I SA/Gl 325/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi B. N. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych wskutek wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach B. N. zwróciła się między innymi o przyznanie jej prawa pomocy poprzez zwolnienie do kosztów sądowych (patrz druk PPF z dnia 22 stycznia 2013 r.). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca zeznała, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, tj. dom o pow. 110 m2, oraz że nie posiada jakiegokolwiek innego majątku. Jedynym jej źródłem utrzymania pozostaje świadczenie emerytalne w kwocie 1628 zł. Z kolei wysokość ponoszonych przez nią stałych wydatków stanowi kwotę około 1630 zł. W wyniku analizy treści oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, pismem z dnia 29 marca 2013 r., referendarz sądowy zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W tych ramach zobowiązano skarżącą do: 1) wykazania tytułu prawnego do nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (własność, współwłasność, prawa rzeczowe ograniczone, najem, dzierżawa) oraz nadesłania zaświadczenia właściwej jednostki samorządu terytorialnego wskazującego na wszystkie osoby zameldowane pod tym adresem; w tych ramach należało nadto złożyć oświadczenie o wzajemnych relacjach osób zameldowanych/zamieszkałych w ww. lokalu; 2) udokumentowania okoliczności podniesionych w rubryce nr 11 druku PPF, tj. wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; koszty ubezpieczenia; aktualny nakaz płatniczy podatku od nieruchomości; koszty związane z leczeniem itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; dodatkowo należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; w tych ramach należało nadto wykazać w jakim zakresie do ponoszenia tych opłat przyczyniają się inne osoby; 3) przedłożenia wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i pozostałe osoby pozostające (zameldowane /zamieszkałe) w gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich sześciu miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont. W przypadku, gdyby rachunki te były zajęte, należało przedstawić potwierdzające ten fakt zaświadczenie wystawione przez bank, informujące o wysokości zajęć oraz sposobie ich spłaty; 4) udokumentowania wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich sześciu miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków (np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne); dochody z tytułu renty bądź emerytury można wykazać za pomocą "odcinków" dokumentujących wypłatę tych świadczeń – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób pozostających (zameldowanych/zamieszkałych) w gospodarstwie domowym wskazanym w pkt 1; 5) przedłożenia kopii zeznań podatkowych na potrzebę podatku dochodowego do osób fizycznych za 2011 r. i 2012 r. (jeśli zostało sporządzone lub informację PIT-11, 40) – ten punkt wezwania dotyczy wszystkich osób pozostających (zameldowanych/zamieszkałych) w gospodarstwie domowym wskazanym w pkt 1. W ww. wezwaniu, doręczonym adresatowi w dniu 5 kwietnia 2013 r., pouczono skarżącą, że niezastosowanie do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy określonych w art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "P.p.s.a."). W dniu 17 kwietnia 2013 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) wpłynęło do Sądu pismo procesowe skarżącej, przy którym nadesłała dowód wpłaty należnego w tej sprawie wpisu sądowego do skargi w kwocie 100 zł. Do dnia dzisiejszego wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został uzupełniony. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: Rozstrzygnięcie wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Stosownie bowiem do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 cyt. ustawy) – uzależnione jest od wykazania przez nią, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przy czym słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11, LEX nr 1104158). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11, LEX nr 1069777). Przyszło zatem stwierdzić, że skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem, wszak stosowne wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. Termin zakreślony dla jej udzielenia upłynął więc bezskutecznie w dniu 12 kwietnia 2013 r. Fakt ten uniemożliwia weryfikację oświadczeń skarżącej, co więcej, może wzmocnić wątpliwości co do ich wiarygodności, a co za tym idzie wyłącza wolną od wątpliwości ocenę możliwości płatniczych B. N. Wypada odnotować, że szerokie spektrum wymaganych dokumentów źródłowych było tutaj wynikiem konfrontacji zeznań skarżącej wynikających z druku PPF i okoliczności stanu faktycznego ustalonych na podstawie akt administracyjnych sprawy. Wątpliwości w tej sprawie zrodził przede wszystkim stan osobowy zajmowanej przez nią nieruchomości. W aktach sprawy stwierdzono zbieżność adresów skarżącej i jej męża. Wynika z nich nadto, że w małżeństwie państwa N. ustanowiono rozdzielność majątkową. Godzi się pokrótce wyjaśnić, nieprzesądzajac wszak kwestii, które są zasadniczym przedmiotem zarzutów w tej sprawie wobec organów administracji publicznej, iż w judykaturze przyjmuje się, że rozdzielność majątkowa pomiędzy małżonkami odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Przede wszystkim dotyczy zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich, a także samodzielnego dysponowania swoim majątkiem. Rozdzielność majątkowa nie zwalnia małżonków z obowiązku wzajemnego wsparcia finansowego, a ponadto nie uzasadnia odmowy udzielenia informacji na temat sytuacji majątkowej drugiego małżonka (z uzasadnienia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 441/11; LEX nr 896371). Podobnie Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygał w innych postanowieniach (np. z dnia 1 września 2010 r. sygn. akt II FZ 421/10; z dnia 12 sierpnia 2010 r. sygn. akt I GZ 268/10; z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 233/09; wszystkie dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl/baza orzeczeń). Obszerne wezwanie referendarza sądowego z dnia 29 marca 2013 r. zmierzało zatem do ustalenia, czy A. N. w dalszym ciągu zajmuje nieruchomość w D. przy ul. [...], i czy w jakikolwiek sposób partycypuje w kosztach związanych z jej utrzymaniem (patrz pkt 1 i 2 wezwania). Wezwanie to zmierzało także do zweryfikowania oświadczeń skarżącej, co do uzyskiwanych przez nią dochodów (pkt 3, 4 i 5), jak również deklarowanych przez nią obciążeń budżetu domowego (pkt 2). Akcentowana tutaj bierność procesowa skarżącej nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. I OZ 842/05). Jedynie na marginesie należy odnotować, że skarga w tej sprawie została opłacona należną opłatą, albowiem w dniu 16 kwietnia 2013 r. uiszczono wpis sądowy od skargi w kwocie 100 zł. Taki stan rzeczy, niezależnie od poczynionych wyżej wywodów, czyni zbędnym postępowanie z wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy na obecnym etapie sprawy sądowej. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.