I SA/Gl 378/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.), Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Asesor WSA Monika Krywow, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi U.S na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] nr [...] Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 17, art. 18, art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm., dalej: u.p.e.a.). po rozpoznaniu zażalenia U. S. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych C. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające uwzględnienia zarzutu przedawnienia należności składkowych objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C., będąc organem egzekucyjnym, z upoważnienia art. 19 § 4 u.p.e.a. wszczął wobec U. S. (dalej: zobowiązana, strona, skarżąca) i jej męża Z. S., postępowanie egzekucyjne na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] r. o numerach od [...] do [...] wystawionych na zaległości składkowe za lata 2004-2008, doręczonych w dniu [...] r. W odrębnych pismach z dnia 14 września 2018 r. zobowiązana i jej mąż wnieśli zarzuty o identycznej treści. Powołali się na art. 33 § 1 u.p.e.a., zarzucili prowadzenie egzekucji z hipoteki nr [...] i [...] z dnia [...] r. na nieruchomości objętej księga wieczysta [...] i wnieśli o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wskazali, że należności zabezpieczone przedmiotowymi wpisami wygasły na skutek przedawnienia, a zatem egzekucja z nieruchomości jest niedopuszczalna. W uzasadnieniu zarzutów podnieśli, że dochodzone zaległości składkowe uległy przedawnieniu, bowiem obowiązująca od 1 stycznia 2012 r. nowelizacja art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm., dalej: u.s.u.s.) skróciła termin przedawnienia należności składkowych z dziesięciu do pięciu lat. Nieprzedawnione zatem na dzień 1 stycznia 2012 r. należności składkowe uległy przedawnieniu po upływie 5 lat, czyli z dniem 31 grudnia 2017 r. Zauważyli także, że linia orzecznicza wojewódzkich sądów administracyjnych nakazuje stosować do przedawnienia należności składkowych przez analogię przepisy dotyczące zobowiązań podatkowych. Wskazali, że art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do końca 2002 r. (analogiczny do art. 24 ust. 5 u.s.u.s.) został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 40/12 za niekonstytucyjny. Tezę tę potwierdzono w wyroku WSA w Gliwicach, sygn. akt I SA/Gl 1246/17, w którym orzeczono, iż przepis art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności, jak uregulowanie z art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, który brzmi analogicznie, jak obowiązujący do 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Wykładnia zatem art. 24 ust. 5 u.s.u.s. dokonywana przez pryzmat zastrzeżeń Trybunału Konstytucyjnego prowadzi do wniosku, że art. 24 ust. 5 ustawy systemowej należy ocenić jako niezgodny z Konstytucją, a to oznacza, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wykluczyło przedawnienia spornych należności składkowych zabezpieczonych hipoteką. Podobne stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 marca 2016 r., sygn. akt V CSK 377/15 oraz Sąd Okręgowy w C. [...] Wydział Cywilny w wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Wskutek zaskarżenia tego postanowienia odrębnymi zażaleniami małżonków z dnia 30 października 2018 r., zostało ono uchylone postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W swoim orzeczeniu organ ten potwierdził słuszność poglądu Dyrektora Oddziału ZUS w C., iż wyrok TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK40/12 ma odniesienie jedynie do hipotek ustanawianych przez ten organ do 31 grudnia 2002 r. Po tej bowiem dacie odrębne regulacje dotyczące przedawnienia składek zawiera u.s.u.s., a wyrok TK nie dotyczy tego przepisu. Regulacja ta zachowuje zatem nadal obowiązującą moc. Wskazane ostateczne postanowienie organu nadzoru zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w części dotyczącej powyższego fragmentu uzasadnienia, który uchylił je wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 204/19, zakwestionowanym przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach skargą kasacyjną z dnia 5 sierpnia 2019 r. Po ponownym rozpoznaniu zarzutów zobowiązanych z dnia 14 września 2018 r., Dyrektor Oddziału ZUS w C. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] odmówił uwzględnienia zarzutu przedawnienia dochodzonych należności. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podał, że wobec należności objętych ww. tytułami wykonawczymi prowadzono postępowanie egzekucyjne, przedstawił w ujęciu tabelarycznym zestawienie poszczególnych należności wobec ZUS, datę doręczenia upomnienia, datę sporządzenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz termin ewentualnego przedawnienia. Odnosząc się do kwestii przedawnienia egzekwowanego zadłużenia podkreślił, iż w dniu [...] r. skierował wniosek o wpis w księdze wieczystej [...] hipoteki przymusowej obejmującej okres od grudnia 2003 r. do listopada 2007 r., a w dniu 11 sierpnia 2009 r. skierował wniosek o wpis hipoteki za okres od kwietnia 2005 do czerwca 2008 r., zatem zgodnie z art. 24 pkt 5 u.s.u.s. należności te nie uległy przedawnieniu i mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki. Dodał, że zgodnie z art. 31 u.s.u.s. do należności składkowych mają odpowiednie zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.). TK w wyroku z dnia 8 października 2013 r. uznał art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej za niezgodny z Konstytucją, jednakże orzeczenie to pozostaje bez wpływu na hipoteki ustanawiane na wniosek ZUS po 31 grudnia 2002 r. Od tej daty u.s.u.s. zawiera już samodzielną regulację w zakresie przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, a ponadto przepis art. 31 tej ustawy nie odwołuje się do odpowiedniego stosowania art. 70 O.p. Tym samym zaległości składkowe objęte tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] wystawionymi w trybie art. 61 u.p.e.a. podlegają egzekwowaniu z nieruchomości opisanej w księdze wieczystej nr [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie organu egzekucyjnego wniosła zobowiązana zarzucając: 1) naruszenie art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. poprzez niezgodne z prawem stwierdzenie, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, podczas gdy w świetle przedstawionych w wyroku TK SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2002 r., art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w konsekwencji czego ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia spornych należności składkowych zabezpieczonych hipoteką. Wobec takich zarzutów strona wniosła o zmianę postanowienia i uwzględnienie przedawnienia należności. W uzasadnieniu zażalenia zobowiązana podniosła, że mimo uchylenia wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 204/19 postanowienia organu nadzoru z dnia [...] r. w części dotyczącej nieprawidłowej wykładni art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ZUS w dalszym ciągu podtrzymuje swoje, zakwestionowane przez Sąd, stanowisko. Taka sytuacja trwa od 2015 r., ZUS pomimo korzystnych dla strony wyroków sądów administracyjnych dotyczących umorzenia należności składkowych, obecnie nie uwzględnia też oceny prawnej Sądu co do przedawnienia należności składkowych. Tymczasem w ostatnim orzeczeniu Sąd potwierdził, iż niedopuszczalne jest procedowanie co do należności, które uległy przedawnieniu, a ZUS zaprzecza związaniu oceną prawną wyrażoną w wyroku Sądu i z nią polemizuje. Zdaniem strony sytuacja taka jest niedopuszczalna, gdyż obowiązkiem ZUS jest stosować się do oceny prawnej sądów administracyjnych, a nie prowadzić przez wiele lat niezasadne postępowanie, narażając stronę na utratę zdrowia. Zobowiązana, przytaczając wykładnię zaprezentowaną w wyroku TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 podkreśliła, iż stwierdzona w nim niekonstytucyjność art. 70 § 6 O.p. z uwagi na tożsamość art. 24 ust. 5 u.s.u.s. ma zastosowanie do zaległości składkowych zabezpieczonych hipotecznie. Regulacja ta jest bowiem identyczna w zakresie, w jakim przewiduje, że należność zabezpieczona hipoteką nie ulega przedawnieniu, a dokonywanie kompleksowej interpretacji prawa z uwzględnieniem nie tylko czysto językowego brzmienia danej jednostki redakcyjnej aktu normatywnego, ale również jego wykładni systemowej i celowościowej jest obowiązkiem sądów. Zdaniem zobowiązanej, skoro Sąd na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji uprawniony jest do stwierdzenia niezgodności z Konstytucją normy zawartej w art. 70 § 6 O.p., to te same zastrzeżenia konstytucyjne należy odnieść do art. 24 u.s.u.s. Organ nadzoru nie uwzględnił zażalenia. Na wstępie swoich wywodów zacytował art. 33 § 1 pkt 1 - 10 u.p.e.a., stwierdzając, że strona wskazując na przedawnienie dochodzonego obowiązku zgłosiła zarzut z art. 33 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Zarzut ten, zdaniem organu nadzoru, nie znalazł jednak potwierdzenia w materiale dowodowym stanowiącym akta sprawy. Bezsporne jest, że strona z racji prowadzonej działalności gospodarczej obowiązana była uiszczać należności składkowe w kwotach i terminach określonych w u.s.u.s., o czym stanowi art. 84 Konstytucji RP. Wskutek uchylania się płatnika od ich dobrowolnego uregulowania, koniecznym było wywiązanie się przez wierzyciela z obowiązku nałożonego w art. 6 § 1 u.p.e.a. i podjęcie działań zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych przewidzianych w ustawie. Będący więc wierzycielem ZUS Oddział w C. wystawił na te składki należne za okres maja 2004 r. do czerwca 2008 r. tytuły wykonawcze i wszczął na ich podstawie postępowanie egzekucyjne. Z uwagi na bezskuteczność działań egzekucyjnych, postępowania te były w latach 2007-2009 sukcesywnie umarzane. Wierzyciel zadbał jednak o zabezpieczenie tych należności, kierując w 2008 r. wniosek do Sądu o wpis hipoteki przymusowej obejmującej należności za okres od grudnia 2003 r. do listopada 2007 r., a w 2009 r. o wpis hipoteki obejmującej należności za okres od kwietnia 2005 r. do czerwca 2008 r. W sytuacji zatem, gdy na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. zabezpieczone hipoteczne należności nie ulegają przedawnieniu i mogą być egzekwowane z przedmiotu hipoteki wierzyciel na mocy uprawnienia przyznanego w art. 61 u.p.e.a. wystawił na zaległości składkowe zobowiązanej należne za lata 2004-2008 nowe tytuły wykonawcze i doręczając ich odpisy w dniu [...] r. wszczął na ich podstawie postępowanie egzekucyjne. Dalej organ nadzoru stwierdził, że "na gruncie jednak obecnej sytuacji prawnej w zakresie dopuszczalności egzekucji z nieruchomości dotyczącej należności, które w okresie ich wymagalności zostały zabezpieczone wpisem hipoteki w księdze wieczystej, rezygnacja z tego środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit a tiret 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie jest jeszcze przesądzona". Jednocześnie organ nadzoru przyznał, że WSA w Gliwicach wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 204/19 uchylił ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach uchylające postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. o oddaleniu zarzutu przedawnienia należności składkowych w części dotyczącej uzasadnienia, powołując się na analogię art. 24 ust. 5 u.s.u.s. do art. 70 § 6 O.p. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2002 r., który w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. sygn. akt SK 40/12 uznany został za niekonstytucyjny. Orzeczenie to nie jest jednak prawomocne, bowiem organ nadzoru wniósł od niego skargę kasacyjną. Poza tym, jak wynika z pisma Ministerstwa Finansów z dnia 15 lipca 2019 r. nr DPP9.851.43.2018.IŻ do Trybunału Konstytucyjnego został zgłoszony wniosek o zbadanie zgodności art. 70 § 8 O.p. z art. 64 ust. 2 oraz art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji RP. Nie bez znaczenia jest przy tym, że zawarty w tej samej Konstytucji RP art. 7 nakazuje organom władzy publicznej działanie na podstawie i w granicach prawa, a zgodnie z art. 87 Konstytucji - źródłami powszechnie obowiązującego prawa RP są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia.  Zarówno art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej, jak i art. 24 ust. 5 u.s.u.s. nadal obowiązują, a więc dochodzenie należności składkowych z przedmiotu hipoteki, do czego uprawnia art. 24 ust. 5 u.s.u.s., nie zostało w sposób definitywny wykluczone. Zdaniem organu nadzoru uznać zatem należy, iż zaległości składkowe zabezpieczone wpisem hipoteki przymusowej na nieruchomości stanowiącej współwłasność zobowiązanej i jej małżonka nie uległy przedawnieniu. Wobec powyższego organ nadzoru stwierdził, że odmowa uwzględnienia zarzutu przedawnienia dochodzonych należności nie narusza prawa. W skardze na powyższe postanowienie, wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, skarżąca zarzuciła: - naruszenie art. 97 § 1 pkt 4) k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i niezawieszenie przedmiotowego postępowania, pomimo, iż zagadnienie wstępne istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, t.j. kwestia przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką będzie przedmiotem rozstrzygnięcia NSA na skutek skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 204/19, - naruszenie art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ferowanie orzeczeń sprzecznych z oceną prawną WSA w Gliwicach, pomimo braku rozstrzygnięcia kwestii spornych przez NSA, - naruszenie art. 33 § 1 pkt 1 w zw. z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 24 ust. 5 u.s.u.s. poprzez wadliwą odmowę umorzenia postępowania egzekucyjnego i odmowę uwzględnienia zarzutu wskutek błędnego uznania, iż w sprawie należności składkowe nie uległy przedawnieniu z uwagi na zabezpieczenie ich hipoteką na nieruchomości, podczas gdy dokonywana przez pryzmat zawartych w wyroku TK SK 40/12 zastrzeżeń konstytucyjnych dotyczących bezpośrednio art. 70 § 6 O.p. w jego brzmieniu do 31 grudnia 2012 r, , prowadzi do wniosku, że art. 24 ust. 5 u.s.u.s. należy ocenić jako niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP, w konsekwencji czego ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia spornych należności składkowych zabezpieczonych hipoteką. Wobec tak sformułowanych zarzutów strona wniosła o zmianę, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że wskutek skargi kasacyjnej organu od wyroku WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r. uchylającego postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r. w części dotyczącej uzasadnienia, przedmiotem rozpatrzenia NSA będzie kwestia przedawnienia należności zabezpieczonych hipotecznie na nieruchomości, a zatem zagadnienie, które ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącej organ nadzoru powinien zatem wstrzymać się z rozstrzygnięciem sprawy do czasu wydania wyroku przez NSA i na ten okres zawiesić postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Jeśli jednak tego nie uczynił, to do czasu wydania wyroku przez NSA związany jest oceną prawną sądu I instancji zawartą w wydanym w niniejszej sprawie wyroku. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd wskazał, iż ponownie sporządzając uzasadnienie organ zobligowany będzie do uwzględnia oceny zawartej w niniejszym wyroku. Organ nadzoru nie sporządził jednak ponownie uzasadnienia, zaskarżył wyrok Sądu I instancji, natomiast ZUS w C. wydał postanowienie powtórnie odmawiające uwzględnienia zarzutów, uznając, iż należności nie uległy przedawnieniu. Organ nadzoru w zaskarżonym niniejszą skargą postanowieniu uznał - wbrew ocenie prawnej sądu I instancji – iż należności składkowe nie uległy przedawnieniu. Tymczasem art. 153 p.p.s.a. stanowi, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie. Jak wskazano m.in. w przywołanym przez stronę wyroku NSA z dnia 8 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 403/19, związanie oceną prawną oznacza zakaz formułowania przez organy i sąd nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym i zobowiązanie do podporządkowania się im w pełnym zakresie. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem. W tym kontekście skarżąca podkreśliła, że wspomniany wyżej art. 153 jest w jej sprawie, od 2015 r., notorycznie, rażąco naruszany przez organy. Sąd administracyjny uchyla decyzję lub postanowienie, zajmując określone stanowisko w sprawie, a organy, wydając kolejne rozstrzygnięcie, przyjmują własne, sprzeczne z oceną Sądu poglądy. Liczą zapewne, że w którymś momencie tych zawiłości proceduralnych, skarżąca nie odwoła się i niekorzystne dla niej rozstrzygnięcie uprawomocni się. Takie działanie organu całkowicie podważa zasadę zaufania do organów państwa. Odnosząc się merytorycznie do zaskarżonego postanowienia skarżąca podtrzymała stanowisko przedstawione w zażaleniu, wskazując na stwierdzoną przez TK niekonstytucyjność przepisu art. 70 § 6 O.p., który zawiera analogiczną regulację, jak art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Ustanowienie hipoteki na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia tak zabezpieczonego zobowiązania, którego termin przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Tezę tę potwierdza wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2018 r., sygn. akt Il GSK 2706/17. Powołując się na zawarte w tym orzeczeniu poglądy, strona wskazała, iż dokonując kontroli decyzji, wydanej m.in. na podstawie art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Sąd nie może pominąć orzeczenia TK, a w szczególności treść jego uzasadnienia, z którego jednoznacznie wynika, że rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w sposób jaskrawy stoi w sprzeczności z przepisami Konstytucji. Regulacja zawarta w art. 24 ust. 5 u.s.u.s. jest identyczna w zakresie, w jakim przewiduje, że należność zabezpieczona hipoteką nie ulega przedawnieniu. NSA zauważył także, iż Sąd I instancji nie stwierdził niekonstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s., lecz odmówił jedynie zastosowania tego przepisu uwagi na jego sprzeczność z Konstytucją. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że dokonując kompleksowej interpretacji prawa, organy obowiązane są uwzględniać wykładnię systemową i celowościową, w ramach zaś dokonywanej przez nie wykładni konieczne jest zadbanie, by rozumienie przepisu było zgodne z hierarchicznie wyższymi aktami prawnymi, w tym z przepisami rangi konstytucyjnej. Jednocześnie w judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że oczywista niezgodność przepisu z Konstytucją oraz z uprzednią wypowiedzią Trybunału stanowią dla sądu wystarczające przesłanki odmowy zastosowania przepisów ustawy. W tak bowiem oczywistych sytuacjach trudno oczekiwać, by sądy uruchamiały procedurę pytań prawnych. Dopuszczalne jest zatem uznanie za niekonstytucyjny przepisu, który formalnie nie był przedmiotem badania TK, ale jego treść normatywna jest tożsama z brzmieniem przepisu uznanego przez TK za niekonstytucyjny. Domniemanie konstytucyjności powszechnie obowiązującej i nieuchylonej normy prawnej jest zatem domniemaniem, które może zostać obalone. Wobec powyższego skarżąca podniosła, że organ winien stwierdzić na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji, że skoro niezgodny z Konstytucją był art. 70 § 6 O.p., to te same zastrzeżenia konstytucyjne należy odnieść do art. 24 ust. 5 u.s.u.s. W odpowiedzi na skargę organ nadzoru podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Odpowiadając na zarzuty podniesione w skardze wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie organu nadzoru rozpoznającego w trybie zażaleniowym postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] r. oddalające zarzuty na postępowanie egzekucyjne, prowadzone na podstawie własnych tytułów o numerach od [...] do [...]. Wydane ono zostało w ramach ponownego rozpatrzenia zarzutów skarżącej i jej małżonka, po uchyleniu przez organ odwoławczy wcześniejszego postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] r. Wskutek wniesienia skargi na to orzeczenie organu odwoławczego, zostało ono uchylone wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/GI 204/19, ale wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia. Organ nadzoru wniósł od tego orzeczenia skargę kasacyjną z dnia 5 sierpnia 2019 r., która nadal oczekuje na rozpoznanie. Kasacja dotyczyła jednak wadliwego, według organu odwoławczego, uchylenia zaskarżonego przez zobowiązaną postanowienia o charakterze kasatoryjnym jedynie w części uzasadnienia, a nie wyrażonego w nim stanowiska dotyczącego konstytucyjności art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Dokumentację w tej sprawie przesłano do Dyrektora Oddziału ZUS w C., który ponownie rozpoznał zarzuty, oddalając je postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Jednocześnie zaakcentowano, że potwierdzenie przez Sąd w wyroku dnia 26 czerwca 2019 r., prawidłowości rozstrzygnięcia przyjętego przez organ odwoławczy, oznacza, iż postanowienie Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] r. wyeliminowane zostało z obrotu prawnego. Tym samym zarzuty skarżącej i jej małżonka, wniesione pismem z dnia 14 września 2018 r., podlegały załatwieniu. Dalej organ nadzoru wskazał, że postępowanie kasacyjne przed NSA jest wydłużone w czasie. Niezależnie od poglądu wyrażonego w uchylonym uzasadnieniu postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] [...], organ egzekucyjny prowadzący postępowanie w sprawie zarzutów zobowiązany był do spełnienia wymogów wynikających z art. 7 i 77 k.p.a., czego dopełnił. Strona wniosła zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego, jednakże nie zawarła w nim wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie zarzutów, ale o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie przedawnienia należności. Rozpoznając zażalenie, powielające argumenty poprzednich wystąpień, organ odwoławczy wydał merytoryczne rozstrzygnięcie, a jego prawidłowość zakwestionowaną skargą z dnia 13 lutego 2020 r., oceni w sposób kompleksowy WSA w Gliwicach. Zdaniem organu nadzoru brak było podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Wniesiona bowiem przez organ skarga kasacyjna nie stanowi zagadnienia wstępnego w rozumieniu tego przepisu, gdyż w sprawie zarzutów strony nie funkcjonowało w obrocie prawnym żadne rozstrzygnięcie, a poza tym nie wystąpiła z takim wnioskiem sama zobowiązana. Ocena więc całokształtu sprawy przez WSA w Gliwicach w postępowaniu z niniejszej skargi będzie determinowała dalsze działania organów obu instancji. W tym miejscu organ nadzoru podkreślił, że postanowienie organu nadzoru z dnia [...] r., uchylające postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r. jest w zasadniczej części prawomocne, gdyż zostało uchylone jedynie w części dotyczącej uzasadnienia. Dalej organ nadzoru stwierdził, iż wyrok TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12 stwierdzający niekonstytucyjność art. 70 § 6 O.p. zawiera sugestię podjęcia prac legislacyjnych nad zmianą tej normy prawnej, przyjętej obecnie w art. 70 § 8 O.p., ale nie wymienia, mimo takiego samego brzmienia, art. 24 ust. 5 u.s.u.s. Jednocześnie podniósł, iż byt prawny art. 70 § 8 O.p. nie jest do końca przesądzony, gdyż w tej sprawie zgłoszony jest do TK wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Organ nadzoru podał również, iż w związku z tym, że konsekwencją oddalenia zarzutu przedawnienia należności publicznoprawnych może być wdrożenie w postępowaniu egzekucyjnym wyłącznie egzekucji z nieruchomości, Ministerstwo Finansów za zasadne uznało analizowanie w każdym przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości (do czego uprawnia obowiązujący nadal art. 70 § 8 O.p., a przez analogię także art. 24 ust. 5 u.s.u.s.) zasadności wstrzymywania przez organ nadzoru tego postępowania w ramach uprawnień przyznanych w art. 23 § 6 u.p.e.a. do czasu rozpatrzenia, skierowanego w tej sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do TK lub zmiany przepisu art. 70 § 8 O.p. Zaznaczono przy tym, że do prowadzenia egzekucji administracyjnej z nieruchomości jest uprawniony wyłącznie naczelnik właściwego urzędu skarbowego (art. 19 § 1 u.p.e.a.), a nadzór nad nim sprawuje dyrektor izby administracji skarbowej. W konkluzji organ nadzoru wyraził pogląd, że w sytuacji trwającego wciąż wyjaśniania konstytucyjności art. 70 § 8 O.p., a przez analogię przez sądy administracyjne, odpowiednio art. 24 ust. 5 u.s.u.s., przedwczesne wydaje się na obecnym etapie kategoryczne poparcie stanowiska, iż przepisy te są niekonstytucyjne. Ta sama zresztą Konstytucja RP nakłada na obywateli obowiązek ponoszenia danin publicznoprawnych, co skłania do wniosku, iż niezastosowanie się do tego nakazu stanowi naruszenie jej przepisów przez, jak w tym przypadku, płatnika składek. W odniesieniu natomiast do organów, Konstytucja nakazuje im działanie na podstawie przepisów prawa, a zarówno art. 70 § 8 O.p., jak i art. 24 ust. 5 u.s.u.s., mimo niedawnej zmiany tej ustawy, nadal to prawo stanowią. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Kontroli Sądu – na podstawie art. 3 § 1 i § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) podlegało postanowienie z dnia [...] nr [...], którym organ nadzoru utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w C. z dnia [...] r. nr [...] odmawiające uwzględnienia zarzutu przedawnienia należności składkowych za lata 2004-2008 objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...]. Kontrolę tą rozpocząć należy od wskazania, że zaskarżone postanowienie wydane zostało w ramach ponownego rozpatrzenia zarzutów skarżącej i jej małżonka, po uchyleniu przez organ odwoławczy wcześniejszego postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS w C. z dnia [...] r. odmawiającego uwzględnienia zarzutu przedawnienia. Wskutek wniesienia skargi na to orzeczenie nadzoru, zostało ono uchylone wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/GI 204/19, ale wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia. Organ nadzoru wniósł od tego orzeczenia skargę kasacyjną z dnia 5 sierpnia 2019 r., która nadal oczekuje na rozpoznanie. Zarzucono w niej m.in. "błędną wykładnię dokonaną w uzasadnieniu wyroku polegającą na przyjęciu, że organ przy ponownym rozstrzyganiu sprawy powinien zastosować szerszą wykładnię art. 70 § 6 O.p. dokonaną w wyroku TK z 08.10.13 r., która ma zastosowanie do art. 24 ust. 5 u.s.u.s., który nie był w ogóle przedmiotem kontroli przez Trybunał Konstytucyjny oraz nie został wspomniany w uzasadnieniu wyroku z dnia 08.10.13 r.". Podniesiono także zarzut "naruszenia zasady działania organów władzy publicznej, zasady związania sędziego ustawą oraz przez wkroczenie w kompetencje Trybunału Konstytucyjnego, dla którego zastrzeżono wyłączną kompetencję do orzekania o niekonstytucyjności przepisów rangi ustawowej i de facto niezastosowanie się do wyroku Trybunału poprzez nakazanie organowi zastosowanie się do wykładni Sądu w zakresie szerszym niż to wynika z wyroku TK". W tym stanie rzeczy, dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, wskazać należy, iż na mocy art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Podkreślenia wymaga, że – jak wskazano m.in. w wyroku NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 723/16 (wszystkie przywoływane orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w internetowej bazie orzeczeń NSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl) - w przypadku zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku uprzedniego wydania przez sąd wyroku kasacyjnego i wyrażenia w nim wiążącej oceny prawnej, ponownie rozpoznając sprawę sąd administracyjny obowiązany jest do dokonania kontroli, czy organ administracji prawidłowo uwzględnił wytyczne zawarte w poprzednim wyroku. Podporządkowanie się wytycznym sądu i wyrażonej przezeń ocenie prawnej jest bowiem głównym kryterium poprawności nowowydanego rozstrzygnięcia. W pojęciu "ocena prawna" mieści się wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencję oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych przez organ oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. uchybień procesowych (por. m.in. wyrok NSA dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 398/16). W wydanym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/GI 204/19, uchylającym zaskarżone postanowienie z dnia [...] r. wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia, Sąd, odwołując się do ugruntowanej linii orzeczniczej stwierdził jednoznacznie, że ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości nie wyklucza przedawnienia tak zabezpieczonych należności składkowych, przy czym termin ich przedawnienia biegnie na zasadach ogólnych. Wskazał, że stanowisko organu zajęte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia było nieprawidłowe, albowiem opierało się na założeniu możliwości zastosowania art. 24 ust. 5 u.s.u.s., którego niezgodność z Konstytucją jest oczywista, a wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12. Jednocześnie stwierdził, że przyjęcie odmiennej kwalifikacji, przy jednoczesnym ustaleniu braku istnienia innych okoliczności mających wpływ na bieg terminu przedawnienia, ma zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia kontrolowanej sprawy. Wobec takiej argumentacji Sąd zobowiązał organ nadzoru, aby, w ramach ponownego sporządzenia uzasadnienia, uwzględnił ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku. Organ nadzoru zaleceń tych nie wykonał i nie sporządził ponownie uzasadnienia, natomiast Dyrektor Oddziału ZUS w C. powtórnie rozpatrując zarzut przedawnienia po raz kolejny uznał go za niezasadny. W precyzyjnym tabelarycznym zestawieniu wyszczególnił kilkadziesiąt należności za kolejne miesiące 2004 r., 2005 r., 2006 r., 2007 r. i 2008 r. podając, że wszystkie te zaległości uległyby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r.. Dokonany jednakże po 31 grudnia 2002 r. wpis hipoteki przymusowej zwykłej na kwotę [...] zł za okres od grudnia 2003 r. do listopada 2007 r. (wpis z dnia [...] r.) oraz na kwotę [...] zł za okres od kwietnia 2005 r. do czerwca 2008 r. (wpis z dnia [...] r.) w świetle art. 24 ust. 5 u.s.u.s. skutkuje tym, że należności te nie są przedawnione. W tym stanie rzeczy w dniu [...] r. w oparciu o decyzję z dnia [...] r. wystawiono w trybie art. 61 u.p.e.a. tytuły wykonawcze w celu wyegzekwowania zaległych należności z tytułu składek z nieruchomości opisanej w KW [...]. Jednocześnie Dyrektor Oddziału ZUS w C. stwierdził, że wspomniane wyżej orzeczenie TK nie ma żadnego wpływu na hipoteki przymusowe ustanawiane po 31 grudnia 2002 r., albowiem od tej daty ustawa systemowa zawiera już samodzielną regulację w zakresie przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką, a nadto art. 31 u.s.u.s. nie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 70 O.p. Ustawa systemowa zawiera własne (odrębne od O.p.) uregulowania dotyczące należności z tytułu składek oraz możliwości ich dochodzenia. Z powyższego wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS w C.e działając jako organ egzekucyjny i reprezentant wierzyciela, wykonując zalecenia wynikające z pozostającego w obrocie postanowienia organu nadzoru z dnia [...] r. (Sąd ze względu na granice skargi uchylił je jedynie w części dotyczącej uzasadnienia odnoszącego się do kwestii przedawnienia zaległości zabezpieczonych hipotecznie), przeprowadził postępowanie wyjaśniające pod kątem okoliczności mających wpływ na zawieszenie biegu 5-letniego terminu przedawnienia określonego w art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Doprowadziło ono do ustalenia, że wszystkie zaległości na zasadach ogólnych uległyby przedawnieniu z dniem 1 stycznia 2017 r., a twierdzenie, że są one nadal wymagalne wynika wyłącznie ze skutków, jakie Dyrektor Oddziału ZUS w C. konsekwentnie wywodzi z zabezpieczenia ich poprzez wpis hipoteki przymusowej zwykłej. Stanowisko to zyskało pełną aprobatę organu nadzoru. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno Dyrektor Oddziału ZUS w C., jak i organ nadzoru rażąco naruszyli art. 153 p.p.s.a. Przepis ten zobowiązuje organ do uwzględnienia w ponownym orzekaniu sądowej oceny prawnej i nakazuje mu wykonanie sądowych wskazań dotyczących tego, co musi uczynić przed merytorycznym orzeczeniem. Nie jest rolą organu jakiekolwiek kwestionowanie oceny prawnej i ww. wskazań - organ ma obowiązek się do nich zastosować w pełni, nawet jeżeli uważa inaczej (por. wyrok WSA w Szczecinie z dnia 13 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 913/19). Skoro na mocy art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, to do czasu pozostawania w obrocie prawnym orzeczenia sądu I instancji organ jest nim związany. Wbrew sugestiom zawartym w odpowiedzi na skargę art. 153 p.p.s.a. ma zastosowanie także wówczas, gdy organ wniesie skargę kasacyjną. Do czasu rozpoznania tej skargi organ może wstrzymać się z rozstrzygnięciem, a nie – tak jak w niniejszej sprawie - ponownie załatwić sprawę w sposób jednoznacznie zakwestionowany przez Sąd. Prawidłowe działanie Dyrektora Oddziału ZUS w C. w tej materii zagwarantowałoby także postulowane w skardze zawieszenie postępowania egzekucyjnego, wynikające z regulacji zawartej w art. 35 § 1 