I SA/Gl 335/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska (spr.), Beata Machcińska, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2011. uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (dalej: organ odwoławczy) decyzją z dnia [...] r., nr [...], na art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (obecnie t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198 poz. 1925) po rozpatrzeniu odwołania A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: podatnik, Spółka, skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia [...] r., nr [...], w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r. określił Spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 r. w kwocie [...] zł. Organ ten przyjął do podstawy opodatkowania wartość budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej: [...] zł za miesiące od stycznia do czerwca 2011 r., [...] zł za lipiec 2011 r., [...] zł za miesiące od sierpnia do grudnia 2011 r. Ponadto organ opodatkował 25 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Na terenie miasta M. znajdują się łącznie 32 tablice reklamowe należące do Spółki: 17 tablic przykręcanych do podłoża oraz 15 tablic na podstawach. Organ pierwszej instancji uznał, że tablice reklamowe bez względu na sposób związania z gruntem zaliczane są do kategorii obiektów budowlanych – budowli, stanowią tymczasowe obiekty budowlane. Wzniesienie tychże budowli poprzedzone zostało uzyskaniem pozwolenia na roboty budowlane od Starosty [...]. Spółka jako właściciel budowli jest więc podatnikiem należnego od nich podatku od nieruchomości. Spółka, reprezentowana przez pełnomocnika, od powyższej decyzji organu pierwszej instancji wniosła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie: a) art. 1a ust. 1 pkt 2, art. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (obecnie t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 716 z późn. zm., dalej: u.p.o.l.) w zw. z art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane poprzez określenie Spółce zobowiązania podatkowego od tablic reklamowych, które nie są budowlami i nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, b) art. 3 ust. 1 u.p.o.l. poprzez uznanie, że doszło do powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie Spółki w odniesieniu do tablic zlokalizowanych na gruncie prywatnym pomimo, że podatnikiem powinien być właściciel gruntu. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że spór w sprawie dotyczy zasadności opodatkowania podatkiem od nieruchomości wolno stojących tablic reklamowych. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia tak zarysowanego sporu ma pojęcie "trwale związane z gruntem," użyte w art. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Natomiast okoliczności faktyczne takie jak: miejsce położenia, konstrukcja oraz wartość początkowa tablic reklamowych pozostają poza sporem. W ocenie organu odwoławczego brak jest podstaw, aby bezkrytycznie przenieść znaczenie jakie w prawie cywilnym przypisuje się zwrotowi "trwale z gruntem związane" użytemu w art. 46 § 1 oraz 48 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 459 dalej: K.c.) na potrzeby stosowania przepisów Prawa budowlanego, a konkretnie art. 3 pkt 3. Zwrot "trwale z gruntem związane" z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego odnoszący się do urządzeń reklamowych należy rozumieć w sposób wskazany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 296/08, jako ".. takie połączenie danej budowli z gruntem o charakterze techniczno-użytkowym, które uwzględnia, z jednej strony, określony typ tablic reklamowych (ze względu na podłoże, do którego są one przymocowywane), a z drugiej strony, bierze pod uwagę fakt, iż tablice reklamowe jako konstrukcja przestrzenna muszą stawiać czoło parciu wiatrów oraz innym czynnikom atmosferycznym". Zdaniem organu odwoławczego fakt, że słupy do których mocuje się zasadnicze tablice, są przytwierdzane do podstawy za pomocą śrub jest wynikiem przyjętego przy wznoszeniu tych urządzeń reklamowych procesu technologicznego (składanie z prefabrykatów, gotowych elementów). Obiekty takie w odróżnieniu do lekkich nośników reklamowych w rodzaju bannerów, transparentów, płacht, flag z masztami, nie są przemieszczane swobodnie i bez odpowiedniego przygotowania. W przeciwieństwie do urządzeń reklamowych wolno stojących, nietrwale z gruntem związanych, tablice reklamowe należące do Spółki nie mogą być umieszczane w dowolnym miejscu i w każdym czasie. Ponadto proces inwestycyjny związany z tworzeniem tablic reklamowych trwale z gruntem związanych, czyli takich jakie są przedmiotem sporu, wymaga zachowania procedur wymaganych przepisami prawa budowlanego - uzyskania pozwolenia na budowę. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lipca 2010 r., sygn. akt II OSK 1233/09. Natomiast odnosząc się do podmiotowego aspektu opodatkowania podatkiem od nieruchomości spornych tablic reklamowych organ odwoławczy wskazał, że podatnikami podatku od nieruchomości są zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. właściciele nieruchomości lub obiektów budowlanych. Właścicielem spornych tablic reklamowych jest Spółka, gdyż obiekty te nie stanowią części składowej gruntu, na którym są posadowione. Budowle tablic reklamowych połączone są z gruntem dla przemijającego użytku, to jest na czas trwania umowy pomiędzy właścicielem tablicy reklamowej a władającym gruntem, na którym tablica jest posadowiona. Brak jest zatem wymaganego przez art. 48 K.c. "trwałego związku z gruntem" w znaczeniu nadawanym przez ten przepis. Skoro tablica reklamowa nie stanowi części składowej gruntu to nie rozciąga się na nią prawo własności (art. 191 w zw. z art. 48 K.c.) właściciela gruntu. Jeżeli właściciel gruntu, na którym posadowiona jest sporna tablica nie jest jej właścicielem, to nie może być on podatnikiem podatku od nieruchomości od tego obiektu budowlanego. Nie są więc zasadne podnoszone przez Spółkę zarzuty dotyczące naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. polegającego na błędnym ustaleniu podmiotu, będącego właścicielem przedmiotu opodatkowania i zarazem podatnikiem podatku od nieruchomości. Niezależnie bowiem od tego, kto jest właścicielem gruntu, na którym posadowiona jest tablica, to niezmiennie jej właścicielem jest Spółka a nie właściciel gruntu. Organ odwoławczy nie podzielił także zarzutów odwołania, dotyczących naruszenia przepisów postepowania, wskazując, że są one ściśle powiązane z podnoszonymi przez Spółkę zarzutami naruszenia przepisów prawa materialnego. Zarzucane naruszenie przepisów postępowania sprowadza się w istocie do tego, że organ podatkowy nie zaakceptował poglądów prezentowanych przez Spółkę. Natomiast prawnopodatkowy stan faktyczny nie budzi wątpliwości i został należycie ustalony przez organ pierwszej instancji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję organu odwoławczego pełnomocnik skarżącej wniósł o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów: 1. art. 1a ust. 1 pkt 2 oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji a w konsekwencji uznanie, iż tablice reklamowe wykazane w ewidencji Spółki stanowią budowle, które podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości, pomimo że tablice te nie są trwale związane z gruntem, a zatem nie są budowlami i nie stanowią przedmiotu opodatkowania podatkiem od nieruchomości, 2. art. 3 ust. 1 u.p.o.l. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji i w konsekwencji uznanie, że doszło do powstania obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości po stronie Spółki, w odniesieniu do tablic zlokalizowanych na gruncie prywatnym, pomimo że zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel lub posiadacz samoistny nieruchomości a nie Spółka. Pełnomocnik skarżącej odwołując się do definicji budowli, zawartej w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego wywodził, że budowlami są tylko takie urządzenia reklamowe, które są trwale związane z gruntem i tylko takie urządzenia reklamowe stanowią budowle w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Dalej stwierdził, że wobec braku definicji "trwałego związania z gruntem" na gruncie ustawy o podatkach i opłatach lokalnych pojęcie to powinno być rozumiane tak jak w prawie cywilnym. Nadto, kryterium trwałego związania z gruntem nie odpowiadają tymczasowe obiekty budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, gdyż są to obiekty przeznaczone do czasowego użytkowania w okresie krótszym od ich trwałości technicznej, przewidziane do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki. Powołując się następnie na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1967 r., sygn. akt I CR 676/66 pełnomocnik skarżącej podkreślił, że jednym z elementów składających się na trwałe połączenie z gruntem jest to, iż przeniesienie danego urządzenia (tzn. odłączenie go od gruntu) spowodowałoby zniszczenie tego urządzenia. Wynika z tego, że możliwość przeniesienia danego urządzenia (odłączenia od gruntu) bez zniszczenia (lub znacznego uszkodzenia) danego urządzenia oznacza, że urządzenie to nie jest trwale związane z gruntem. Ponadto dla rozstrzygnięcia o tym, czy dana rzecz staje się trwale połączona (związana) z inną rzeczą kluczowa jest wola stron umowy, na podstawie której takie połączenie następuje. Jeżeli strony z góry przewidują odłączenie danej rzeczy (urządzenia) od gruntu, po pewnym okresie czasu, nie można mówić o trwałym połączeniu (związaniu z gruntem). Dalej pełnomocnik skarżącej wywodził, że każda tablica reklamowa wykazana w ewidencji Spółki składa się z dwóch podstawowych części, tj. ekranu (właściwej tablicy) oraz podpory (bądź podpór). Z punktu widzenia kryterium mocowania tablic do podłoża rozróżnić należy trzy kategorie tablic: montowane do podłoża za pomocą stalowych śrub – tablice przykręcane, mocowane do betonowej podstawy położonej na podłożu – tablice na podstawach, mocowane do podpór zabetonowanych w podłożu – tablice wmurowane. Wskazał, że na terenie M. zainstalowane były tylko tablice przykręcane oraz tablice na podstawach. Pełnomocnik opisał szczegółowo konstrukcję tablic. Podkreślił, że sposób budowy tablicy przykręcanej oraz jej mocowania do podłoża został zaprojektowany w taki sposób, aby możliwe było łatwe zdemontowanie danej tablicy, tzn. odłączenie tej tablicy od fundamentu poprzez odkręcenie śrub kotwiących. Dzięki takiej budowie tablica może być demontowana (odkręcana) z jednej lokalizacji i przenoszona do innej lokalizacji, co w rzeczywistości ma w wielu przypadkach miejsce (w niektórych przypadkach tablice po zdemontowaniu są przez pewien okres magazynowane). Tablice przykręcane montowane są na gruntach prywatnych, które dzierżawione są przez Spółkę, lub na gruntach należących do gmin. W przypadku gruntów prywatnych umowy dzierżawy zawierane są z reguły na okresy kilkuletnie lub na czas nieoznaczony, z możliwością wypowiedzenia umowy przez każdą ze stron. W przypadku wszystkich umów jednoznaczną intencją Spółki (jako dzierżawcy lub najemcy) oraz właściciela gruntu jest, aby tablica nie została na tym gruncie zamontowana na stałe. Zatem tablice przykręcane nie są połączone z gruntem w sposób trwały ani w sensie fizycznym, ani w sensie czasowym. Oznacza to, iż nie jest spełnione żadne z kryteriów dla uznania, że tablice te są trwale związane z gruntem. Dlatego też, tablice te nie mogą zostać uznane za budowle w rozumieniu prawa budowlanego. W konsekwencji nie są to również budowle z punktu widzenia przepisów dotyczących podatku od nieruchomości. Z kolei tablice na podstawach cechują się tym, że są montowane nie do fundamentu, lecz do betonowej podstawy a podstawy takich tablic nie są w jakikolwiek sposób mocowane do podłoża. Z takich samych względów, jak w przypadku tablic przykręcanych, tablice te z założenia mają być wykorzystane w kilku lokalizacjach. Dlatego też, tablice te zostały zaprojektowane w taki sposób, aby możliwe było łatwe ich przenoszenie. Sposób wykorzystania tego typu tablic polega zatem na tymczasowym umieszczeniu tablicy w danej lokalizacji (podobnie jak w przypadku tablic przykręcanych), a następnie demontażu tablicy i przeniesieniu jej w inną lokalizację. W przypadku tego typu tablic przeniesieniu ulega zarówno sam ekran ze słupem nośnym, jak również betonowa podstawa. Podstawy betonowe do tego typu tablic to rzeczy ruchome, które nie są w jakikolwiek sposób związane z gruntem. Zatem w przypadku tego rodzaju tablic reklamowych nie następuje jakiekolwiek związanie tablicy lub jej podstawy z gruntem. Końcowo pełnomocnik skarżącej zaznaczył, że znaczna część tablic reklamowych wykazanych w ewidencji Spółki i zlokalizowanych w M. posadowiona była na gruntach prywatnych. Jeżeli zatem w niniejszej sprawie prawidłowe byłoby uznanie, iż tablice przykręcane i tablice na podstawach są trwale związane z gruntem, to stanowiłyby one własność właściciela gruntu, jako części składowej gruntu (art. 48 i art. 191 K.c.). W takiej zaś sytuacji, zgodnie z art. 3 ust. 1 u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel lub posiadacz samoistny nieruchomości, na której zlokalizowana jest dana tablica, a nie Spółka. Na poparcie swojej argumentacji pełnomocnik skarżącej do skargi dołączył kserokopię "Opinii na temat uznania środka technicznego za budowlę trwale związaną z gruntem" autorstwa mgr inż. Romana Pieroszkiewicza i Józefa Gwoździa oraz kserokopię "Opinii w sprawie kwalifikacji wolnostojących urządzeń reklamowych News Outdoor Poland S.A. z betonową podstawą ustawioną na podłożu (dla potrzeb związanych z podatkiem od nieruchomości)" autorstwa dr inż. Wiesława Meszka i dr inż. Daniela Pawlickiego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego. Zarzucił naruszenie art. 70 § 1 O.p., art. 208 § 1 O.p. oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 i 9 O.p. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji, pomimo, że zobowiązanie podatkowe, którego dotyczyła ta decyzja uległo przedawnieniu przed dniem wydania (doręczenia) decyzji przez organ odwoławczy. Pełnomocnik podkreślił, że decyzja organu odwoławczego została mu doręczona po upływie terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, tj. w dniu 3 stycznia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd odniesie się do zarzutu najdalej idącego, a mianowicie do zarzutu przedawnienia. Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upływał z dniem 31 grudnia 2016 r. Decyzja organu pierwszej instancji określająca zobowiązanie podatkowe została wydana i doręczona skarżącej przed jego upływem. Natomiast decyzja organu odwoławczego została wydana w dniu [...] r., a doręczona pełnomocnikowi skarżącej Spółce dopiero w dniu 3 stycznia 2017 r., a więc po upływie terminu przedawnienia. Zatem możliwe było wydanie decyzji przez organ odwoławczy, gdyż zobowiązanie podatkowe wówczas jeszcze nie wygasło w wyniku przedawnienia, a organ nie był uprawniony bądź zobowiązany do antycypowania, że decyzji nie uda się doręczyć przed upływem terminu przedawnienia. Tym samym nie był zobowiązany do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. Jednakże data wydania decyzji nie jest jednak równoznaczna z momentem, od którego decyzja wywiera skutki prawne. Data wydania decyzji to zgodnie z art. 210 § 1 pkt 2 O.p. jeden z elementów decyzji podatkowej. Przesądza ona o dacie jej sporządzenia i podpisania (M. Skowroński, glosa do wyroku NSA z dnia 6 stycznia 2006 r., sygn. akt II FSK 135/06). Nie przesądza jednak o wejściu