I SA/Gl 258/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-11-23
Skład orzekający: Bożena Pindel, Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca roczną ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, która nie została oparta na rzetelnej kalkulacji uwzględniającej średnią ilość odpadów i koszty funkcjonowania systemu, narusza prawo w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca roczną ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości wykorzystywanych sezonowo, która nie została oparta na rzetelnej i wnikliwej kalkulacji uwzględniającej średnią ilość odpadów powstających na tych nieruchomościach oraz koszty funkcjonowania systemu, narusza prawo materialne w stopniu istotnym, uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Brak rzetelnych danych i uzasadnienia uchwały uniemożliwia ocenę zgodności z prawem.Stan faktyczny
Skarżący, właściciele domków letniskowych, zakwestionowali uchwałę Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2015 r. ustalającą roczną ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zarzucili organowi arbitralne ustalenie stawki, brak przeprowadzenia badań dotyczących ilości odpadów oraz nieustalenie opłaty za pojemnik. Organ argumentował, że opłata ryczałtowa jest uśredniona i nieporównywalna z opłatami dla nieruchomości zamieszkałych stale. Skarżący domagali się stwierdzenia nieważności uchwały.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały w całości i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel (spr.), Sędziowie WSA Wojciech Organiściak, Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi J. G., J. S. (S.), E. H, J. K., W. S., W. Z. na uchwałę Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2015 r. nr XIV/63/15 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi 1) stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w całości; 2) zasądza od Rady Gminy Lipowa na rzecz skarżących J. G. i J. S. (S.) kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3) zasądza od Rady Gminy Lipowa na rzecz skarżących E. H., J. K., W. S., W. Z. kwotę 780 (siedemset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Rada Gminy Lipowa uchwałą nr XIV/36/2015 z dnia 30 września 2015 r. w sprawie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, w § 1 ust. 1 ustaliła ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lun inne nieruchomości wykorzystywane jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe w wysokości:
1) 352 zł za rok, jeżeli odpady są zbierane i odbierane w sposób selektywny,
2) 428 zł za rok, jeżeli odpady nie są zbierane i odbierane w sposób selektywny.
W ust. 2 postanowiono, że roczna ryczałtowa stawka opłaty stanowi iloczyn średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach na obszarze Gminy Lipowa, wyrażonej w liczbie pojemników oraz opłaty za pojemnik.
W ust. 3 podano, że średnią roczną ilość odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 1 ustala się na 3 pojemniki o pojemności 110 litrów.
Uchwałą tego samego organu z dnia 27 listopada 2015 r., nr XVII/75/15 w sprawie zmiany uchwały nr XIV/63/15 z dnia 30 września 2015 r. dotyczącej rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, w jej § 1 postanowiono, że w "uchwale nr XIV/63/15 Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2015 r. w sprawie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe § 1 ust. 3 otrzymuje nowe następujące brzmienie:
"Średnią roczną ilość odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 1 pkt 1 ustala się na 16 pojemników o pojemności 110 l i 16 pojemników o pojemności 60 l oraz w ust. 1 pkt 2 na 24 pojemniki o pojemności 110 l."
W § 2 obu ww. uchwał jej wykonanie powierzono Wójtowi. W § 3 wskazano termin jej wejścia w życie – po upływie 14 dni od dnia jej ogłoszenia w dzienniku Urzędowym Województwa Śląskiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2016 r. Uchwały zostały podjęte na podstawie art. 6j ust. 3b i 3c ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 250; dalej: u.c.p.g.) w związku z art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 1515 ze zm.; dalej: u.s.g.).
Obie ww. uchwały były przedmiotem badania przez Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej, które w uchwałach: nr 493/XXVI/2015 z 26 listopada 2015 r. (w sprawie uchwały Rady Gminy Lipowa z 30 września 2015 r.) oraz nr 746/XXIX/2015 z 30 grudnia 2015 r. (w sprawie uchwały Rady Gminy Lipowa z 27 listopada 2015 r.) stwierdziło naruszenie prawa w § 3 obu ww. Rady Gminy Lipowa polegające na zawarciu w nich dwóch wzajemnie wykluczających się norm prawnych dotyczących wejścia w życie uchwał, co uznano za nieistotne naruszenie prawa.
J. G. i J. S. (jak również trzy inne osoby) wystosowały do organu pismo z dnia 9 grudnia 2015 r. nazwane "Petycja" (data wpływu do organu 14 grudnia 2015 r.). Powołując uchwałę nr XIV/63/15 z dnia 30 września 2015 r. wyrazili zdecydowany sprzeciw wobec tej arbitralnej (jednostronnej) uchwale narzucającej "drakońskie" stawki za wywóz śmieci. Podnieśli, że nie uchylają się od uiszczania tych opłat, lecz winny one być ustalane ze zdrowym rozsądkiem, sprawiedliwością społeczną i bez naruszania równości obywateli wobec prawa. Domagali się konsultacji i ustanowienia nowych sprawiedliwych składek.
Organ w odpowiedzi (pismo z dnia 22 grudnia 2015 r.) powołał się na nowelizację u.c.p.g., która zobligowała go do wprowadzenia rocznej opłaty ryczałtowej. Dodał, że zobowiązuje to właściciela do złożenia deklaracji, której brak skutkować będzie wszczęciem postępowania administracyjnego.
Skarżący J. G. i J. S., powołując się na art. 101 ust. 1 u.s.g. wnieśli skargę na wydaną przez Radę Gminy Lipowa uchwałę z dnia 30 września 2015 r., nr XIV/63/15 dotyczącą rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe oraz uchwałę z dnia 27 listopada 2015 r., nr XVII/75/15 w sprawie zmiany ww. uchwały.
Zaskarżonym uchwałom zarzucili naruszenie art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. poprzez arbitralne ustalenie ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego oraz poprzez nieustalenie:
- średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 3b, na obszarze gminy, wyrażonej w liczbie pojemników, a tym samym nakazowe ustalenie liczby pojemników dla ww. nieruchomości bez przeprowadzenia stosowanych badań w tym zakresie,
- jak również opłaty za pojemnik, do której odwołują się zaskarżone uchwały.
Domagali się stwierdzenia nieważności w całości zaskarżonych uchwał oraz zasądzenia kosztów postępowania.
W uzasadnieniu podnieśli, że organ nie ustalił średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach. Nawiązując do dokonanej zmiany ww. uchwał podnieśli, że w ciągu zaledwie niespełna miesiąca liczba pojemników wzrosła kilkukrotnie, a opłata pozostała niezmieniona. Zauważyli także, że opłata dla mieszkańców gminy jest dwa razy niższa. W ocenie skarżących uchwały naruszają ich bezpośredni i konkretny interes prawny.
Organ – Rada Gminy Lipowa reprezentowana przez Wójta Gminy Lipowa – w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.
W ocenie organu skarżący wbrew art. 52 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718; dalej: P.p.s.a.) nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto podnieśli, że obie uchwały były badane przez Regionalną Izbę Obrachunkową, które stwierdziło jedynie naruszenie prawa w § 3 obu uchwał.
E. H., J. K., W. S. oraz W. Z. (reprezentowani przez radcę prawnego) w "Wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa" w piśmie z dnia 18 marca 2016 r. (wpływ do organu w dniu 15 kwietnia 2016 r.) wnieśli o uchylenie uchwał z dnia 30 września 2015 r.:
- nr XIV/62/15 w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości,
- oraz nr XIV/63/15 w sprawie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że Rada Gminy wprowadziła nieznany ustawowo podział nieruchomości na nieruchomości zamieszkałe na stałe i czasowo. Regulacja ta, jego zdaniem, nie znajduje podstawy prawnej w obowiązującym prawie. Odwołał się do art. 6c ust. 1 oraz 6k ust. 2 pkt 4 i art. 6q ust. 1 u.c.p.g. oraz do wyroku tut. Sądu z dnia 22 października 2013 r. (sygn. akt I SA/Gl 983/13), a także uchwały RIO w Warszawie z dnia 16 lipca 2013 r. (nr 15.294.2013). Realizację konstytucyjnych zasad równości uzasadnił powołanym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego.
Rada Gminy Lipowa podjęła w dniu 28 kwietnia 2016 r. uchwałę nr XXIV/125/16 w sprawie odmowy uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i uchylenia uchwały Nr XIV/62/2016 oraz uchwały Nr XIV/63/2015 Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2016 r.
W jej uzasadnieniu podniesiono – w zakresie uchwały nr XIV/62/15 – że została podjęta na podstawie art. 6n ust. 1 u.c.p.g. i ma ona zapewnić prawidłowe obliczenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Natomiast w zakresie uchwały nr XIV/63/15 – odwołując się do znowelizowanego przepisu art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. – podniesiono, że ustawodawca wprowadził roczną, ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami dla nieruchomości letniskowych wykorzystywanych sezonowo. Rzeczona opłata płatna jest raz w roku ryczałtem i nie jest zależna od rzeczywistej ilości odpadów gromadzonych na danej nieruchomości ani od ilości osób przebywających w różnym czasie na takiej nieruchomości, ani od czasu tego przebywania. Obliczana jest w stosunku do średniej ilości odpadów powstających na takich nieruchomościach na terenie Gminy. Zatem nie można jej porównywać z opłatami dla nieruchomości zamieszkałych stale.
Rada Gminy ustaliła, że średniomiesięcznie z budynków letniskowych oraz rekreacyjno-wypoczynkowych odebranych zostało około 478 pojemników o pojemności 110 I oraz worków o pojemności 60 I. Jednocześnie podała dane za okres od stycznia 2014 r. do listopada 2015 r., z których wynika, że corocznie odbieranych jest średnio 5.745 pojemników odpadów z ww. nieruchomości, zatem średnia ilość odpadów w przeliczeniu na jeden budynek letniskowy oraz rekreacyjno-wypoczynkowy wynosi około 1,33 pojemnika (odpady zmieszane) miesięcznie. Na cenę nie mają wpływu odebrane odpady selektywne, lecz mają wpływ na cenę usługi ze względu na koszty transportu. Kwota ryczałtu została ustalona przy uwzględnieniu, że z danej nieruchomości odbieranych jest 16 pojemników o pojemności 110 l (koszt gospodarowania każdym z pojemników to 17,76 zł) oraz 16 pojemników/worków (koszt gospodarowania każdym z pojemników to 4,20 zł). W konsekwencji ryczałtowa stawka gospodarowania odpadami wynosi 352 zł rocznie przypadku odpadów zbieranych selektywnie a dla odpadów zbieranych nieselektywnie kwota ryczałtu wynosi 428 zł (odbierane są 24 pojemniki z odpadami z nieruchomości). Dodatkowo przy kalkulacji uwzględniono coroczny 20% wzrost ilości odpadów odbieranych na terenie gminy, który uwzględniany jest również w specyfikacjach istotnych warunków zamówień przygotowywanych w ramach przetargów organizowanych w związku z gospodarowaniem odpadami na terenie Gminy Lipowa. Ponadto wskazała, że odebrane odpady selektywne nie mają wpływu na cenę odpadu, ale wpływają na cenę całej usługi ze względu na koszty transportu odpadów.