u.p.e.a. Wskazanego naruszenia regulacji z art. 153 p.p.s.a. w żadnym razie nie sanuje sygnalizowany w odpowiedzi na skargę zamiar analizowania w każdym przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego z nieruchomości zasadności tego postępowania w ramach uprawnień przyznanych w art. 23 § 6 u.p.e.a. do czasu rozpatrzenia, skierowanego w tej sprawie wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do TK lub zmiany przepisu art. 70 § 8 O.p. Jednocześnie zauważyć należy, że aktualnie w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie art. 170 p.p.s.a. Na mocy tego przepisu orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Jak powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie zasada związania organu i sądu ponownie rozpoznającego sprawę dotyczy zarówno sentencji orzeczenia, jak i jego uzasadnienia, w którym sąd wyraża ocenę prawną zaskarżonego aktu oraz udziela organom wskazań co do dalszego postępowania. Związanie organów administracji publicznej oraz sądów oceną prawną oznacza, że w tym zakresie nie mogą one formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonymi wcześniej w orzeczeniu sądowym, i zobowiązane są do podporządkowania się jej w pełnym zakresie. Wspomniana ocena prawna, którą związane są organy i sąd dotyczyć może w szczególności stanu faktycznego sprawy, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, kwestii zastosowania określonego przepisu do wydania danego rozstrzygnięcia (por. m.in. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 16 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/Po 515/17). Dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, jeżeli w konkretnym postępowaniu uczestniczą te same podmioty i znajdują w niej zastosowanie te same przepisy prawa, co w sprawie wcześniej zakończonej prawomocnym wyrokiem (por. wyrok NSA z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2322/11). Art. 170 P.p.s.a. wprowadza związanie organów i sądów ustaleniami wyrażonymi w prawomocnych orzeczeniach nie tylko w stosunku do organów i sądów w konkretnej sprawie, ale również w innych sprawach, w których te same lub analogiczne fakty są przedmiotem postępowania oraz te same przepisy prawne stanowią podstawę rozstrzygania (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 705/17). Wyrokiem z dnia 19 marca 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 1244/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił decyzję ZUS z dnia [...] r. nr [...], którą utrzymano w mocy decyzję ZUS z dnia [...] r. o odmowie umorzenia należności skarżącej z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W orzeczeniu tym Sąd, powołując się na wyrok TK z dnia 8 października 2013 r., SK 40/12, stwierdził, że "rozważając kwestię przedawnienia składek objętych wnioskiem o ich umorzenie, Zakład błędnie przyjął, że z uwagi na zabezpieczenie spornych należności hipoteką nie uległy one przedawnieniu". Zdaniem Sądu "art. 24 ust. 5 u.s.u.s. objęty jest takimi samymi zastrzeżeniami co do jego konstytucyjności jak uregulowanie art. 70 § 8 o.p., który brzmi analogicznie jak obowiązujący do 31 grudnia 2002 r. art. 70 § 6 o.p. Ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości skarżącego nie wyklucza przedawnienia zobowiązań zabezpieczonych hipoteką, co oznacza, że termin przedawnienia należności składkowych biegł na zasadach ogólnych". Organ wniósł skargę kasacyjną od tego orzeczenia, która została oddalona wyrokiem NSA z dnia 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 1230/19. W ocenie NSA, "zasadnie Sąd I instancji powołał się na stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 8 października 2013 r., zgodnie z którym niedopuszczalne jest różnicowanie w istotny sposób zakresu czasowego odpowiedzialności podatników w zależności od arbitralnego i przypadkowego kryterium, tj. posiadania lub nieposiadania składników majątkowych pozwalających na ustanowienie zabezpieczenia w formie hipoteki przymusowej. Z wyroku Trybunału wynika, że norma prawna, która wprowadza takie zróżnicowanie nie może zostać uznana za zgodną z art. 64 ust. 2 Konstytucji. Regulacja przyjęta przez ustawodawcę w art. 24 ust. 5 usus jest identyczna w zakresie, w jakim przewiduje, że należność zabezpieczona hipoteką nie ulega przedawnieniu". Zdaniem NSA "Sąd I instancji zasadnie uchylił zaskarżoną decyzję, odmawiając zastosowania art. 24 ust. 5 u.s.u.s.". W tym stanie rzeczy pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych C. z dnia [...] r. nr [...] stanowiłoby o naruszeniu nie tylko art. 153, ale także art. 170 tej ustawy, a zatem Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. uchylił oba te rozstrzygnięcia, zobowiązując właściwy organ, aby przy ponownym rozpatrywaniu zarzutu zastosował ocenę prawną wyrażoną przez Sąd.