I SA/Gl 1403/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2012 r. w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę na decyzję wskazaną w komparycji niniejszego postanowienia, A Sp. z o.o. w K. zwróciła się do Sądu między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach wniosku zarzucono organowi odwoławczemu, że ten wydał zaskarżoną decyzję z naruszeniem prawa. Z oświadczenia o majątku i dochodach, zawartego na druku PPPr, wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w kwocie 6.045.000,00 zł; wartość środków trwałych stanowi kwota 57.978,17 zł. Z kolei wynik finansowy jej działalności za poprzedni rok obrotowy zakończył się stratą w kwocie 2.177.234,81 zł. Skarżąca posiada pięć rachunków bankowych. Saldo dwóch z nich jest dodatnie i wynosi łącznie 17.445,85 zł. Z kolei na innych dwóch saldo jest ujemne i stanowi kwotę -3.140,73 zł. Na ostatnim, piątym rachunku, środki nie występują. W druku formularza nadmieniono nadto, że Spółka posiadała na dzień 31 sierpnia 2016 r. środki pieniężne w kasie w kwocie 34.663,27 zł. Zobowiązania z tytułu kredytów bankowych w tym samym okresie wyniosły 14.776.232,39 zł. Wpis sądowy od skargi stanowi w tej sprawie kwotę 531 zł. Wymaga odnotowania, że na gruncie Informacji z Krajowego Rejestru Krajowego ze stanem na dzień 28 września 2016 r. wynika nadto, że Spółka posiada zaległości wobec organów skarbowych na kwotę 645.069,80 zł. Wynika z niej również, iż prezes Spółki, który sygnował druk formularza PPPr, posiada w niej 2303 udziałów o wartości 1.151.500,00 zł. Pozostałe udziały o wartości 4.893.500,00 zł należą do innej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. Równolegle z niniejszą prowadzona jest jeszcze jedna sprawa ze skargi Spółki, która również podlega opalcie sądowej. W tamtej sprawie wpis sądowy wynosi [...]. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być [podkreślenie własne] przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy w tym miejscu podkreślić, że przywołane wyżej unormowanie winno być odczytywane w kontekście treści art.199 P.p.s.a., zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Trzeba więc przyjąć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od reguły wykonania tego obowiązku, który sprzyja rozwadze w wyborze sądowej drogi dochodzenia swoich praw. W konsekwencji przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określające przesłanki przyznania prawa pomocy nie mogą być interpretowane według reguł wykładni rozszerzającej, a zwolnienie z uiszczenia kosztów sądowych winno nastąpić w sytuacjach wyjątkowych. Nadto zastosowanie przez ustawodawcę wskazanej wyżej formuły uregulowania instytucji prawa pomocy obliguje wnio-skodawcę do zachowania szczególnej staranności przy wykazywaniu podstaw, które uzasadniają jego żądanie. Na gruncie bogatego orzecznictwa w przedmiocie prawa pomocy trzeba odnotować, iż koszty postępowania sądowego zasługują na traktowanie na równi z innymi obciążeniami finansowymi przedsiębiorców, do których zalicza się ciążące na nich zobowiązania cywilnoprawne i publicznoprawne. Zwolnienie z kosztów sądowych – będących dochodem budżetu państwa - stanowiłoby swoistą formę kredytowania podmiotów gospodarczych i naruszałoby zasadę równoważnego traktowania ich powinności finansowych. W stosunku do postępowań będących następstwem działalności gospodarczej, z natury rzeczy mającej przynosić dochody, udzielanie przez Państwo kredytu w tej formie, pomimo że prawnie przewidziane, znajduje uzasadnienie tylko w sytuacjach nadzwyczajnych. Za niedopuszczalne zaś winno się uznać przerzucanie na budżet państwa skutków niewłaściwych decyzji i ryzyka gospodarczego przedsiębiorców. Kolejno, skarżąca Spółka jako osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada niezbędnych środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego, ale również, że podjęła wszelkie niezbędne kroki, aby zdobyć fundusze na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem. Mając na uwadze przywołane wyżej przepisy oraz wywiedzione z nich zasady, rozpoznający wniosek uznał na podstawie okoliczności wynikających z akt sprawy, że Spółka posiada dostateczne środki na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Za odmową przyznania stronie skarżącej prawa pomocy przemawia więc przede wszystkim stan płynnych aktywów, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych niniejszego postępowania. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku Spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach bankowych w łącznej kwocie 52.109,12 zł. Proste działania arytmetyczne wskazują, że wpis sądowy od skargi to zaledwie 1 % tych środków, co więcej, ich saldo to niemalże trzykrotność wartości przedmiotu sporu w tej sprawie. Na niekorzyść Spółki w omawianym kontekście świadczy nadto posiadany przez nią kapitał zakładowy, na który składa się 12090 udziałów wspólników o łącznej wartości 6.045.000,00 zł. Przyjmuje się w judykaturze, że Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć opłaty sądowe także przez zażądanie dopłat od wspólników (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2012 r., II FZ 797/11, z dnia 20 lutego 2014 r., II FZ 145/14 oraz z dnia 27 lutego 2014 r., II FZ 1346/13; wszystkie przywołane wyżej orzeczenia są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wymaga odnotowania, że jednym ze wspólników Spółki jest jej prezes, który posiada udziały o wartości 1.151.500,00 zł. Za uwzględnieniem wniosku nie mogą także przemawiać sygnalizowane przez Spółkę zobowiązania z tytułu kredytów bankowych w kwocie 14.776.232,39 zł. Naczelny Sąd Administracyjny wypracował w tym względzie jednolite i utrwalone stanowisko. Przykładowo w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 Sąd ten przyjął, że "obowiązek spłacania obciążających skarżącego kredytów czy rat leasingowych nie może przesądzać o zwolnieniu strony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącego - spłaca on raty kredytu, pożyczki oraz raty leasingowe, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe". Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne na wcześniej wskazanej stronie internetowej). Na korzyść wniosku nie wpływa nadto saldo zaległości podatkowych, które zostały ujawnione w Informacji KRS, wszak stanowią one zaledwie 10 % posiadanego przez Spółkę kapitału zakładowego. Z kolei nawiązując do deklarowanej przez Spółkę straty za rok ubiegły, należy zauważyć, że strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (por. przykładowo postanowienia NSA: z dnia 24 czerwca 2008 r., sygn. akt I FZ 260/08, LEX nr 479125 i z dnia 22 marca 2011 r. sygn. akt II GZ 112/11, LEX nr 783893). W tym stanie rzeczy referendarz sądowy ocenił, że na obecnym etapie postępowania skarżąca Spółka nie wykazała, stosownie do brzmienia art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., podstaw do przyznania prawa pomocy. Z tych względów, działając na podstawie tego przepisu oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.