Uzasadnienie tej uchwały podsumowała stwierdzeniem, ze oparła się na kalkulacjach dotyczących średniej ilości odpadów powstających na ww. nieruchomościach na terenie gminy.
W skardze wniesionej przez E. H. (H.), J. K., W. S. oraz W. Z. (reprezentowanych przez radcę prawnego) na wydane przez Radę Gminy Lipowa uchwały z dnia 30 września 2015 r.:
- nr XIV/62/15 w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właściciela nieruchomości,
- oraz nr XIV/63/15 w sprawie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe,
powołując się na art. 101 ust. 1 u.s.g. ww. domagali się stwierdzenia nieważności zaskarżonych uchwał w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Uchwałom zarzucono naruszenie art. 6k ust. 2 u.c.p.g.
W uzasadnieniu wskazano, że skarżący spełniają wymogi przewidziane w art. 101 ust. 1 u.s.g. W pozostałym zakresie powtórzono argumentację podniesioną w "Wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa".
Organ – Rada Gminy Lipowa reprezentowana przez Wójta Gminy Lipowa – w odpowiedzi na skargę, wniósł o jej oddalenie.
Uznał, że opłaty tej nie można porównywać wprost z opłatami ustalanymi dla nieruchomości zamieszkiwanych stale. W pozostałym zakresie powtórzono argumentację przedstawioną w uchwale z dnia 28 kwietnia 2016 r. stanowiącą odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.
Skarga J. G. i J. S. na uchwałę Rady Gminy Lipowa z dnia 27 listopada 2015 r. nr XVII/75/15 w przedmiocie zmiany uchwały dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi została rozdzielona i wpisana pod sygn. akt I SA/Gl 259/16; postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 r. skargę odrzucono.
Skarga wniesiona przez E. H. i innych na uchwałę Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2015 r. nr XIV/62/15 w sprawie wzoru deklaracji została rozdzielona i wpisana pod sygn. akt I SA/Gl 845/16; postanowieniem z dnia 5 września 2016 r. skargę odrzucono.
W zakresie uchwały Rady Gminy Lipowa z dnia 30 września 2015 r. nr XXIV/63/15 w przedmiocie uchwały dotyczącej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – zarządzeniem z dnia 6 października 2016 r. wydanym na podstawie art. 111 § 1 P.p.s.a. zawisła pod sygn. akt I SA/Gl 846/16 sprawa ze skargi E. H. (H.), J. K., W. S. oraz W. Z., została połączona do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą ze skargi J. G. i J. S. – pod sygn. akt I SA/Gl 258/16.
Na rozprawie skarżący J. S. podtrzymał w całości skargę i podkreślił, że na terenie Gminy nie były przeprowadzone żadne badania, które wskazywałyby na faktyczną ilość wywiezionych pojemników na odpady spod posesji, na których znajdują się domki letniskowe. Nawiązując do złożonego w sprawie referatu stwierdza, iż niemożliwym jest aby spod tych posesji wywieziono 5.745 pojemników, bowiem wywożony jest co najwyżej 1 pojemnik rocznie. Podaje, iż swoje odpady wywozi osobiście.
Skarżący J. G. wnosił i wywodził jak w skardze także stawierdzając, że niemożliwym jest wywóz tak dużej ilości pojemników spod posesji letniskowych. Podał, że swoim domku był w tym roku przez 16 dni. Zazwyczaj wyjeżdża w niedzielę i nie wystawia na zewnątrz pojemników. Podkreślił, że odpady odbierane są w ciągu tygodnia, a wówczas on jest nieobecny w swoim domku letniskowym.
Pełnomocnik organu (aplikant radcowski) wnosiła i wywodziła jak w odpowiedziach na skargę. Złożyła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu uprawomocnienia się wyroku, który zapadł w tutejszym Sądzie w dniu 16 listopada 2016 r. o sygn. akt I SA/Gl 575/16.
Pełnomocnik organu A. J. podała, że zarzuty skarżących są bezpodstawne. W Gminie były poczynione badania dotyczące ilości faktycznie wywożonych pojemników i na tych badaniach organ się oparł przy konstruowaniu uchwały. Powołała się na ustawę o odpadach zauważając, iż nie wolno wywozić odpadów na teren innych gmin. Przyznaje, że odpady są odbierane raz w miesiącu w pierwszy poniedziałek odpady segregowane i zmieszane oraz w pierwszy wtorek żużel i trawa.
Skarżący J. G. w ramach repliki podał, że opłaty są zbyt wysokie, bowiem mieszkańcy zamieszkali na stałe płacą 12 zł miesięcznie. Ponadto podał, że z Panią J. wielokrotnie był w kontakcie telefonicznym i uzgadniał wszystkie kwestie przed podjęciem uchwały.
Pełnomocnik organu A. J. przyznała, że faktycznie ustalała z posiadaczami domów letniskowych kwestie związane ze wywozem odpadów, lecz było to w okresie sprzed nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości w gminach. Zaprzecza także wskazanej przez skarżącego wysokości opłat przedstawionych przez skarżącego.
Sąd w wydanym na rozprawie postanowieniu nie uwzględnił wniosku organu o zawieszenie postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem zaskarżenia jest wydana przez Radę Gminy Lipowa uchwała nr XIV/63/2015 z dnia 30 września 2015 r. w sprawie rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Kontrolą działalności organów administracji publicznej sprawowanej przez sądy administracyjne objęte są między innymi – zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 P.p.s.a. – akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, przy czym kryterium tej kontroli stanowi zgodność z prawem tych aktów (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.). Sąd, uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 P.p.s.a.).
Badając formalną dopuszczalność wniesionej skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 52 § 3 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. Sąd, po wniesieniu skargi, może uznać, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez winy skarżącego i rozpoznać skargę. Z kolei w myśl art. 53 § 2 tej ustawy w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa.
Zgodnie zaś z przepisem art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może - po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia - zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego.
Z wymienionych powyżej przepisów wynika, że warunkiem formalnym skutecznego zaskarżenia uchwały rady gminy jest wykazanie, że: 1) zaskarżona uchwała jest uchwałą z zakresu administracji publicznej, 2) wcześniej bezskutecznie wezwano gminę do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia skarżącego, 3) zachowany został termin do wniesienia skargi do sądu administracyjnego.
Zdaniem Sądu skarga w niniejszej sprawie została poprzedzona bezskutecznym wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa i została wniesiona z zachowaniem terminu określonego w art. 53 § 2 P.p.s.a.
Organ – w odpowiedzi na skargę – zarzucił skarżącym J. G. i J. S., że nie wezwali organu do usunięcia naruszenia prawa, co stanowi podstawę do złożenia skargi.
Wymienieni skarżący złożyli pismo z dnia 9 grudnia 2015 r., które zatytułowali "Petycja". W jego treści powołali uchwałę z dnia 30 września 2015 r. nr XIV/63/15 i wyrazili swoje zastrzeżenia co jej treści. Na wezwanie Sądu wyjaśnili, że "nie są prawnikami i nie znają nazewnictwa prawnego, wystosowali do Rady Gminy pismo o nazwie "Petycja", które w swej treści brzmiałoby tak samo gdyby nazywało się "Wezwaniem do usunięcia naruszenia interesu prawnego" (pismo skarżących z dnia 18 maja 2016 r.).
Nawiązując do wymienionych wyżej przepisów zauważyć należy, że nie przewidują one wprost szczególnych wymagań wobec wezwania. Powinno ono jednak wskazywać, na czym polega naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia wnioskodawcy oraz wskazywać kwestionowaną uchwałę z uwzględnieniem postanowień naruszających ten interes. Treścią żądania wnioskodawcy będzie wezwanie do usunięcia naruszenia. Czynność wezwania do usunięcia naruszenia prawa nie może mieć jedynie charakteru formalnego, a musi dawać radzie gminy rzeczywistą możliwość odniesienia się do zgłoszonych zarzutów. Tym samym należy uznać, iż wnoszący skargę do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. jest związany zakresem wezwania do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, jakie wcześniej skierował do organu, który wydał kwestionowaną uchwałę lub zarządzenie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt II OSK 117/13; wymienione w uzasadnieniu orzeczenia dostępne są w internetowej bazie orzeczeń http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu pismo skarżących z dnia 9 grudnia 2015 r. odnosi się do konkretnej uchwały (z dnia 30 września 2015 r., nr XIV/63/2015), wskazuje na jej uchybienia i interes prawny wnoszących pismo. Niezależnie od jego tytułu ("Petycja"), jego treść sprostała wymogom jakim winno odpowiadać wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem przed wniesieniem skargi skarżący wezwali organ do usunięcia naruszenia i to wezwanie pozostało bezskuteczne. Nie budziło natomiast wątpliwości organu, jak i Sądu, wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wystosowanie przez skarżących E. H. i innych.
Niezależnie jednak od powyższego skarżący, którzy zaskarżają uchwałę do sądu i domagają się stwierdzenia jej nieważności, muszą wykazać interes prawny, który został naruszony określoną uchwałą, co wynika z powołanego wyżej art. 101 ust. 1 u.s.g.
Skargę na uchwałę organu gminy może wnieść tylko ten, kto zgodnie z normą prawa materialnego ma interes prawny lub uprawnienie. Przez pojęcie interesu prawnego należy rozumieć interes zgodny z prawem i interes chroniony przez prawo. Istotą interesu prawnego jest jego związek z konkretną normą prawa materialnego, tzn. taką normą, którą można wskazać jako jego podstawę i z której podmiot legitymujący się tym interesem może wywodzić swoje racje. Interes prawny i uprawnienie powinny wynikać z przepisów prawa materialnego, te bowiem przepisy są źródłem uprawnień i interesów prawnych (wyrok NSA z dnia 29 stycznia 1992 r., I SA 1355/91).
Zatem skargę w oparciu o ten przepis szczególny może wnieść ten, kto wykaże, że jego indywidualny interes prawny znajduje ochronę w aktualnie funkcjonującym porządku prawnym i został naruszony kwestionowaną uchwałą rady gminy. Interes prawny osoby, która wnosi skargę w tym trybie wynikać niewątpliwie musi z przepisu prawa materialnego kształtującego sytuację prawną osoby skarżącej. Interes prawny takiej osoby uwidacznia się w tym, że osoba ta działa bezpośrednio, we własnym imieniu i posiada roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Kryterium "interesu prawnego" posiada więc charakter materialnoprawny i wymaga stwierdzenia, czy zachodzi związek między strefą indywidualnych praw i obowiązków skarżącej, a kwestionowanym w skardze aktem lub czynnością organu administracji. Naruszenie tak rozumianego interesu prawnego w przypadku uchwały rady gminy w przedmiocie ustalenia opłaty rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno wypoczynkowe niewątpliwie wykazać może właściciel takiej nieruchomości.
W badanej sprawie poza sporem jest, że skarżący są właścicielami domków letniskowych położonych na obszarze gminy objętym taką uchwałą. Zatem są adresatami praw i obowiązków wymienionych w rozdziale 3a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, a więc są zobowiązani płacić ryczałtową opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, według przepisów zawartych w zaskarżonej uchwale. Posiadają zatem interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały.
Sąd z urzędu stwierdza, że w dniu 16 listopada 2016 r. zapadł wyrok w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 575/16, w której stwierdzono nieważność uchwały Rady Gminy Lipowa z dnia 27 listopada 2015 r., nr XVII/75/15 w sprawie zmiany uchwały nr XIV/63/15 z dnia 30 września 2015 r. dotyczącej rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub innej nieruchomości wykorzystywanej jedynie przez część roku na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Pomimo, że sprawa o sygn. akt I SA/Gl 575/16 oraz niniejsza rozpoznawane są w odrębnych postępowaniach pozostają w ścisłym związku, zatem w badanej sprawie zostanie powtórzona zasadnicza jej argumentacja.
Podstawą stwierdzenia nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy mogą być tylko istotne naruszenia prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że istotne naruszenie prawa, to takiego rodzaju naruszenia prawa jak podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, czy też naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 117/11 oraz z dnia 26 maja 2011 r., sygn. akt 412/11).
Wskazać także należy, że brak stanowiska ustawodawcy w jakiejś sprawie musi być interpretowany jako nieudzielanie w danym zakresie kompetencji normodawczej. Oznacza to, że zakres upoważnienia dla stanowienia przepisów wykonawczych jest ustalany w drodze wykładni językowej i nie może być dowolnie rozszerzany w drodze innych wykładni przepisów prawa, (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2005 r., sygn. K 22/05; Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2020). Powszechnie uznawane zasady postępowania legislacyjnego zawarte zostały w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 283), określającym sposób tworzenia i redagowania aktów normatywnych. Chociaż przepisy tego rozporządzenia nie mogą stanowić samodzielnej podstawy do oceny legalności zaskarżonej uchwały, jednakże wskazane w nich zasady w rzeczywistości uszczegóławiają konstytucyjne wymogi w zakresie poprawnej legislacji, określone w art. 7 i 94 Konstytucji. Zasady te stanowią element demokratycznego państwa prawnego i są związane z zasadą pewności i bezpieczeństwa prawnego oraz zasadą zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 28 sierpnia 2015 r., sygn. akt. II SA/Ke 598/15).
Uchwała w sprawie ustalenia rocznej ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w domu letniskowym stanowi akt z zakresu administracji publicznej, w rozumieniu art. 101 ust. 1 u.s.g. Skarżący identyfikują niezgodność przedmiotowej uchwały z przepisami ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach poprzez wadliwe wyliczenia rocznej opłaty ryczałtowej powodujące, że właściciele nieruchomości letniskowych są obciążeni opłatą proporcjonalnie wyższą, niż właściciele nieruchomości zamieszkiwanych na stałe. Główne zarzuty wszystkich skarżących koncentrują na zarzucie wskazującym na znaczne zróżnicowanie przez organ wysokości opłat za wywożenie odpadów komunalnych pomiędzy nieruchomościami zamieszkałymi całorocznie, a wykorzystywanymi jedynie na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Zaskarżona uchwała z dnia 30 września 2015 r. została podjęta na podstawie art. 6j ust. 3b i 3c u.p.c.g. w zw. z art. 40 ust. 1 u.s.g. Stosownie do art. 40 ust. 1 u.s.g. gmina ma prawo stanowienia, w formie uchwały, aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy tylko na podstawie upoważnień ustawowych. Takie upoważnienie ustawowe w przedmiotowej sprawie wynika z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Zgodnie z treścią art. 6j ust. 3b i 3 c u.p.c.g., w wersji obowiązującej na dzień podjęcia uchwały, w przypadku nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cel rekreacyjno-wypoczynkowe, wykorzystywanych jedynie przez część roku, rada gminy uchwala ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego lub od innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe (ust. 3b). Ryczałtowa stawka opłaty jest ustalana jako iloczyn średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 3b, wyrażonej w liczbie pojemników i stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 (ust. 3c). Natomiast w myśl art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g. rada gminy w drodze uchwały ustala stawkę opłaty za pojemnik o określonej pojemności.
Przepis art. 6j ust. 3b i 3c u.c.p.g. obowiązuje od dnia 1 lutego 2015 r., został wprowadzony ustawą z dnia 28 listopada 2014 r. o zmianie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 87). W uzasadnieniu do wprowadzonej noweli wskazano, że głównym celem zmian jest dostosowanie przepisów do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 listopada 2013 r. sygn. akt K 17/12. W orzeczeniu tym TK zakwestionował dowolność, jaką dawały gminom przepisy regulujące ustalanie opłaty za gospodarowanie odpadami (nie określały jej górnej granicy). Jednocześnie uproszczono przepisy dotyczące naliczania opłat za gospodarowanie odpadami z nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe i wprowadzono obowiązek uchwalania ryczałtowej stawki rocznej za gospodarowanie odpadami komunalnymi od domku letniskowego lub od innej nieruchomości. Jak zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt II FSK 958/16 opłata ta płatna jest raz w roku ryczałtem. Nie zależy od rzeczywistej ilości odpadów gromadzonych na danej nieruchomości, jest bowiem obliczana w stosunku do średniej ilości odpadów powstających na takich nieruchomościach. Stanowi ekwiwalent na rzecz gminy za odbiór i zagospodarowanie odpadów komunalnych powstających na nieruchomości w ciągu całego roku kalendarzowego.
Sąd nie podzielił zarzutu skarżących, zgodnie z którym dokonana przez organ kalkulacja stawki jest zawyżona, zakłada bowiem, że w domach letniskowych gromadzonych jest więcej śmieci niż w domach zamieszkałych całorocznie. Stawka opłaty ryczałtowej określona zaskarżoną uchwałą jest ustalana po pierwsze za cały rok, a po drugie od domku letniskowego lub innej nieruchomości rekreacyjno-wypoczynkowej. Jej wysokość nie zależy zatem ani od ilości osób przebywających w różnym czasie na takiej nieruchomości, ani od czasu tego przebywania. Ma być ona uśredniona dla wszystkich nieruchomości rekreacyjno-wypoczynkowych na terenie gminy. Z tych względów nie można jej porównywać i odnosić do opłat uiszczanych przez mieszkańców zamieszkujących swoje nieruchomości przez cały rok. Nie oznacza to jednak, że w domkach letniskowych, a więc wykorzystywanych jedynie sezonowo, opłata roczna może zostać ustalona przez organ z pominięciem kryteriów (parametrów), według których ustala się jej ryczałtową stawkę. Ustawodawca w przepisie art. 6j ust. 3c u.c.p.g. ustalił ją wprost, jako iloczyn średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach, o których mowa w ust. 3b, na obszarze gminy, wyrażonej w liczbie pojemników oraz stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2.
Organ w uchwale z dnia 28 kwietnia 2016 r. oraz w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że średniomiesięcznie z budynków letniskowych oraz rekreacyjno-wypoczynkowych odebranych zostało około 478 pojemników o pojemności 110 litrów oraz worków o pojemności 60 litrów. Jednocześnie podał dane za cały 2014 r., z których wynika, że odebrano średnio 5.745 pojemników o pojemności 110 litrów. Podał także dane za okres od stycznia do listopada 2015 r. Wyjaśnił, że na koniec 2014 r. w gminie było 359 domków letniskowych, a na koniec listopada 2015 r. ich liczba wyniosła 390. Ustalając kwotę ryczałtu przyjął dane z roku 2014, wskazał, że z nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe (359), odbieranych jest łącznie 5.745 pojemników. Pozwala to na przyjęcie, że rocznie odbieranych jest z każdej takiej nieruchomości 16 pojemników o pojemności 110 litrów. Zaznaczył, że odpady segregowane – worki o pojemności 60 litrów – nie mają wpływu na cenę, jednakże organ je uwzględnił dodatkowo jako koszty transportu ponoszone w związku z wywozem odpadów; przy kalkulacji uwzględnił także coroczny dwudziestoprocentowy (20%) wzrost ilości odpadów. Koszt zagospodarowania jednego pojemnika to 17,76 zł, a worka 4,20 zł. Ryczałtowa stawka gospodarowania odpadami wynosi 352 zł rocznie przypadku odpadów zbieranych selektywnie, a dla odpadów zbieranych nieselektywnie kwota ryczałtu wynosi 428 zł (odbierane są 24 pojemniki z odpadami z nieruchomości).
Stawkę opłaty, o której mowa w art. 6k ust. 1 pkt 2 u.c.p.g., Rada Gminy Lipowa określiła w załączonej do akt Uchwale nr XXXII/174/12 z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i stawki opłaty za pojemnik o określonej pojemności. Z § 2 tej uchwały wynika, że stawka opłaty za odpady zmieszane o pojemności 110 litrów wynosi 17,76 zł (pkt 1 lit. a), zaś za odpady zbierane selektywnie o pojemności 60 litrów 4,20 zł (pkt 3 lit. a).
Podsumowując, według organu, do wyliczenia przyjęto wywóz 16 pojemników o pojemności 110 litrów miesięcznie, do tego jednak doliczono wywóz 16 pojemników (worków) o pojemności 60 litrów, które organ uwzględnił jako koszty transportu ponoszone w związku z wywozem odpadów oraz uwzględniono coroczny 20% wzrost ilości odpadów.
Ustawodawca w przepisie art. 6j ust. 3c u.c.p.g. nie przewidział możliwości kształtowania wysokości opłaty ryczałtowej, uwzględniając zarówno koszty transportu jak również prognozowany przyrost odpadów. Ponadto w cenie wywozu danego pojemnika zawarta jest cena transportu. Przepis art. 6r ust. 1 u.c.p.g. przesądza, że opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi dochód gminy. Intencja ustawodawcy jest taka, że gmina nie może zarabiać na systemie gospodarowania odpadami komunalnymi. Opłaty są bowiem przeznaczane wyłącznie na pokrywanie kosztów funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, przy czym art. 6r wskazuje, jakie elementy składają się na te koszty; są nimi koszty: odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych, obsługi administracyjnej tego systemu, edukacji ekologicznej w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami komunalnymi. Założeniem jest, że koszty usług wymienionych w art. 6r ust. 3 pokrywa w całości opłata wnoszona przez właściciela nieruchomości, a zatem gmina nie może żądać ani pobierać za to żadnych dodatkowych opłat (por. W. Radecki Utrzymanie czystości i porządku w gminach. Komentarz, wyd. V; Lex).
Ustawodawca w ust. 3c art. 6j u.c.p.g. użył sformułowania "odpadów powstających na nieruchomości", a więc powstałych i ciągle powstających. Zastosowana w przepisie forma gramatyczna "powstających" nie pozwala organowi na uwzględnienie w przyjętej kalkulacji opłaty rocznej takich czynników cenotwórczych, które zaistnieją w przyszłości, tj. zwiększonych kosztów transportu i prognozowanego przyrostu odpadów. Organ może dokonać kalkulacji omawianej opłaty jedynie w odniesieniu do średniej ilości odpadów wyrażonej w liczbie pojemników, które już powstały lub powstają.
Przyjęcie zaś sposobu zastosowanego przez organ w niniejszej sprawie powoduje, że różnicuje on pod względem wysokości opłat mieszkańców gminy, lecz w innej przestrzeni, niż postrzegają to skarżący. W przyjętej przez organ metodzie ustalania opłaty ryczałtowej, właściciel domu letniskowego musiałby dodatkowo uiścić opłatę zawierającą koszty transportu wraz z prognozowanym (20%) wzrostem ilości odpadów, zaś właściciel zamieszkujący całorocznie wymienione koszty ma "wkalkulowane" w koszt wywozu danego pojemnika.
Odnosząc się do zarzutów skarżących, stwierdzić ponadto należy, że kontrolowana uchwała została podjęta bez przedstawienia kalkulacji uzasadniających przyjętą stawkę opłaty ryczałtowej. W aktach sprawy brak jakichkolwiek szacunków wysokości tej opłaty. Pomimo, że skarżący kwestionują przede wszystkim wysokość ustalonej przez organ rocznej opłaty organ nie odwołał się do żadnych konkretnych danych stanowiących podstawę jej ustalenia.
Przepis art. 6j ust. 3c u.p.c.g. wprawdzie nie obliguje organu do "udowadniania" sposobu wyliczenia opłaty ryczałtowej, jednak użycie przez ustawodawcę sformułowania "średniej ilości odpadów powstających na nieruchomościach" nakazuje przynajmniej uprawdopodobnienie poczynionych ustaleń. Nawet na potrzeby niniejszego postępowania organ nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów (np. firmy wywożącej odpady w gminie), z których wynikałaby rzeczywista liczba odebranych pojemników z odpadami z posesji, na których usytuowane są domy letniskowe. Dane te wynikają jedynie z liczb wskazanych przez organ w uchwale z 28 kwietnia 2016 r. oraz w odpowiedzi na skargę. Ostatecznie przyjęte przez Radę Gminy stawki opłat nie były w istocie wynikiem rzetelnej kalkulacji uwzględniającej, w szczególności, zebrane dane szacunkowe oraz koszty funkcjonowania całego systemu gospodarowania odpadami. W konsekwencji nie pozwala to na ustalenie, czy wysokość opłaty rocznej została ustalona zgodnie z wolą ustawodawcy. Nie sposób tedy dokonać oceny, czy w istocie zaskarżona uchwała uwzględnia przesłanki wynikające z ww. przepisów.
Podkreślić także należy, że organ nie przedstawił uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co dodatkowo powoduje brak możliwości dokonania oceny, czy postanowienia uchwały w zakresie przyjętych stawek opłat odpowiadają wskazanym wyżej przepisom prawa. Wymóg uzasadnienia projektu aktu prawa miejscowego wynika z § 143 w zw. z § 131 ust. 1 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej". Ponadto, w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że organ wydający akt prawa miejscowego ma obowiązek sporządzenia uzasadniania aktów prawa miejscowego nie tylko ze względu na § 131 w zw. z § 143 ww. rozporządzenia, ale też dlatego, że uzasadnienie takie warunkuje kontrolę organów nadzoru i kontrolę sprawowaną przez sądy administracyjne.
NSA w wymienionym już wyroku z dnia 28 lipca 2016 r. przypomniał – za wyrokiem WSA w Białymstoku z 6 listopada 2013 r., I SA/Bk 127/13, który w orzeczeniu tym zawarł tezę mającą charakter uniwersalny – że rada gminy podejmując uchwałę w przedmiocie stawek opłaty za gospodarowanie odpadami, jest zobowiązana do dokonania rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki tak, aby pobierane opłaty pokrywały rzeczywiste koszty związane z funkcjonowaniem systemu zagospodarowania odpadami na terenie gminy. Prawidłowo skalkulowana opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna z jednej strony zapewniać sprawne funkcjonowanie systemu odbioru odpadów na terenie gminy, z drugiej zaś nie powinna stanowić źródła dodatkowych zysków gminy. Rzetelna kalkulacja wysokości opłat powinna w szczególności uwzględniać liczbę mieszkańców gminy, ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych oraz koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami, na który składają się koszty odbierania, transportu, zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych, tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz obsługi administracyjnej tego systemu.
W omawianej ustawie nie zdefiniowano pojęcia domku letniskowego oraz nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. W związku z powyższym pojęciom tym należy nadać znaczenie przyjęte w języku potocznym. Domki letniskowe nie służą do zaspokajania podstawowych potrzeb mieszkaniowych, tylko do celów związanych z wypoczynkiem. Inne nieruchomości wykorzystywane na cele rekreacyjno-wypoczynkowe stanowią otwartą kategorię nieruchomości, o zaliczeniu do której decydują pełnione funkcje (np. ogródki działkowe). Zatem takie nieruchomości nie są wykorzystywane do zamieszkiwania, tylko w celu czasowego przebywania w związku z wypoczynkiem. W przypadku objęcia przez gminę zorganizowanym przez nią systemem odbierania odpadów komunalnych nieruchomości z domkami letniskowymi i innych wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe przez część roku, na gminie ciąży obowiązek podjęcia uchwały określającej ryczałtową stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Taka sytuacja zachodzi w badanej sprawie. Na jej potrzeby wskazać także należy, że opłata ryczałtowa to opłata ustalona niezależnie od liczby świadczeń (por. słownik Języka Polskiego PWN). Tak więc ryczałt to sposób płatności, w którym wnosi się zawsze taką samą opłatę, niezależnie od innych czynników. Oznacza to zapłacenie z góry określonej kwoty, lecz zarazem stanowi uproszczoną formę płatności. Powoduje to jednak konieczność przeprowadzenia szczegółowej kalkulacji takiej opłaty.
Brak rzetelnych danych na podstawie, których ustalono opłatę stanowi istotne naruszenie prawa nakazujące stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały z dnia 30 września 2015 r. Tylko bowiem istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały (aktu) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być akceptowane w demokratycznym państwie prawnym (por. ww. wyrok NSA z 28 lipca 2016 r. i powołane tam poglądy doktryny i orzecznictwa). Jak już wyżej wskazano, zalicza się do nich między innymi naruszenie przepisów prawa materialnego. W rozpoznawanej sprawie został naruszony przepis art. 6j ust. 3b i ust. 3c u.c.p.g. poprzez zaniechanie dokonania przez organ rzetelnej i wnikliwej kalkulacji wysokości stawki, pozwalającej na prawidłowe ustalenie rocznej opłaty ryczałtowej związanej z zagospodarowaniem odpadów z nieruchomości, na których znajdują się domki letniskowe oraz inne o charakterze rekreacyjno-wypoczynkowym zamieszkałe czasowo. Organ dokonując obliczenia ryczałtowej opłaty rocznej, przekroczył bowiem upoważnienie ustawowe w zakresie uwzględnienia parametrów pozwalających na ustalenie jej ostatecznej wysokości. Powszechnie obowiązujący porządek prawny narusza w stopniu istotnym również modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego.
Odnosząc się do skargi wniesionej przez pełnomocnika E. H. i innych, Sąd wprawdzie ją uwzględnił, lecz nie podzielił przedstawionej tam argumentacji prawnej. Jej kluczowe założenia dotyczą bowiem stanu prawnego istniejącego przed dokonaniem w dniu 15 lutego 2015 r. zmiany ustawy o utrzymaniu czystości w gminach, polegającej na wprowadzeniu przepisu art. 6j ust. 3b i 3c tej ustawy.
Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika organu o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy zawisłej pod sygn. akt I SA/Gl 575/16. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis przewiduje przypadki fakultatywnego zawieszenia postępowania, a o zawieszeniu postępowania na jego podstawie decydują względy celowościowe. Natomiast celowość zawieszenia postępowania w sytuacji uregulowanej ww. przepisem ustawodawca pozostawił ocenie sądu, a w szczególności ustalenie, czy uprzednie rozstrzygnięcie określonego zagadnienia, które występuje w sprawie (tu: w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 575/16), może wpływać na wynik niniejszego postępowania, co w rezultacie uzasadniałoby celowość wstrzymania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym do czasu rozstrzygnięcia tej istotnej kwestii. Stwierdzone jednak w sprawie uchybienia, wskazane wyżej, w istocie tożsame z ustalonymi w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 575/16, skutkowały wyeliminowaniem badanej uchwały z obrotu prawnego, co zarazem wyklucza celowość zawieszania postępowania.
Ze względów wyżej podniesionych należało na podstawie art. 147 § 1 P.p.s.a. stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały Rady Gminy Lipowa. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnia przepis art. 200, art. 205 § 2 oraz art. 209 P.p.s.a. Zasądzone koszty postępowania obejmują: w pkt 2 zwrot wpisu od skargi, natomiast w pkt 3 zwrot wpisu od skargi oraz wynagrodzenie pełnomocnika.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło