poprzez pozostawienie w mocy przepisów obejmujących opodatkowanie spornym podatkiem wkładów niepieniężnych (z wyłączeniem zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki kapitałowej), mimo, iż na dzień 1 stycznia 2006 r. wkłady te były wyłączone z opodatkowania podatkiem kapitałowym, oraz że wątpliwości budzi fakt wyłączenia z opodatkowania jedynie aportów zorganizowanej części przedsiębiorstwa spółki kapitałowej z pominięciem zorganizowanej części przedsiębiorstwa osoby fizycznej, w sytuacji, gdy na podstawie art. 3 lit. c dyrektywy za "wkłady kapitałowe" uważa się m.in. podwyższenie kapitału Spółki kapitałowej poprzez wniesienie wkładów jakiegokolwiek rodzaju, oraz że istnieją wątpliwości w zakresie prawidłowego tłumaczenia oryginalnej wersji dyrektywy jako "oddział" a nie jako "gałąź działalności – zorganizowana część przedsiębiorstwa". Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się bezzasadna. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd zauważa, że w istocie okolicznością sporną w sprawie była kwestia przedmiotu wkładu niepieniężnego (aportu) wniesionego do Spółki kapitałowej w wykonaniu uchwały w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego Spółki i zmiany umowy Spółki, pokrywającego wszystkie nowo utworzone udziały w tym kapitale. Strona skarżąca twierdziła, że przedmiotem aportu była zorganizowana część przedsiębiorstwa, zaś organy podatkowe dowodziły, że aportem tym było przedsiębiorstwo należące do osoby fizycznej. Poza sporem było, że w dniu [...] r. w formie aktu notarialnego sporządzono protokół z obrad zgromadzenia wspólników Spółki (Spółka z o.o.) dotyczący podjęcia uchwał w sprawie podwyższenia kapitału zakładowego i wyrażenia zgody na nabycie przedsiębiorstwa oraz zmiany umowy Spółki. Podwyższenie kapitału zakładowego nastąpiło o kwotę [...] zł poprzez ustanowienie 30.000 nowych, równych i niepodzielnych udziałów o wartości nominalnej po [...] zł każdy z nich, przy czym wszystkie nowoutworzone udziały zostały w całości pokryte przez osobę fizyczną wkładem niepieniężnym (aportem) w postaci należącego do tej osoby przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 551 k.c., stanowiącego zorganizowany zespół składników materialnych i niematerialnych przeznaczony do prowadzenia działalności gospodarczej w formie jednoosobowego przedsiębiorstwa pod firmą B K. R.. W akcie tym opisano wszystkie te składniki, w tym nazwę przedsiębiorstwa, prawa rzeczowe, własności ruchomości, prawa, wierzytelności i środki pieniężne, know – how, kapitał ludzki organizacyjny i relacyjny, referencje oraz księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, a nadto wyłączono z niego trzy elementy: środki pieniężne w kwocie [...] zł oraz własność dwóch samochodów. Bezsporne było również, że od czynności tej notariusz pobrał podatek, którego zwrotu domagała się spółka z o.o. (poprzednik prawny skarżącej Spółki). Zgodnie z treścią art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. k i pkt 2 ustawy podatkowej, w brzmieniu obowiązującym na dzień podjęcia przedmiotowej czynności, spornemu podatkowi podlegała czynność cywilnoprawna umowy spółki (pkt 1 lit. k) oraz zmiany tej umowy, jeżeli powodują one podwyższenie podstawy opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych, z zastrzeżeniem ust. 3 pkt 4 (pkt 2). Przepisy ustawy o umowie spółki i jej zmianie – stosuje się odpowiednio do aktów założycielskich, statutów spółek i ich zmiany (art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy podatkowej). W przypadku umowy spółki za zmianę umowy uważa się przy spółce kapitałowej – podwyższenie kapitału zakładowego z wkładów lub ze środków spółki oraz dopłaty (art. 1 ust. 3 pkt 2 ustawy podatkowej). W myśl art. 1a pkt 2 i 7 ustawy podatkowej za spółkę kapitałową uważa się m.in. spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością (pkt 2), zaś podatek od towarów i usług to podatek od towarów i usług w rozumieniu ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (pkt 7). Stosownie do brzmienia art. 2 pkt 6 lit. c ustawy podatkowej nie podlegają podatkowi umowy Spółki i ich zmiany związane z wniesieniem do spółki kapitałowej, w zamian za jej udziały lub akcje, przedsiębiorstwa spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części. Obowiązek podatkowy (...) powstaje z chwilą podjęcia uchwały o podwyższeniu kapitału spółki mającej osobowość prawną (art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy podatkowej). Obowiązek ten ciąży na spółce nie będącej spółką cywilną (art. 4 pkt 9 ustawy podatkowej). Podstawę opodatkowania przy umowie spółki stanowi, przy podwyższeniu kapitału zakładowego, wartość o którą podwyższono kapitał zakładowy (art. 6 ust. 1 pkt 8 lit. b ustawy podatkowej). Stawka podatku od umowy spółki wynosi 0,5% (art. 7 ust. 1 pkt 9 ustawy podatkowej). Z powyższego wynika wprost, że w dacie powstania spornego obowiązku (zobowiązania) podatkowego podwyższenie kapitału zakładowego poprzez wniesienie wkładu niepieniężnego w postaci przedsiębiorstwa, innego niż przedsiębiorstwo spółki kapitałowej lub jego zorganizowanej części, nie zostało wyłączone z przedmiotowego opodatkowania, stanowiąc zmianę umowy spółki kapitałowej w postaci podwyższenia kapitału zakładowego z wkładów. Tym samym wniesienie do spółki kapitałowej przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części przez osoby fizyczne prowadzące takie przedsiębiorstwo nie korzystało ze zwolnienia opisanego w art. 2 pkt 6 ustawy podatkowej. Warto przy tym zauważyć, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 1 grudnia 2008 r. jak również po tej dacie, art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wyraźnie wyłączał, a nie zwalniał, z opodatkowania transakcje zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa (wcześniej zakładu (oddziału) samodzielnie sprzedającego bilans – pojęcie węższe niż zorganizowana część przedsiębiorstwa), to transakcje takie – dokonywane w ramach czynności zawiązania umowy spółki lub jej zmiany – jako pozostające poza zakresem wyłączeń z opodatkowania, wynikającym z art. 2 ustawy podatkowej podlegały opodatkowaniu tym podatkiem (tak wyrok NSA z dnia 18 września 2015 r. sygn. akt II FSK 1559/13). Sąd w składzie orzekającym akceptuje także pogląd, że " W świetle art. 7 ust. 1 i 2 Dyrektywy Rady z dnia 17 lipca 1967 r. nr 69/335/EWG w sprawie podatków pośrednich od gromadzenia kapitału (Dz. U. UE z 1969 r. L 249, poz. 25 ze zm.), państwo członkowskie zachowało możliwość utrzymania opodatkowania określonych operacji dokonywanych przez spółki, jeżeli w dacie odniesienia, tj. 1 lipca 1984 r., były one opodatkowane stawką wyższą niż 0,5%. jednakże z regulacją tą wiąże się konieczność przestrzegania przez państwo członkowskie zasady stand-still" (tak wyrok NSA z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt II FSK 2102/13). Poza sporem było, że w dniu 1 lipca 1984 r. przedmiotowa czynność była opodatkowana stawką wyższą niż 0,5 %. Należy zgodzić się z twierdzeniem organu odwoławczego, że skoro art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT wyłączał z opodatkowania tym podatkiem transakcji zbycia przedsiębiorstwa (jego oddziału, a następnie zorganizowanej części), to transakcje takie – dokonywane w ramach zawiązania umowy Spółki lub jej zmiany – jako pozostające poza zakresem wyłączeń z opodatkowania, wynikającym z art. 2 ustawy podatkowej podlegały opodatkowaniu spornym podatkiem, oraz że w tym zakresie nigdy nie doszło do rezygnacji z opodatkowania takich czynności tym podatkiem, a więc nie można mówić, aby w takich sprawach doszło do naruszenia zasady stand-still. Przez cały okres od 1 maja 2004 r. wniesienie wkładu w postaci przedsiębiorstwa, jako niepodlegające podatkowi od towarów i usług, było opodatkowane podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Nie miało na to wpływu dokonanie zmian w art. 2 skoro w dacie dokonania sporna czynność (zbycie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części) nie podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT oraz nie dotyczyła przedsiębiorstwa (zorganizowanej jego części) innej spółki kapitałowej. Skoro z treści sporządzonego aktu notarialnego wynikało wprost, że przedmiotem aportu było przedsiębiorstwo, a nie jego zorganizowana część, przy czym wyszczególnione zostały wszystkie składniki materialne i niematerialne przeznaczone do prowadzenia działalności gospodarczej i stanowiące zorganizowany zespół, z którego wyłączono jedynie środki pieniężne w kwocie [...] zł i dwa samochody, to rzeczą oczywistą było, że zbyciu podlegało całe przedsiębiorstwo, po wyłączeniu z niego tylko 3 składników, które nie tworzyły ani nowego przedsiębiorstwa ani jego zorganizowanej części. Twierdzenie strony skarżącej, że doszło do zbycia jedynie zorganizowanej części przedsiębiorstwa nie znajduje żadnego uzasadnienia tak prawnego jak i faktycznego. To, że Spółka w postępowaniu nadpłatowym wskazywała, że przedmiotem aportu była zorganizowana część przedsiębiorstwa a nie przedsiębiorstwo nie powoduje, że w istocie tak było, skoro z zebranych dowodów to nie wynika. Stwierdzenie, że osoba fizyczna wnosząca do spółki kapitałowej wkład, w postaci prowadzonego przez siebie przedsiębiorstwa, po jego wniesieniu, dalej taką działalność prowadziła w innym zakresie niż związany z działalnością wykonywaną w ramach przedsiębiorstwa, które zostało wniesione aportem do spółki kapitałowej, nie przesądza o tym, że zbyciu podlegała zorganizowana część jej przedsiębiorstwa, skoro Spółka nie wskazała jakie składniki, poza wyłączonymi z tego przedsiębiorstwa, pozostały u zbywcy dalej tworząc to przedsiębiorstwo lub jego zorganizowaną część. Z dołączonego przez skarżącą wydruku CEIDG wynika przy tym, że w wydruku tym chodzi o inną firmę (przedsiębiorstwo) niż wniesioną aportem, bo o firmę C R. K. przy czym firma ta jako przeważającą działalność gospodarczą wskazała inną działalność niż działalność prowadzoną przy użyciu składników przedsiębiorstwa wniesionego do Spółki. Sąd zauważa, że żadna z osób uczestniczących w spornej czynności nie podnosiła, że jej przedmiotem jest co innego niż przedsiębiorstwo, zaś przedmiotowy akt notarialny w żaden sposób nie został podważony, wobec czego korzystał on z domniemania przewidzianego art. 194 O.p. jako dokument urzędowy (akt notarialny). Z tych przyczyn bezzasadne były, podnoszone przez stronę skarżącą, zarzuty dotyczące kwestii prawnych, w tym wspólnotowych, odnoszące się do zorganizowanej części przedsiębiorstwa i rozumienia tego pojęcia na gruncie prawa unijnego albo krajowego, czy też prawidłowości implementacji powołanej wyżej dyrektywy do porządku prawnego państwa polskiego. Poza badaniem Sądu pozostawały zatem wskazane przez skarżącą wątpliwości w zakresie możności opodatkowania wkładu w postaci zorganizowanej części przedsiębiorstwa czy też dywagacje o błędnym tłumaczeniu oryginalnej wersji dyrektywy (oddział czy gałąź działalności). Sąd zauważą przy tym, że o zakresie zwolnień podatkowych decyduje ustawodawca krajowym, który jest ograniczony wyłącznie postanowieniami prawa unijnego i od ustawodawcy polskiego zależało to, czy zwolnienie podatkowe obejmuje jedynie przedsiębiorstwo i zorganizowaną część przedsiębiorstwa osoby prawnej czy też każdej innej osoby, podmiotu lub instytucji. "Wraz z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. Dyrektywy 2008/7/WE wyłączone z opodatkowania zostały działania restrukturyzacyjne, a to na podstawie art. 5 ust. 1 lit. e Dyrektywy, obejmujące – stosownie do art. 4 ust. 1 lit. a, przeniesienie przez jedną lub kilka spółek kapitałowych wszystkich swoich aktywów i pasywów, lub jednego bądź więcej oddziałów do jednej lub więcej spółek kapitałowych, które są w trakcie tworzenia lub już istnieją, pod warunkiem, że rekompensata obejmuje przynajmniej częściowo papiery wartościowe reprezentujące kapitał spółki przejmującej. Wskazuje na to wykładnia systemowa wewnętrzna. Skoro bowiem wymienione w art. 4 ust. 1 lit. a Dyrektywy 2008/7 spółki kapitałowe to podmioty spełniające kryteria określone w art. 2 ust. 1 lit. a-c), jak również art. 2 ust. 2, jeżeli państwo członkowskie nie skorzystało z uprawnienia, o którym mowa w art. 9 Dyrektywy 2008/7, to konsekwencją skorzystania z tego uprawnienia, w stosunku do podmiotów, których działalność skierowana jest na zysk, innych niż wymienione w art. 2 ust. 1 lit. a-c) Dyrektywy, jest brak możliwości zastosowania do takiego podmiotu przepisu art. 4 ust. 1 lit. a), a co za tym idzie również art. 5 ust. 1 lit. e Dyrektywy 2008/7" (tak wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1653/15). Oznacza to, że wniesienie aportu w postaci przedsiębiorstwa (lub jego zorganizowanej części) osoby fizycznej na podwyższenie kapitału spółki kapitałowej w zamian za objęcie utworzonych w związku z tym nowych akcji imiennych nie stanowi działań restrukturyzacyjnych w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a, a w konsekwencji czynność ta nie podlega wyłączeniu z opodatkowania spornym podatkiem na podstawie art. 5 ust. 1 lit. e Dyrektywy 2008/7/WE. Polska skutecznie skorzystała z wynikającego z art. 9 Dyrektywy uprawnienia, w myśl którego na użytek nakładania podatku kapitałowego państwa członkowskie mogą zdecydować o nieuznawaniu podmiotów, o których mowa w art. 2 ust. 2, za spółki kapitałowe. Państwo polskie poczynając od 1 lipca 1984 r. nie odstąpiło od opodatkowania podatkiem kapitałowym czynności zawiązania i zmiany umowy spółki, a od dnia akcesji tj. 1 maja 2004 r. stosowało nieprzerwanie jednolitą stawkę podatkową wynoszącą 0,5% co powoduje, że nie mogło dojść do niedopuszczalnej kolizji krajowych przepisów ustawy podatkowej (art. 7 ust. 1 pkt 9) z przepisami Dyrektywy 69/335 czy 2008/7 (patrz m.in. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r. sygn. akt II FSK 2593/13). Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U.2016.718) skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło