I SA/Gl 327/11
WyrokWSA w Gliwicach2011-12-06
Skład orzekający: Teresa Randak, Beata Kozicka, Krzysztof Winiarski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przez organ podatkowy procedury określonej w art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej (nieokreślenie w protokole badania ksiąg za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód) ma istotny wpływ na wynik sprawy, jeśli podatnik nie kwestionuje ustaleń organów co do określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a zakwestionowane faktury pochodzą od podmiotu nieprowadzącego działalności gospodarczej?Ratio decidendi
Naruszenie procedury określonej w art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli podatnik nie kwestionuje ustaleń organów co do określenia wysokości zobowiązania podatkowego, a zakwestionowane faktury pochodzą od podmiotu, który nie prowadził działalności gospodarczej i nie był podatnikiem VAT. W takiej sytuacji, nawet jeśli organ nie zastosował formalnej procedury badania ksiąg, nie można uznać, że uchybienie to wpłynęło na podatkowo-prawny obowiązek skarżącego, gdyż wydatki udokumentowane takimi fakturami nie mogły stanowić kosztów uzyskania przychodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą A. M. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. Organ odwoławczy stwierdził zaniżenie przychodu o wartość nieodpłatnego świadczenia oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodu poprzez zaewidencjonowanie faktur od firmy A, która nie prowadziła działalności gospodarczej, a także zawyżenie wartości środka trwałego. Strona skarżąca zarzuciła organom nierzetelną ocenę materiału dowodowego i naruszenie art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak (spr.), Sędziowie WSA Beata Kozicka, Krzysztof Winiarski, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] Nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. M. od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] Nr [...] określającej wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. w kwocie [...]zł, Dyrektor Izby Skarbowej w K. w oparciu o ustawę z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych ( Dz. U. Nr 14, poz. 176 z 2000 r. ze zm.) oraz na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz. U. Nr 8, poz. 60 z 2005 r. ze zm. ) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że przyczyną określania wysokości zobowiązania w innej wysokości niż wykazanej w zeznaniu PIT – 36 L ([...]zł. ) było:
1. zaniżenie przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej o wartość nieodpłatnego świadczenia wynikającego z nieodpłatnego wykonywania pracy przez M. S. w wysokości [...]zł.,
2. zawyżenia kosztów uzyskania przychodu na łączną kwotę [...]zł., poprzez:
a) zaewidencjoncjonowanie faktur VAT (na łączną kwotę [...]zł) wystawionych przez firmę A [...], ul. [...],
b) nieuprawnione zawyżenie wartości środka trwałego – nieruchomości położonej w S. przy ul. [...] w związku z fakturą VAT nr [...] z dnia [...] wystawioną przez firmę A tytułem wykonania remontu wg kosztorysu a w konsekwencji nieuprawnione zaksięgowanie w ciężar kosztów uzyskania przychodu kwoty [...]zł z tytułu amortyzacji za miesiące od lipca do grudnia 2005 r.
Podatnik, działając przez pełnomocnika będącego radcą prawnym wniósł od w/w decyzji odwołanie, w którym podniósł, że stanowisko przyjęte przez organ pierwszej instancji dotyczące nieuwzględnionych w kosztach uzyskania przychodów wydatków na usługi wykonane przez firmę A było nieobiektywne, bowiem – w ocenie strony – ciężar przeprowadzenia dowodów w tej kwestii przerzucono na podatnika. Zarzucono także nierzetelną ocenę materiału dowodowego sprawy, która zmierzać miała "do dopasowania wniosków do z góry założonej tezy". Wskazując ponadto na brak ustaleń co do koniecznych nakładów, poniesionych przez stronę, "aby, ze starego magazynu warzyw wykonać nowoczesny, wielofunkcyjny zespół magazynów pod wynajem". W ocenie autora odwołania umknęło organowi pierwszej instancji, iż stan techniczny obiektu usprawiedliwiał nakłady poniesione na jego remont i adaptację. Podkreślono przy tym, iż podatnik nie przedłożył żadnych innych dokumentów poświadczających fakt i wartość wykonania określonych prac remontowo – modernizacyjnych, natomiast dowodem przeprowadzenia spornych remontów z punktu widzenia logiki i racjonalności gospodarowania jest stan magazynów. W uzasadnieniu odwołania wskazano także na sprzeczność ustaleń decyzji organu pierwszej instancji z treścią art. 193 § 1, § 4 i § 6 ustawy Ordynacja podatkowa oraz zakwestionowano ustalenia stanu faktycznego co do wartości nieruchomości w S., wskazując na treść załączonego do odwołania oświadczenia biura rachunkowego z dnia 2.09.2010 r.