decyzji do obrotu prawnego bo o tym decyduje data jej doręczenia (art. 212 O.p.). Dopiero od tego momentu wywiera ona skutki prawne. Do momentu doręczenia decyzja może być zmieniona bez konieczności wdrożenia procedur prawnych dotyczących zmiany lub uchylenia decyzji. Dopóki zatem decyzja określająca zobowiązanie podatkowe w wysokości innej niż zadeklarowana przez podatnika nie zostanie doręczona jej adresatowi, obowiązuje domniemanie, że podatnik prawidłowo określił w deklaracji zobowiązanie i podatek do zapłaty (art. 21 § 5 O.p.). Dla ustalenia, czy skutek decyzji w postaci określenia zobowiązania podatkowego nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest zatem data doręczenia decyzji, a nie data jej wydania. Data wydania decyzji, zgodnie z art. 70 § 2 pkt 1 O.p. decyduje o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w przypadku decyzji, o których mowa w art. 67a § 1 pkt 1 lub 2 O.p., ale nie decyduje o przedawnieniu zobowiązania (zob. uchwała NSA z dnia 6 października 2003 r., sygn. akt FPS 8/03, "Glosa" 2004, nr 7, s. 32; uchwała NSA z dnia 17 grudnia 2007 r., sygn. akt I FPS 5/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 22). Tak więc to nie data wydania decyzji, a data doręczenia decyduje o jej wejściu do obrotu prawnego, a tym samym o zachowaniu terminu określonego w art. 70 § 1 O.p. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2466/14; z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 333/14; z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1214/14; z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt II FSK 302/14; z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1683/14 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu znajdują się w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Resumując upływ terminu przedawnienia wiąże się w przypadku decyzji deklaratoryjnych z datą doręczenia decyzji, a nie z datą jej wydania. Zasadnie więc pełnomocnik skarżącej w piśmie z dnia 8 czerwca 2017 r. podniósł zarzut przedawnienia zobowiązania podatkowego, choć z uwagi na częściowo nieprawidłowe wskazanie podstawy prawnej tego zarzutu – stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: P.p.s.a.) wymaga on doprecyzowania, że doszło do naruszenia art. 70 § 1 w zw. z art. 211 i 212 O.p. Decyzja określająca zobowiązanie w innej wysokości niż zadeklarował to podatnik mogła bowiem wywrzeć skutki prawne dopiero z dniem doręczenia - a więc 3 stycznia 2017 r., tj. po upływie terminu przedawnienia. W tym zaś momencie organ nie był już uprawniony do określenia zobowiązania podatkowego. Uwzględnienie zarzutu przedawnienia powoduje, że rozpoznanie pozostałych zawartych w skardze zarzutów jest przedwczesne. Mając powyższe na uwadze zaskarżona decyzja narusza prawo w sposób uzasadniający wyeliminowanie jej z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) tj. narusza przepis prawa materialnego (art. 70 § 1 O.p.) i przepisy postępowania (art. 211 i 212 O.p.). W postępowaniu ponownym organ będzie związany zaprezentowaną przez Sąd wykładnią przepisów prawa (art. 153 P.p.s.a.). Po zweryfikowaniu kwestii ewentualnego zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 § 2 O.p. i nast.) rozstrzygnie możliwość merytorycznego orzekania w sprawie. Akta sprawy (por. art. 133 § 1 P.p.s.a.) nie pozwalają bowiem na kategoryczne wypowiedzenie się przez Sąd w przedmiocie umorzenia postępowania podatkowego (art. 145 § 3 P.p.s.a.), z uwagi na brak danych co do okoliczności powodujących zawieszenie lub przerwę biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Sąd nie orzekł o kosztach postępowania, gdyż skarżąca ani jej pełnomocnik nie wnieśli o ich zasądzenie. Zgodnie z art. 210 § 1 P.p.s.a. strona traci uprawnienie do żądania zwrotu kosztów, jeżeli najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie zgłosi wniosku o przyznanie należnych kosztów.