I SA/Gl 1369/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. A. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym wskutek wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. W urzędowym formularzu z dnia 3 listopada 2017 r. J. A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku odnotował, że jego obecna sytuacja rodzinna i majątkowa nie pozwala na uiszczenie opłaty sądowej. Odnotował, że ciąży na nim obowiązek alimentacyjny na rzecz małoletniej córki, ponadto ma na utrzymaniu roczne dziecko. Skarżący podkreślił dalej, że koszty utrzymania całej rodziny oraz miesięczne wydatki związane ze spłatą zaciągniętych kredytów i pożyczek obciążają znaczną część budżetu domowego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznał, że wspólne gospodarstwo tworzy z żoną i córką. Odnotował, że posiada: ¼ udziału w domu o pow. 108 m2 (wartość całkowita - około 470.000,00 zł), ¼ udziału w czterech działkach o łącznej powierzchni 4276 m2 (wartość całkowita działek – 60.000,00 zł) oraz ½ udziału w samochodach osobowych marki BMW (530d rok prod. 1999, wartość całkowita – 8.000,00 zł; 120d rok prod. 2009, wartości całkowita – 18.000,00 zł). Łączny dochód gospodarstwa domowego oznaczył w kwocie 8.545,00 zł. Po stronie wydatków wskazał na liczne zobowiązania kredytowe oraz linie debetowe (60.000 zł oraz 89.523,60 CHF), jak również stałe wydatki, do których zaliczył: obowiązek alimentacyjny (500 zł), czynsz i media (2500 zł) oraz żłobek (1000 zł). Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 100 zł. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Co do zasady strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."). Przyznanie prawa pomocy, jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 P.p.s.a. W myśl zatem art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z kolei przez "uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny" należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05; dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Odnosząc poczynione wyżej uwagi na grunt tej sprawy należy stwierdzić, że nie sposób sytuacji materialnej skarżącego postrzegać w kategoriach socjalnych standardów utrzymania. Skarżący i jego małżonka posiadają stałe dochody, przy których wysokość wpisu sądowego od skargi stanowi relatywnie niewielkie obciążenie budżetowe. Z kolei nawiązując do akcentowanych przez skarżącego obciążeń finansowych związanych ze spłatą kredytów, trzeba podkreślić, że w świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, pozostają one bez znaczenia z omawianego punktu widzenia i nie mogą świadczyć o tym, że w przypadku skarżącego spełniona została przesłanka przyznania prawa pomocy płynąca z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Przykładowo w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 Sąd ten przyjął, że "obowiązek spłacania obciążających skarżącego kredytów czy rat leasingowych nie może przesądzać o zwolnieniu strony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącego - spłaca on raty kredytu, pożyczki oraz raty leasingowe, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe". Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na ww. stronie internetowej). W kontekście wszystkich podniesionych wyżej okoliczności negatywnie należało ocenić próbę przerzucenia przez skarżącego ciężaru kosztów tego konkretnego postępowania na Skarb Państwa, a w dalszej kolejności na innych podatników, będących częstokroć w relatywnie trudniejszej sytuacji życiowo-materialnej. W wyniku poczynionych wyżej spostrzeżeń, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.