Uznając odwołanie za niezasadne, Dyrektor Izby Skarbowej za zgodne z prawem uznał ustalenie stanu faktycznego i jego kwalifikację przez organ I instancji w zakresie dotyczącym zarówno przychodów, jak i kosztów uzyskania przychodów w 2005 r. W tym przedmiocie zaakcentowano, że przyczyną określenia wysokości zobowiązania w wysokości innej od zadeklarowanej było stwierdzenie:
1. zaniżenia przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej o wartość nieodpłatnego świadczenia w związku ze świadczeniem pracy przez M. S. na rzecz firmy B w kwocie [...]zł.,
2. zawyżenia kosztów uzyskania przychodów na łączną kwotę [...]zł. poprzez:
a. zaewidencjonowanie faktur VAT wystawionych przez firmę A, B., ul. [...] na łączną kwotę [...]zł. i tak:
1. nr [...] z dnia [...] wystawionej tytułem wykonania remontu powierzchni według kosztorysu – wartość netto [...]zł.,
2. nr [...] z dnia [...] wystawionej tytułem wykonania prac remontowych w S., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
3. nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w S, przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
4. nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w S., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
5. – nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w S., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
6. nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w S., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
7. nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w S., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.,
8. nr [...] z dnia [...] tytułem wykonania remontu według kosztorysu w ., przy ul. [...] – wartość netto [...]zł.
b. nieuprawnione zawyżenie wartości środka trwałego – nieruchomości położonej S. przy ul. [...] w związku z fakturą VAT nr [...] z dnia [...] wystawioną przez firmę A B., ul. [...] tytułem wykonania remontu wg kosztorysu a w konsekwencji nieuprawnione zaksięgowanie w ciężar kosztów uzyskania przychodu kwoty [...]zł z tytułu amortyzacji za miesiące od lipca do grudnia 2005 r.
Dyrektor Izby Skarbowej zaakcentował, że przeprowadzone czynności kontrolne wykazały, że podatnik ewidencjonował w ciężar kosztów wydatki dokumentowane fakturami VAT wystawionymi przez A, która to firma – jak wykazało postępowanie dowodowe – nie istniała w badanym roku podatkowym. Z czynności sprawdzających dokonanych wobec w/w podmiotu wynikało bowiem, że A. S. w latach 2005 – 2006 nie był czynnym podatnikiem podatku VAT, nie składał deklaracji VAT – 7, nie wykazywał przychodów z działalności gospodarczej. W tej sytuacji wartość wynikająca z faktur VAT wystawionych przez ten podmiot nie mogła stanowić kosztów uzyskania przychodów, nie mogła też stanowić podstawy do zaliczenia w ciężar tych kosztów zwiększonej wartości inwestycji.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 193 Ordynacji podatkowej, Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że niedopełnienie obowiązku wynikającego z tego przepisu nie miała wpływu na wynik sprawy, a to z tej przyczyny, że podatnik w trakcie prowadzonego postępowania zarówno przed organem I instancji, jak i organem odwoławczym dysponował pełną wiedzą co do charakteru rzekomej współpracy z firmą A. Zwrócono także uwagę, że w sprawie zakwestionowano rzetelność dowodów księgowych wystawionych przez tę firmę oraz wykazano bezspornie, że wydatki te miały charakter rzekomy, a to z kolei przesądziło o braku możliwości zaliczenia ich do kosztów uzyskania przychodów. Wskazano ponadto, że pogląd zaprezentowany przez organ II instancji, zgodny jest z linią orzeczniczą, powołując się w tym przedmiocie na stanowiska NSA zawarte w wyrokach: z dnia 14 lutego 2011 r., sygn. akt I FSK 33/10, z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/09 oraz z dnia 6 maja 2009 r., sygn. akt I FSK 259/08.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Na wstępie zasadnym jest wskazanie, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).
Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
Skarga wbrew twierdzeniom w niej zawartym okazała się nieuzasadniona.
Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego spór ograniczył się do zarzutu naruszenia przez organy podatkowe art. 193 § 6 Ordynacji podatkowej, przy czym – jak zaznaczyła strona skarżąca – zakwestionowanie szeregu wydatków jako kosztów uzyskania przychodów bez stwierdzenia nierzetelności lub wadliwości ksiąg podatkowych, naruszało wprost w/w przepis. Pełnomocnik nie uzasadnił wpływu w/w naruszenia na wysokość określonego zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r., ograniczając się do stwierdzenia, że w/w naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Stosownie do przepisu art. 193 Ordynacji podatkowej księgi podatkowe prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy stanowią dowód tego, co wynika z zawartych w nich zapisów (§ 1). Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty (§ 2). Za niewadliwe uważa się księgi podatkowe prowadzone zgodnie z zasadami wynikającymi z odrębnych przepisów (§ 3). Organ podatkowy nie uznaje za dowód w rozumieniu § 1 ksiąg podatkowych, które są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy (§ 4). Jeżeli organ podatkowy stwierdzi, że księgi podatkowe są prowadzone nierzetelnie lub w sposób wadliwy, to w protokole badania ksiąg określa, za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów (§ 6).
Sposób i zasady prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów (Dz. U. Nr 152, poz. 1475 ze zm.). W myśl § 11 tego rozporządzenia podatnik jest obowiązany prowadzić księgę rzetelnie i w sposób niewadliwy (ust. 1). Za niewadliwą uważa się księgę prowadzoną zgodnie z przepisami rozporządzenia i objaśnieniami do wzoru księgi (ust. 2). Księgę uznaje się za rzetelną również, gdy niewpisane lub błędnie wpisane kwoty przychodu nie przekraczają łącznie 0,5% przychodu wykazanego w księdze za dany rok podatkowy lub przychodu wykazanego w roku podatkowym do dnia, w którym naczelnik urzędu skarbowego lub organ kontroli skarbowej stwierdzi te błędy (ust. 4 pkt 1). Przepisy ust. 4 stosuje się odpowiednio w przypadku stwierdzenia braku zapisów lub błędnych zapisów dotyczących kosztów uzyskania przychodu
(ust. 5). Podstawą zapisów w księdze podatkowej są dowody księgowe m.in. faktury VAT, dokumenty celne czy rachunki odpowiadające warunkom określonym w odrębnych przepisach (§ 12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia). Zapisy w księdze dotyczące wydatków (kosztów) są dokonywane na podstawie dowodów, o których mowa w § 12-16 (§ 26 rozporządzenia).
Na kanwie w/w przepisów ukształtowała się określona linia orzecznicza, z której wynika m.in., że "Nawet nierzetelna i wadliwa księga podatkowa pozostaje dowodem w sprawie, jednak pozbawionym już szczególnej mocy domniemania jej autentyczności i wiarygodności" ( wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 listopada 2009 r. sygn. akt I SA/Kr 1321/09). "Księgi podatkowe uważa się za rzetelne, jeżeli dokonywane w nich zapisy odzwierciedlają stan rzeczywisty. Chodzi zatem o relację między rzeczywistością (faktami) a zawartym w przepisach wzorcem zobowiązania podatkowego. Niewadliwość ksiąg dotyczy natomiast relacji między rzeczywistością rozumianą jako sposób dokonania zapisu, a wzorcem prawnym tego sposobu dokonania zapisu, zawartym w prawie pozytywnym" (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 26 października 2009 r. sygn. akt I SA/Po 519/09). "Stwierdzenie nierzetelności ksiąg w trybie art. 193 Ordynacji podatkowej nie oznacza automatycznie obowiązku organu podatkowego zastosowania szacowania dochodów w trybie art. 23 Ordynacji podatkowej. Przepis art. 23 § 1 Ordynacji podatkowej nie wymienia wśród przesłanek pozwalających oszacować podstawę opodatkowania stwierdzenia nierzetelności ksiąg w części dotyczącej kosztów uzyskania przychodu" (wyrok WSA w Krakowie z dnia 3 czerwca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 45/08). Podważenie treści faktur za pomocą środka dowodowego jakim jest zeznanie świadka nie stanowi naruszenia przepisów Ordynacji podatkowej (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 8 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Gd 20/08). "Naruszenie prawa materialnego przez podatnika polegające na odliczeniu jako kosztów uzyskania przychodu wydatków, które nie mogą być uznane za takie koszty nie jest nierzetelnością księgi i to niezależnie od wielkości tego błędu w stosunku do wielkości przychodu" (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 listopada 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 306/06). Akceptując, powołane wyżej poglądy judykatury, sąd stwierdza, że odpowiadają one tak stanowi faktycznemu i prawnemu rozstrzyganej sprawy jak i prowadzonemu wobec podatnika, jako strony, postępowania podatkowego.
W niniejszej sprawie bezsporne było ustalenie, że podatnik w 2005 r., prowadził działalność gospodarczą. Strona rejestrowała zdarzenia gospodarcze 2005 r. w podatkowej księdze przychodów i rozchodów. Badając księgę organ podatkowy stwierdził, że niezaksiegowano w niej przychodu o łącznej wartości [...]zł. stanowiącego wartość nieodpłatnie świadczonej pracy przez M. S. oraz że zawyżono koszty uzyskania przychodu na łączną wartość [...]zł. poprzez zaewidencjonowanie faktur VAT wystawionych przez jeden podmiot tj. firmę A i zawyżenie odpisów amortyzacyjnych od środka trwałego tj. nieruchomości położonej w S., przy ul. [...] także o wartość faktury wystawionej przez firmę A. Organ ustalając wskazane powyżej nieprawidłowości nie określił w protokole badania ksiąg za jaki okres i w jakiej części nie uznał ksiąg za dowód tego, co wynikało z zawartych w niej zapisów, a więc nie zastosował przepisu art. 193 § 4 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem pełnomocnika – pominięcie tej procedury – miało istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie jednakże Sądu – uchybienie powyższe – w żaden sposób nie wpłynęło na podatkowo – prawny obowiązek skarżącego. Podkreślenia bowiem wymaga, że strona skarżąca nie zakwestionowała ustaleń organów podatkowych, co do określenia wysokości zobowiązania. Nie kwestionowała też ustaleń organów, z których wynika, że A. S. ( wystawca zakwestionowanych faktur ) – w świetle informacji uzyskanych z Urzędu Skarbowego w B. – w latach 2005 – 2006 nie był podatnikiem podatku VAT, nie składał deklaracji VAT – 7, nie wykazał przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej i nie prowadził takiej działalności. Wystawione przez ten podmiot faktury nie przedstawiały zatem rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych, a skoro tak, to także wydatki związane z tymi fakturami nie były wydatkami rzeczywistymi. Istotnym jest także, że organy podatkowe dokonały korekty kosztów uzyskania przychodów w zakresie tylko i wyłącznie faktur pochodzących od firmy A, a zatem brak stwierdzenia nierzetelności księgi podatkowej nie miał nie tylko istotnego ale żadnego znaczenia dla określenia wysokości zobowiązania skarżącego w podatku dochodowym za 2005 r.
Zapisy zawarte w prowadzonej przez podatnika podatkowej księdze przychodów i rozchodów dotyczące niektórych kwot przychodu lub kosztów uzyskania przychodów, które nie odzwierciedlały stanu rzeczywistego i były lub mogły być przyczyną stwierdzenia, pełnej lub częściowej, nierzetelności albo wadliwości księgi nie powodują całkowitej utraty mocy dowodowej księgi podatkowej, w której zapisy takie ujęto, czy też dowodów księgowych, na podstawie których zapisów tych dokonywano. Stwierdzenie nierzetelności lub wadliwości księgi podatkowej oraz określenie za jaki okres i w jakiej części księga nie stanowi dowodu tego co wynika z zawartych w niej zapisów nie oznacza, że dowód z takiej księgi lub zawartych w niej zapisów jest sprzeczny z prawem i nie może być dopuszczony celem wyjaśnienia sprawy. Księga podatkowa nawet nierzetelna lub prowadzona w sposób wadliwy stanowi dowód w sprawie podatkowej, o ile może przyczynić się do jej wyjaśnienia.
Należy bowiem podkreślić, że księgi podatkowe stanowią dowód tego co wynika z zawartych w niej zapisów, o ile są prowadzone rzetelnie i w sposób niewadliwy. O tym czy dana księga podatkowa stanowi dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów decyduje organ podatkowy badający daną księgę (zawarte w niej zapisy) pod względem faktycznym (stan rzeczywisty) i formalnym (sposobu prowadzenia). Uprawnienie to nie przysługuje stronie, która może jedynie kwestionować ustalenia zawarte w protokole badania księgi wnosząc zastrzeżenia i przedstawiając dowody umożliwiające prawidłowe określenie podstawy opodatkowania (art. 193 § 8 Ordynacji podatkowej).
Dodatkowo należy podnieść, że uznanie księgi podatkowej za nierzetelną lub wadliwą w całości lub w części jest jedynie przesłanką do określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, a nie okolicznością, której zaistnienie obliguje do dokonania takiego oszacowania.
Sąd stwierdza, że organy podatkowe prawidłowo uznały, że w rozstrzyganej sprawie należało określić podstawę opodatkowania na podstawie danych wynikających z księgi podatkowej podatnika oraz dowodów uzyskanych w toku postępowania. Słusznie więc odstąpiły od jej określenia w drodze oszacowania. Organy podatkowe określiły rzeczywistą, a nie zbliżoną do rzeczywistej, podstawę opodatkowania. Skoro podstawa opodatkowania nie została określona w drodze oszacowania zarzut strony skarżącej co do konieczności stwierdzenia nierzetelności księgi podatkowej oraz braku tego stwierdzenia jako mającego istotny wpływ na wynika sprawy, należy uznać za chybiony. Istotny wpływ na wynik sprawy – w przypadku określenia zobowiązania podatkowego – ma takie uchybienie, które ukształtowałoby ten obowiązek w innej wysokości. W sytuacji natomiast, gdy uchybienie nie miało i nie mogło mieć wpływu na wysokość zobowiązania podatkowego, nie można nadać mu przymiotu "istotnego", determinującego uchylenie zaskarżonej decyzji.
Nie bez znaczenia dla oceny cech "istotności" w badanym przypadku ma treść art. 23 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym, organ podatkowy określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli
1) brak jest ksiąg podatkowych lub innych danych niezbędnych do jej określenia, lub
2) dane wynikające z ksiąg podatkowych nie pozwalają na określenie podstawy opodatkowania, lub
3) podatnik naruszył warunki uprawniające do korzystania ze zryczałtowanej formy opodatkowania (§ 1).
Organ podatkowy odstąpi od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania, jeżeli dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwalają na określenie podstawy opodatkowania (§ 2). Z brzmienia cytowanych wyżej przepisów wynika, że określenie bądź odstąpienie od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania nie zależy od woli organu podatkowego, lecz od zaistnienia określonych w tych przepisach okoliczności (warunków, przesłanek). Organ podatkowy albo określa podstawę opodatkowania w drodze oszacowania albo odstępuje od tej czynności określając rzeczywistą, prawidłową, wynikającą z ustawy podatkowej, a nie szacowaną, podstawę opodatkowania. Wymóg, konieczność odstąpienia od określenia podstawy opodatkowania w drodze oszacowania występuje wówczas, gdy istnieją księgi podatkowe zawierające dane, których uzupełnienie dowodami uzyskanymi w toku postępowania, pozwala na określenie podstawy opodatkowania w danym podatku. Taka też sytuacja miała miejsce w badanej sprawie. Organy podatkowe zwiększyły bowiem przychód o wartość nieodpłatnego świadczenia oraz zmniejszyły koszty uzyskania przychodów – generalnie rzecz biorąc – tylko i wyłącznie o faktury wystawione przez A. S.,( jedna z faktur dotyczyła zwiększenia wartości środka trwałego ) a więc podmiot nie prowadzący działalności gospodarczej. Ujmując rzecz inaczej, w odniesieniu do kosztów uzyskania przychodów nie uznano za koszty tylko te wydatki, które nie zostały poniesione w rzeczywistości na rzecz A. S. i co do których, nie ma sporu na etapie postępowania sądowego. Wypada podnieść przy tym, że pogląd zaprezentowany powyżej znajduje swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie, chociażby w wyroku NSA z dnia 21 lutego 2007 r., sygn. akt II FSK 307/06. Jak stwierdził NSA "Zakwestionowanie określonego wydatku jako kosztu uzyskania przychodu może zostać przeprowadzone bez wykorzystania podstawy prawnej i trybu prawnego z art. 193 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do stanu faktycznego nierzetelności ksiąg podatkowych będącej zasadniczą przyczyną oszacowania podstaw opodatkowania, nie normuje natomiast (udowodnienia) związku danego wydatku z celem uzyskania przychodu w roku podatkowym" ( System Informacji Prawnej LEX nr 307529 ). Rozstrzygnięcie to artykułuje zasadniczą – w ocenie składu orzekającego kwestię, a to taką – że przepisy tzw. procedury nie mogą przesądzać o materialnym obowiązku podatkowym. Potwierdzeniem powyższego jest chociażby regulacja zawarta w art. 193 § 5 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym "Organ podatkowy uznaje jednak za dowód księgi podatkowe, które prowadzone są w sposób wadliwy, jeżeli wady nie mają istotnego znaczenia dla sprawy". Innymi słowy przepis art. 193 Ordynacji podatkowej, rozstrzyga co do zasady przydatność księgi podatkowej jako dowodu. Zastosowanie procedury wynikającej z § 6 tego przepisu, wymagane jest w sytuacji, gdy organ nie uznaje dowodu z księgi podatkowej, która jest prowadzona nierzetelnie lub w sposób wadliwy. W sytuacji jednak, gdy organ uznaje za dowód podatkową księgę przychodów i rozchodów – mimo jej wadliwości – nie jest prawnie zobowiązany do określenia za jaki okres i w jakiej części nie uznaje ksiąg za dowód tego, co wynika z zawartych w niej zapisów.
Zdaniem Sądu organy podatkowe w toku postępowania podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i w sposób wyczerpujący rozpatrzyły cały materiał dowodowy, dokonując jego oceny w zgodzie z zasadami logiki wiedzy i doświadczenia życiowego. Ustalenia poczynione przez organy podatkowe znajdują potwierdzenie w zgromadzonych w sprawie dowodach, zaś ani strona skarżąca, ani jej pełnomocnik nie zaoferowali dowodów, które podważałyby istotne dla sprawy okoliczności uznane przez organy podatkowe za udowodnione. Organy podatkowe przeprowadziły obszerne postępowanie dowodowe w tym zgromadziły dokumenty urzędowe, które wykazały, że A. S. nie prowadził w 2005 r. działalności gospodarczej i że faktury wystawione przez ten podmiot nie odzwierciedlały rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych. Także w odniesieniu do przychodu nie ulega wątpliwości, że skarżący uzyskał nieodpłatne świadczenie z tytułu pracy wykonywanej na jego rzecz bez wynagrodzenia przez M. S. Badając zupełność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że spełnia ona wymogi opisane w art. 210 Ordynacji podatkowej.
Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) i na mocy art. 151 tej ustawy skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło