I SA/Gl 294/13

WyrokWSA w Gliwicach2013-06-17

Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Pindel

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy określająca szczegółowe zasady, sposób i tryb umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, może wprowadzać własne przesłanki umorzenia lub modyfikować przesłanki ustawowe, a także nakładać obowiązki sprawozdawcze na kierowników jednostek podległych?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy, która wprowadza własne, nieprzewidziane ustawą przesłanki umorzenia należności cywilnoprawnych lub modyfikuje przesłanki ustawowe, a także nakłada obowiązki sprawozdawcze na kierowników jednostek podległych, narusza przepisy Konstytucji RP (art. 7 i 94) oraz ustawy o finansach publicznych (art. 59) i ustawy o samorządzie gminnym (art. 40). Kompetencje organów samorządu terytorialnego są ściśle określone przez ustawy i nie mogą być domniemane ani rozszerzane w aktach prawa miejscowego.
Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy w Pszczynie zaskarżył uchwałę Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach dotyczącą zasad umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności cywilnoprawnych. Zarzucił uchwale naruszenie przepisów Konstytucji RP oraz ustawy o finansach publicznych, wskazując na wprowadzanie przez radę własnych, nieprzewidzianych ustawą przesłanek umorzenia, modyfikowanie przesłanek ustawowych oraz nakładanie obowiązków sprawozdawczych. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę i stwierdził nieważność części uchwały.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały w części określonej w § 3 pkt 2, § 4 ust. 2 pkt 1 i 2, § 6 ust. 4, § 10.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Bożena Miliczek-Ciszewska, Bożena Pindel (spr.), Protokolant Paulina Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego w Pszczynie na uchwałę Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 27 kwietnia 2010 r. nr XLIII/389/10 w przedmiocie ulg w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały w części określonej w § 3 pkt 2, § 4 ust. 2 pkt 1 i 2, § 6 ust. 4, § 10. Prokurator Rejonowy w Pszczynie zaskarżył uchwałę Nr XLIII/389/10 Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach z dnia 27 kwietnia 2010 r. (Dz. U. 2010 r. Śląsk. Nr 98, poz. 1577) w sprawie szczegółowych zasad, sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny, przypadających Gminie Czechowice-Dziedzice oraz jej jednostkom podległym oraz wskazania organów do tego uprawnionych. Zaskarżonej uchwale Prokurator Rejonowy zarzucił: I) obrazę art. 59 ust. 3 w związku z art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240 ze zm., dalej ustawa), w związku z art. 7 i art. 94 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej Konstytucja RP) stanowiącą rażące naruszenie prawa, poprzez sformułowanie w § 3 punkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały, że umorzenie należności w całości z urzędu stosuje się w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1 ustawy, gdy jej wysokość nie przekracza kwoty 50 zł, a przewidywany koszt jej dochodzenia w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do tej należności, podczas gdy ustawa nie przewiduje dla organu stanowiącego wyraźnego upoważnienia do modyfikowania zasad udzielania ulg w spłacie wymienionych należności z urzędu, II) obrazę art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP stanowiącą rażące naruszenie prawa poprzez sformułowanie w § 4 ust. 2 punkt 1, iż umorzenie, odroczenie i rozłożenie na raty należności można stosować jeżeli wystąpią uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze, w punkcie 2 zaś, iż może to mieć miejsce gdy wystąpi uzasadniony interes gminy, podczas gdy przepis art. 59 ust. 2 ustawy nie przewiduje kompetencji dla organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego do określania, uściślania czy rozwijania przesłanek przyznania ulg aktem prawa miejscowego, III) obrazę art. 59 ust. 2 ustawy w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP stanowiącą rażące naruszenie prawa poprzez ustanowienie w § 6 ust. 4 zaskarżonej uchwały, iż organ uprawniony, który udzielił ulgi w sprawie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty należności może ją cofnąć, jeżeli wyjdzie na jaw, że dowody na podstawie, których podjął decyzję okazały się fałszywe albo dłużnik wprowadził organ w błąd, podczas gdy przepis art. 59 ust. 2 cytowanej ustawy nie przyznaje radzie gminy kompetencji do ustanawiania tego rodzaju uregulowań, IV) obrazę art. 59 ust. 2 ustawy w związku z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP stanowiącą rażące naruszenie prawa poprzez nałożenie w § 10 zaskarżonej uchwały na kierowników jednostek podległych obowiązku składania Burmistrzowi Czechowic-Dziedzic półrocznych informacji o ilości i wysokości umorzonych, odroczonych i rozłożonych na raty należności (ust. 1), zaś na Burmistrza obowiązku składania Radzie Miejskiej półrocznych informacji o ilości i wysokości umorzonych, odroczonych i rozłożonych na raty należności (ust. 2), podczas gdy przepis art. 59 ust. 2 ustawy nie wprowadza możliwości nakładania przez radę gminy obowiązków sprawozdawczych na wymienione podmioty. W granicach tak sformułowanych zarzutów Prokurator Rejonowy wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej rozstrzygnięć określonych w § 3 punkt 2, § 4 ust. 2 punkt 1 i 2, § 6 ust. 4 oraz § 10. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 27 kwietnia 2010 r., a obowiązuje od dnia 16 czerwca 2010 r. i jest ona niezgodna z prawem w części objętej zaskarżeniem. Skarżący odwołując się do treści art. 94 i art. 7 Konstytucji RP oraz art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym wskazał, że każdorazowo w akcie rangi ustawowej zawarte być musi upoważnienie dla lokalnego prawodawstwa, czyli tzw. delegacja. Upoważnienie to musi być przy tym wyraźne, a nie tylko pośrednio wynikające z przepisów ustawowych, nie jest bowiem dopuszczalne domniemywanie kompetencji prawodawczych (D. Dąbek, Prawo miejscowe, Warszawa 2007, str. 135). Za wykraczający poza upoważnienie ustawowe uznał skarżący zapis zawarty w § 3 punkt 2 zaskarżonej uchwały, zgodnie z którym umorzenie należności w całości z urzędu stosuje się w przypadku gdy jej wysokość nie przekracza 50 zł, a przewidywany koszt jej dochodzenia w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do tej należności. Wskazał, iż ustawodawca w art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych przewidział pięć przesłanek umożliwiających umorzenie w całości należności publicznych mających charakter cywilnoprawny, a wyliczenie to ma charakter wyczerpujący i niedopuszczalne jest ustanawianie innych, nieznanych ustawie przesłanek umorzenia z urzędu. W ocenie skarżącego analiza powołanych przepisów prowadzi również do wniosku, iż art. 59 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie przyznaje radzie gminy upoważnienia do regulacji jakie przewiduje przepis § 4 ust. 2 punkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały. Ustawodawca w art. 59 ust. 1 ustawy o finansach publicznych określił przesłanki, których zaistnienie umożliwia organowi wskazanemu w uchwale rady gminy udzielenie ulgi w spłacie należności o charakterze cywilnoprawnym, przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom organizacyjnym. Stosownie do treści art. 59 ust. 1 ustawy są nimi "ważny interes dłużnika" lub "interes publiczny". Powołany zaś przepis nie pozwala na przyjmowanie przez radę rozwiązań prawnych tworzących nową regulację w zakresie ustalania przesłanek udzielania ulg. Mając na uwadze powyższe za nieuprawnione należy uznać ustanowienie przez Radę Miejską w Czechowicach-Dziedzicach w § 4 ust. 2 punkt 1 i 2 zaskarżonej uchwały przesłanek stosowania ulg w postaci "względów społecznych lub gospodarczych", oraz "uzasadnionego interesu gminy", bowiem zgodnie z wolą ustawodawcy należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny mogą być umarzane, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty, jeżeli zachodzi jedna z ustawowych przesłanek określonych w art. 59 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jako "ważny interes dłużnika" lub "interes publiczny". Na potwierdzenie swojego stanowiska skarżący powołał wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 924/12, we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2009 r. sygn. akt I SA/Wr 614/08 oraz w Lublinie z dnia 7 września 2007 r. sygn. akt I SA/Lu 372/07. Zdaniem skarżącego art. 59 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie przyznaje także Radzie upoważnienia do regulacji, którą przewidziano w § 6 ust. 4 uchwały. Zakres przedmiotowy wymienionego przepisu obejmuje jedynie kwestię dotyczącą określenia zasad, sposobu i trybu udzielania ulg, o których mowa w ust. 1 cyt. ustawy, lecz nie upoważnia do określenia zasad i przesłanek uchylenia się przez organ od złożonego oświadczenia w przedmiocie udzielenia ulgi. Skarżący argumentował, że wielokrotnie w orzecznictwie administracyjnym zwracano uwagę na bezprawność i ryzyko wprowadzania w uchwałach materii regulowanych już w aktach prawnych hierarchicznie wyższych, wskazując na wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 1996 r. sygn. akt SA/Wr 2761/95 oraz z dnia 14 października 1990 r. sygn. akt II SA/Wr 1179/90. Ponadto skarżący zwrócił uwagę na uregulowania zawarte w § 134 i § 135 Załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. Nr 100, poz. 908) podkreślając, że naruszenie tego zakazu i wprowadzenie do uchwały przepisów ustawowych powoduje nieważność tych zapisów, a tym bardziej sprzeczne z prawem jest dokonywanie zmian w zapisach ustawowych i regulowanie kwestii w sposób odmienny niż w ustawie (tak Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Go 471/06). Podobnie nie mieści się w ramach delegacji ustawowej regulacja jaką Rada Miejska w Czechowicach-Dziedzicach ustanowiła w § 10 zaskarżonej uchwały. Przepis art. 59 ustawy o finansach publicznych nie wprowadza bowiem możliwości nakładania przez radę gminy obowiązków sprawozdawczych na kierowników jednostek podległych, uprawnienia takie ma wójt (burmistrz, prezydent miasta), jako kierownik urzędu, wykonujący uprawnienia pracodawcy (zwierzchnika służbowego), w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. W podsumowaniu skarżący, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 25 maja 1998 r. sygn. U 19/97 podkreślił, że przepisy aktów normatywnych niższego rzędu mogą być wydawane na podstawie wyraźnego, precyzyjnego upoważnienia ustawowego i tylko w granicach tego upoważnienia, a przepis ustanawiający takie upoważnienie podlega ścisłej wykładni językowej i nie może prowadzić do objęcia zakresem upoważnienia materii w nim nie wymienionych, w drodze wykładni celowościowej. Burmistrz Czechowic-Dziedzic w odpowiedzi na skargę, odwołując się do wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach: z dnia 11 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 132/12 oraz z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 924/12, uznał skargę za zasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w związku z § 2 punkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Sąd ocenia te akty z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu uchylenie tego aktu nadzoru, gdy uwzględni on skargę jednostki samorządu terytorialnego na taki akt (art. 148 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli Sądu, w niniejszej sprawie, jest uchwała Rady Miejskiej w Czechowicach-Dziedzicach w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania i rozkładania na raty spłaty należności pieniężnych mających charakter cywilno-prawny przypadających Gminie Czechowice-Dziedzice oraz jej jednostkom podległym oraz wskazania organów do tego uprawnionych. Przedmiotowa uchwała podjęta została w dniu 27 kwietnia 2010 r., na podstawie przepisu art. 18 ust. 2 punkt 15, art. 40 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ustawy o samorządzie gminnym oraz na podstawie przepisu art. 59 ust. 1-3 ustawy o finansach publicznych i obowiązuje od dnia 16 czerwca 2010 r. Mając na uwadze art. 53 § 3 p.p.s.a. należy zaznaczyć, że skarga Prokuratora na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego nie jest ograniczona jakimkolwiek terminem, a także nie jest ograniczona uprzednim wezwaniem rady do usunięcia naruszenia prawa. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. Ocena zgodności z prawem zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, iż podjęta została ona z naruszeniem przepisów obowiązującego prawa tj. ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) oraz ustawy o finansach publicznych. Rozważania dotyczące przedmiotu zaskarżenia należy jednak poprzedzić odwołaniem się do przepisu art. 94 Konstytucji RP, który stanowi, że organy samorządu terytorialnego oraz terenowe organy administracji rządowej, na podstawie i w granicach upoważnień zawartych w ustawie, ustanawiają akty prawa miejscowego obowiązujące na obszarze działania tych organów. Zasady i tryb wydawania aktów prawa miejscowego określa ustawa. Z kolei przepis art. 7 Konstytucji RP wskazuje, iż organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co oznacza zakaz domniemania kompetencji takiego organu i nakaz podejmowania wszelkich działań w oparciu o normę kompetencyjną wyłącznie w zakresie przez normę tę wyznaczonym. Należy zwrócić uwagę, że Konstytucja wyróżnia dwa rodzaje źródeł prawa: źródła prawa powszechnie obowiązującego i źródła prawa miejscowego (art. 87 Konstytucji RP), przy czym, aby dana uchwała mogła być uznawana za akt prawa miejscowego musi zawierać przepisy powszechnie obowiązujące na danym terenie regulujące, w sposób generalny i abstrakcyjny, konkretne kwestie (sprawy) w granicach upoważnienia ustawowego. Delegację do wydania uchwały rady miejskiej, stanowił przepis art. 59 ust.1-3 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym należności pieniężne mające charakter cywilnoprawny, przypadające jednostce samorządu terytorialnego lub jej jednostkom podległym, mogą być umarzane albo ich spłata może być odraczana lub rozkładana na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 1). Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego określi szczegółowe zasady, sposób i tryb udzielania ulg, o których mowa w ust. 1, warunki dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną, oraz wskaże organ lub osobę uprawnione do udzielania tych ulg (ust. 2). Organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, postanowić o stosowaniu z urzędu ulg, o których mowa w ust. 1, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1 (ust. 3). Zatem organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego upoważniony został do określenia szczegółowych zasad, sposobu i trybu udzielania ulg, o których mowa w ust.1, warunków dopuszczalności pomocy publicznej w przypadkach, w których ulga stanowić będzie pomoc publiczną oraz wskazania organu lub osoby do udzielania tych ulg. Na mocy przytoczonego przepisu rada miejska stanowi zatem o zasadach i trybie udzielania ulg od należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawny przypadających jednostce samorządu terytorialnego lub jednostkom podległym. Z kolei przepis art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych zawiera katalog należności, o których mowa w art. 55 tej ustawy, które mogą być umarzane w całości jeżeli: 1) osoba fizyczna – zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6.000 zł; 2) osoba prawna – została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne; 4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji; 5) zachodzi ważny interes dłużnika lub interes publiczny. Przytoczyć także należy przepis § 137 w związku z § 143 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej": w uchwale (i w zarządzeniu) nie powtarza się przepisów ustaw, ratyfikowanych umów międzynarodowych i rozporządzeń. Naruszenie tego zakazu i wprowadzenie do uchwały przepisów ustawowych powoduje nieważność tych zapisów. Tym bardziej sprzeczne z prawem jest dokonywanie zmian w zapisach ustawowych i regulowanie niektórych kwestii w sposób odmienny niż w ustawie. Powszechnie obowiązujący porządek prawny narusza w stopniu istotnym nie tylko regulowanie przez gminę raz jeszcze tego co zostało już zamieszczone w źródle powszechnie obowiązującego prawa, lecz także modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego. W przepisie § 3 uchwały Rada Miejska ustaliła, że umorzenie należności w całości z urzędu stosuje się: w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1 ustawy o finansach publicznych (punkt 1), gdy jej wysokość nie przekracza kwoty 50 zł, a przewidywany koszt jej dochodzenia w postępowaniu sądowym i egzekucyjnym byłby niewspółmiernie wysoki w stosunku do tej należności (punkt 2). Należy podzielić stanowisko skarżącego, zgodnie z którym za istotne naruszenie prawa uznać należy wskazanie w § 3 punkt 2 uchwały przesłanek umorzenia z urzędu należności w całości gdy jej wysokość nie przekracza 50 zł. Zgodnie z art. 59 ust. 3 ustawy o finansach publicznych, organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego może, w drodze uchwały, postanowić o stosowaniu z urzędu ulg, o których mowa w ust. 1, w przypadku wystąpienia okoliczności wymienionych w art. 56 ust. 1 tej ustawy. W przepisie tym ustawodawca przewidział pięć przesłanek umożliwiających umorzenie w całości należności pieniężnych mających charakter cywilnoprawnych. Wyliczenie przesłanek jest wyczerpujące. Rada nie mogła zatem w uchwale ustanowić innych, nieznanych ustawie, przesłanek umorzenia należności z urzędu. W art. 59 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wyraźnie odwołano się do okoliczności wymienionych w ww. przepisie i wyłącznie te okoliczności mogły być podstawą stosowania ulg z urzędu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 19 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Ol 126/12). Zatem, w odniesieniu do zapisu § 3 punkt 2 zaskarżonej uchwały, należy uznać za sprzeczne z prawem dokonywanie zmian w zapisach ustawowych i regulowanie niektórych kwestii w sposób odmienny niż w ustawie. Z kolei przepis § 4 ust. 2 uchwały stanowi, że umorzenie, odroczenie i rozłożenie na raty należności można zastosować jeżeli: wystąpią uzasadnione względy społeczne lub gospodarcze (punkt 1) lub wystąpi uzasadniony interes gminy (punkt 2). Uchwałę w tej części podjęto z przekroczeniem zakresu upoważnienia ustawowego wynikającego z art. 59 ust. 1 ustawy. Przepis ten – jak trafnie wskazał Prokurator – "nie pozwala na przyjmowanie przez radę rozwiązań prawnych tworzących nową regulację w zakresie przesłanek udzielania ulg" (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 614/08, System Informacji Prawnej LEX). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 maja 1998 r. sygn. akt U 19/97 podniósł, że przepisy aktów normatywnych niższego rzędu mogą być wydawane na podstawie wyraźnego, precyzyjnego upoważnienia ustawowego i tylko w granicach tego upoważnienia. W świetle powyższych wywodów podkreślić należy, iż Rada Miejska powinna przestrzegać zakresu upoważnienia udzielonego przez ustawę w zakresie tworzenia aktów prawa miejscowego. Konstrukcja przepisu art. 43 ust. 1 ustawy o finansach publicznych wskazuje, iż użyte w nim zwroty "ważny interes dłużnika" i "interes publiczny" odnoszą się do hipotezy normy prawnej i wskazują sytuację faktyczną, w której można dokonać umorzenia wierzytelności z tytułu należności pieniężnej, odroczenia ich spłaty lub rozłożenia na raty, na zasadach określonych przez organ stanowiący. Jednocześnie w art. 43 ust. 2 wymienionej ustawy, ustawodawca upoważnił organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego do określenia między innymi szczegółowych zasad i trybu udzielania ulg, o których mowa w ust. 1. Taki sam pogląd wyraził tut. Sąd w wyrokach z dnia 11 kwietnia 2012 roku, sygn. akt I SA/Gl 132/12, oraz z dnia 10 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 924/12, które skład rozpoznający niniejszą sprawę w pełni akceptuje. Na aprobatę zasługuje ponadto stanowisko skarżącego stwierdzające, że przepis art. 59 ust. 2 ustawy o finansach publicznych nie przyznaje upoważnienia do regulacji zawartej w § 6 ust. 4 zaskarżonej uchwały: "Organ uprawniony, który udzielił ulgi w sprawie umorzenia, odroczenia lub rozłożenia na raty należności może ją cofnąć, jeżeli wyjdzie na jaw, że dowody na podstawie, których podjął decyzję okazały się fałszywe albo dłużnik wprowadził organ w błąd." Słusznie podniesiono w skardze, że regulacja zawarta w art. 59 ustawy o finansach publicznych dotyczy należności o charakterze cywilnoprawnym, a zatem zastosowanie znajdują tu stosowne unormowania Kodeksu cywilnego dotyczące wad oświadczenia woli, które nie mogą być recypowane do aktu prawa miejscowego, ani tym bardziej modyfikowane przez wprowadzanie innych regulacji. Należy się zatem zgodzić ze stanowiskiem wyrażonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 11 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 111/11, że naruszenie zasad techniki prawodawczej stanowi przede wszystkim nieuprawnione wejście prawodawcy miejscowego w sferę kompetencji zastrzeżonych wyłącznie dla ustawodawcy (twórcy prawa powszechnie obowiązującego), co może wywołać u adresatów norm wadliwe przekonanie, że transponowane na grunt lokalny normy prawa powszechnie obowiązującego, są jedynie normami prawa miejscowego, które wiążą wyłącznie na obszarze właściwości lokalnego prawodawcy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 października 1999 r. sygn. akt II SA/Wr 11179/90 rozważając kwestię powodów niezgodności z prawem takich powtórzeń wyjaśnił, że powtórzony przepis będzie interpretowany w kontekście uchwały, w której go powtórzono, co może prowadzić do całkowitej lub częściowej zmiany intencji prawodawcy. Również – w ocenie Sądu – przepis § 10 zaskarżonej uchwały wykracza poza upoważnienie przyznane Radzie przez art. 59 ust. 2 ustawy o finansach publicznych. Przede wszystkim przepis ten nie wprowadza możliwości nakładania przez radę gminy obowiązków sprawozdawczych na kierowników podległych jednostek organizacyjnych. Nie mieści się to w ramach przewidzianej przepisem delegacji ustawowej do działania dla rady. Trafnie przy tym wskazano w skardze, że z art. 33 ustawy o samorządzie gminnym wynika, iż uprawnienia do nakładania ewentualnie takiego obowiązku ma wójt (burmistrz, prezydent miasta), jako kierownik urzędu, wykonujący uprawnienia pracodawcy – zwierzchnika służbowego – w stosunku do kierowników gminnych jednostek organizacyjnych. Stanowisko to jest zbieżne z prezentowanym w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 230/11. Sąd zatem podzielił stanowisko Prokuratora o rażącym naruszeniu prawa w zakresie zaskarżenia jako sprzecznych z art. 7 i art. 94 Konstytucji RP, art. 59 ust. 1 i 2 ustawy o finansach publicznych oraz art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, zaś zgodnie z art. 91 ust. 1 tej ostatniej ustawy, uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna. Nieważność tą powoduje każde istotne (rażące) naruszenie prawa przez organ gminy. Z przytoczonych powodów Sąd w oparciu o przepis art. 147 § 1 p.p.s.a. orzekł o stwierdzeniu nieważności uchwały w zakresie uregulowań zawartych w § 3 punkt 2, § 4 ust. 2 punkt 1 i 2, § 6 ust. 4 oraz § 10.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło