I SA/Gl 622/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie Paweł Kornacki, Teresa Randak, Protokolant Ewelina Cyroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi K. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie ulg płatniczych - umorzenie zaległości podatkowej z odsetkami za zwłokę oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania pana K. P. (P.), dalej strona lub podatnik, od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...] Nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia zaległego podatku od środków transportowych za lata 1999-2006, 2009 – październik 2014 r. w wysokości 19.487 zł oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę za ten okres w wysokości 20.606 zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., działając na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2012. 749 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że w motywach decyzji pierwszoinstancyjnej podano, że organ ten nie dopatrzył się wystąpienia żadnej z przesłanek umożliwiających zastosowanie ulgi podatkowej tj. "ważnego interesu podatnika" i "interesu publicznego". W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił naruszenie norm postępowania podatkowego, w tym art. 67a § 1 pkt 3, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 O.p. oraz brak rozpoznania istoty sprawy wynikający z lakoniczności sformułowania uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Następnie organ odwoławczy stwierdził, że podstawę prawną decyzji organu podatkowego stanowił przepis art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Podkreślił, że w sprawie tej postępowanie prowadzi się dwuetapowo: pierwszy z nich obejmuje przeprowadzenie postępowania dowodowego celem ustalenia, czy w danej, indywidualnej sprawie istnieją przesłanki opisane w tym przepisie, a drugi, gdy organ stwierdzi istnienie którejkolwiek z tych przesłanek i polegający na podjęciu decyzji w ramach uznania administracyjnego, co do ewentualnego umorzenia zaległości. Organ odwoławczy korzystając z orzecznictwa sądowoadministracyjnego dokonał interpretacji pojęć "ważny interes podatnika" i "interes publiczny" stwierdzając, że dokonując oceny pierwszej z tych przesłanek organ uwzględnić powinien okoliczności uzasadniające ten ważny interes czy też interes publiczny. Organ odwoławczy zauważył, że na podstawie protokołu o sytuacji materialnej podatnika ustalono, że podatnik ma 53 lata, nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna, uzyskuje dochód (ok. 700 zł miesięcznie) z prac sezonowych, na które wyjeżdża za granicę, jego żona otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ok. 1.300 zł i jest właścicielką nieruchomości zabudowanej (dom o pow. 89 m2 i działkę o pow. 2.01 ha), koszty utrzymania gospodarstwa domowego to 600 zł miesięcznie, żona podatnika posiada kredyt w wysokości 11.000 zł, na którego miesięczną spłatę przeznacza ok. 250 zł, choruje na choroby [...], co generuje koszty leczenia w wysokości ok. 100 zł miesięcznie, samochód, którego jest współwłaścicielką (marki BWM rocznik 2000) pozostaje na utrzymaniu drugiego ze współwłaścicieli pojazdu. Organ odwoławczy uznał, że dokonana przez organ podatkowy ocena, iż w sytuacji materialnej podatnika nie można dopatrywać się ważnego interesu podatnika, nie budzi wątpliwości. Również przyjęte stanowisko, że brak interesu publicznego w umorzeniu zaległości podatkowej, nie budziło wątpliwości. Dlatego wobec nie występowania żadnej z przesłanek zastosowania pomocy, według organu odwoławczego, organ podatkowy miał obowiązek wydać decyzję o odmowie zastosowania ulgi. W skardze na tę decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący pan K. P. wniósł o zmianę obu decyzji wydanych w sprawie i wydanie orzeczenia w przedmiocie uwzględnienia jego wniosku bądź ich uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia właściwemu organowi zarzucając: – naruszenie przepisów postępowania podatkowego, poprzez nieprawidłową wykładnię art. 67a § 1 pkt 3 O.p. w zakresie definicji pojęć "ważny interes podatnika", "interes publiczny" poprzez błędne uznanie, że podatnik jest w stanie ze względu na swoją sytuację rodzinną i ekonomiczną uregulować należność w kwocie 40.000 zł, a za zastosowaniem ulgi nie przemawia żaden interes publiczny, podczas gdy szczegółowa analiza stanu faktycznego, w tym okoliczności powstania zaległości podatkowych (zajęcie pojazdu przez organ egzekucyjny i jego zbycie w 1999 r.), a także sytuacja rodzinna podatnika (choroba małżonki, brak stałego źródła utrzymania, brak majątku) powinna skutkować zastosowaniem wnioskowanej ulgi, – naruszenie art. 233 § 1 pkt 1, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 210 § 1 O.p. poprzez brak rozpoznania zarzutów odwoławczych w tym brak rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego w sposób wyczerpujący skutkując wadliwymi ustaleniami faktycznymi polegającymi na wysnuciu błędnych wniosków po dokonaniu konfrontacji interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym, – naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a to art. 107 k.p.a. poprzez brak rozpoznania istoty sprawy, sprowadzający się do lakonicznego sformułowania uzasadnienia zaskarżonej decyzji bez podania wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności dotyczących sytuacji skarżącego, co skutkuje rażącym naruszeniem art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, bez uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu skarżącego, a także poprzez nie przeprowadzenie przez organy administracji publicznej postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Uzasadniając skargę skarżący stwierdził, że organy podatkowe całkowicie pominęły ocenę i analizę okoliczności i braku zasadności nałożenia zobowiązania podatkowego oraz jego rażąco niewspółmiernej wysokości. Skarżący przedstawił argumenty przemawiające za niemożnością orzekania o przedmiotowych należnościach podatkowych w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zauważył, że przy wykładni pojęć ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego nie należy pomijać okoliczności powstania przedmiotowego zobowiązania – zajęcia pojazdu przez organ egzekucyjny i jego zbycie w 1999 r. oraz sytuację rodzinną podatnika, co powinno skutkować zastosowaniem tego szczególnego trybu dla odwołującego podatnika. Skarżący wskazał na fakt wydania decyzji bez uprzednich wezwań, informacji, postulatów do zapłaty podatku w kwocie 20.000 zł i odsetek w podobnej kwocie – w jego sytuacji rodzinnej i majątkowej, oraz gdy mowa o pojeździe, z którego od 1999 r. podatnik nie czerpał żadnych korzyści, został on zajęty przez komornika i zbyty, a był to stary Star, który został również wyrejestrowany. Zdaniem skarżącego organy obu instancji pominęły fakt znikomego dochodu i obciążenia spłatą kredytu. Skarżący przytoczył fragmenty uzasadnień wyroków sądów administracyjnych świadczących o wypracowaniu pewnych ogólnych standardów oceny, odnoszących się do przyczyn powstania zaległości oraz do sytuacji materialnej i życiowej podatnika, a także jego najbliższej rodziny. Wyjaśnił, że przedmiotowa zaległość powstała wskutek braku informacji i wiedzy oraz nierzetelności organu egzekucyjnego, który przedmiot opodatkowania zajął i zbył, lecz nie dopełnił obowiązku podatkowego jak i rejestracyjnego (nie wyrejestrował pojazdu). Podał, że nie uzyskuje znacznego dochodu jak też nie dopuścił się zaległości kierując się korzyścią majątkową i uniknięciem obowiązku podatkowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując zajęte stanowisko i jego argumentację. W piśmie z dnia 29 lipca 2015 r. skarżący dołączył oświadczenie dwóch osób uczestniczących bezpośrednio (w 1999 r.) w czynnościach transportowych przedmiotu opodatkowania do zakładu trudniącego się złomowaniem pojazdów, której przedstawiciel przejmując pojazd zobowiązał się do jego wyrejestrowania oraz postanowienie organu podatkowego z dnia [...] wydane w postępowaniu w sprawie określenia skarżącemu wysokości przedmiotowego zobowiązania podatkowego za 2010 r. dopuszczające dokument w postaci karty informacyjnej pojazdu o nr rej. [...]. W piśmie tym skarżący wyraził pogląd, że podatnik, który okresowo nie wykorzystywał środków transportu nie powinien być zobowiązany do zapłaty podatku w przypadku ich czasowego wycofania z ruchu na podstawie art. 78a ustawy Prawo o ruchu drogowym (art. 9 ust. 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych). Jednocześnie skarżący wnosi by zwrócić się do Urzędu Miasta C. z wnioskiem o wydanie pełnej dokumentacji dotyczącej wszystkich postępowań w sprawie przedmiotowego podatku. Skarżący dołączył ponadto decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] o wyrejestrowaniu spornego pojazdu z powodu udokumentowania trwałej i zupełnej utraty w 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. "W postępowaniu w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 O.p. organ podatkowy ma obowiązek ustalić, czy występuje ważny interes podatnika. Ustalenia faktyczne w tym zakresie dotyczą zatem okoliczności odnoszących się wyłącznie do osoby podatnika np. jego sytuacji osobistej i majątkowej. Posłużenie się przez ustawodawcę w treści art. 67 § 1 O.p. nieostrymi pojęciami ważny interes podatnika i interes publiczny oznacza brak określonego katalogu przesłanek i wymogu wypełnienia ich treści w konkretnej sprawie przez odwołanie się do całokształtu konkretnych okoliczności i faktów. O istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ rozstrzyga o udzieleniu bądź nie udzieleniu ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej, rozłożenia jej na raty, bądź odroczenia terminu płatności podatnika. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia zaległości podatkowej. Niewątpliwie nadzwyczajne, losowe sytuacje jak utrata majątku czy możliwości zarobkowania, skutkujące brakiem możliwości uregulowania zaległości podatkowych, przesądzają o wystąpieniu "ważnego interesu podatnika" (tak wyrok NSA z dnia 17 marca 2015 r. sygn. akt II FSK 228/13). "Przy wykładni interesu publicznego należy uwzględniać respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, Do interesu publicznego można zatem odwoływać się przez ustalenie hierarchii celów i wartości, jakie powinny obowiązywać w procesie stosowania prawa" (tak wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. akt II GSK 2132/13). "Trudna sytuacja materialna podatnika sama w sobie nie może być uznana za przesłankę umożliwiającą zastosowanie wnioskowanej ulgi, a tym bardziej nie można jej utożsamiać z ważnym interesem podatnika w przeciwnym razie prowadziłoby to do absurdu. Zawsze ulga w zapłacie zobowiązania podatkowego jest w interesie (faktycznym) podatnika. W rezultacie każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji majątkowej spełniałby przesłankę przyznania ulgi" (tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Kr 689/13). "Charakter decyzyjny z art. 67a § 1 pkt 3 O.p. jest uznaniowy i nawet stwierdzenie istnienia "ważnego interesu podatnika" nie stanowi podstawy do umorzenia zaległości podatkowej i nie powoduje również przekroczenia przez organ uprawnień wynikających z uznania administracyjnego" (tak wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2013 r. sygn. akt II FSK 2130/11). "Kontroli sądu nie podlega uznanie samo w sobie, ale poprawność postępowania dowodowego i wyciągniętych zeń wniosków co do tego, czy dany stan faktyczny wypełnia użyte w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. pojęcia niedookreślone ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Kontrola sądowa nie powinna odnosić się do kryteriów celowościowych czy słusznościowych" (tak wyrok WSA w Gliwicach z dnia 27 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Gl 879/12). "Przy ocenie ważnego interesu podatnika i interesu publicznego przyczyny, które doprowadziły do powstania stanu zaległości nie mają istotnego znaczenia" (tak wyrok NSA z dnia 21 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 1652/10). Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji i akt sprawy organ odwoławczy na podstawie dostępnych mu dowodów, w tym oświadczeń podatnika ustalił, że podatnik ma 53 lata, nie jest zarejestrowany jako bezrobotny, pracuje sezonowo za granicą uzyskując dochód ok. 700 zł miesięcznie, jego żona pracuje i zarabia ok. 1.300 zł miesięcznie, jest właścicielką nieruchomości zabudowanej, koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. 600 zł, żona podatnika ma kredyt w wysokości 11.000 zł, na którego spłatę przeznacza ok. 250 zł miesięcznie, cierpi na choroby [...], a wydatki z tytułu leczenia wynoszą ok. 100 zł miesięcznie. Organ odwoławczy nie stwierdził, by aktualna sytuacja życiowa czy majątkowa podatnika powstała wskutek zdarzenia nadzwyczajnego czy nagłego, na które podatnik nie miałby wpływu. Nie stwierdził również by podatnik lub jego żona korzystali z pomocy społecznej czy innej formy wsparcia ze strony rodziny lub władzy publicznej. Dlatego też uznał, że w sprawie nie zaistniały okoliczności, które należy kwalifikować jako "ważny interes podatnika" albo "interes publiczny", o których mowa w art. 67a § 1 pkt 3 O.p. Podatnik nie kwestionował ustaleń faktycznych poczynionych przez organy podatkowe twierdząc jedynie, że ustalone fakty wypełniają dyspozycję powołanego wyżej przepisu i przemawiają za zastosowaniem przedmiotowej ulgi, przy uwzględnieniu wysokości ciążącej na nim zaległości (40.000 zł), okoliczności jej powstania (zajęcie pojazdu przez organ egzekucyjny, jego zbycie w 1999 r.), a także sytuacji rodzinnej (choroba żony, brak stałego źródła utrzymania i majątku). Sąd stwierdza, iż dokonując analizy okoliczności sprawy organy podatkowe miały na uwadze fakty i zdarzenia wskazane przez podatnika w szczególności nie twierdziły, że podatnik w obecnej sytuacji finansowej, jest w stanie jednorazowo uiścić sporne należności, proponując jej rozłożenie na raty, na co podatnik nie przystał. Uznały więc istnienie trudnych warunków ekonomicznych w jakich znalazł się podatnik, jednak nie stwierdziły, by sytuacja ta odznaczała się wyjątkowością czy nagłością zaistnienia. Podatnik jak i jego żona posiadają stałe lub sezonowe źródła dochodów pozwalające na ich utrzymanie się, zaś podatnik nie wykazał by utracił, w sposób nagły i od siebie niezależny, majątek czy osiągnięte lub osiągane wcześniej dochody. Organy podatkowe miały na uwadze stan zdrowia żony podatnika i koszty związane z jej leczeniem słusznie uznając, że okoliczności te nie wypełniają przesłanek opisanych w art. 67a § 1 pkt 3 O.p., skoro mimo choroby małżonka podatnika nadal pracuje i uzyskuje wynagrodzenie, a nadto jest właścicielką nieruchomości. Zdaniem Sądu organy podatkowe prawidłowo również wskazały, że okoliczności powstania spornej zaległości podatkowej nie miały wpływu na ustalenie istnienia ważnego interesu podatnika czy interesu publicznego. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych nie może bowiem doprowadzić do innych ustaleń faktycznych czy prawnych niż przyjęte w decyzjach podatkowych dotyczących tych zaległości, ani też zmierzać w istocie do usunięcia z obrotu prawnego tych decyzji. Organy podatkowe rozstrzygające niniejszą sprawę nie mogły więc prowadzić postępowania w przedmiocie okoliczności powstania spornych zaległości podatkowych, obowiązku podatkowego w tym zakresie czy prawidłowości i zgodności z prawem wymierzonego podatku od środków transportowych. Kwestionowanie tych okoliczności mogło nastąpić w toku postępowań podatkowych określających przedmiotowe zobowiązanie podatkowe. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowych nie jest postępowaniem weryfikującym decyzje określające zobowiązanie podatkowe tworzące te zaległości. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2002. 270 ze zm.) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.