I SA/Gl 665/16
WyrokWSA w Gliwicach2016-11-10
Skład orzekający: Eugeniusz Christ, Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), który przekazał tytuły wykonawcze do innego organu egzekucyjnego w związku ze zbiegiem egzekucji, zachowuje status organu egzekucyjnego i legitymację do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że po przekazaniu tytułów wykonawczych innemu organowi egzekucyjnemu w związku ze zbiegiem egzekucji, ZUS traci status organu egzekucyjnego w odniesieniu do egzekucji objętej zbiegiem, zachowując jedynie status wierzyciela. W związku z tym, ZUS posiada legitymację do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, a postanowienie stwierdzające niedopuszczalność zażalenia narusza prawo.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem stwierdził niedopuszczalność zażalenia ZUS na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. ZUS wniósł zażalenie, ponieważ nie zgadzał się z umorzeniem egzekucji z uwagi na rzekomą bezskuteczność, wskazując na istnienie wartościowego pojazdu. Organ nadzoru uznał, że ZUS, po przekazaniu tytułów wykonawczych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w związku ze zbiegiem egzekucji, utracił status organu egzekucyjnego i tym samym legitymację do wniesienia zażalenia. ZUS zaskarżył postanowienie organu nadzoru do WSA w Gliwicach, argumentując, że po przekazaniu tytułów wykonawczych przed nowelizacją ustawy egzekucyjnej, występował wyłącznie jako wierzyciel i miał prawo do wniesienia zażalenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz ZUS zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Dorota Kozłowska, Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. - po rozpoznaniu zażalenia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. (dalej także - ZUS lub wierzyciel) na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...]w przedmiocie w umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.K. (dalej także zobowiązana) na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS, działając w oparciu o przepisy art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 - dalej K.p.a) oraz art. 17 § 1, art. 18, art. 23 § 1, 4 pkt 1 i art. 59 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 z późn. zm. - dalej u.p.e.a.) - stwierdził niedopuszczalność wniesienia zażalenia.
W uzasadnieniu organ nadzoru wyjaśnił, iż ZUS działając jako wierzyciel
wystawił wobec K.K. szereg tytułów wykonawczych - obejmujących należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, oraz składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Następnie ZUS działając jako organ egzekucyjny, nadał ww. dokumentom klauzulę o skierowaniu tytułu wykonawczego do egzekucji. W toku egzekucji administracyjnej prowadzonej przez ZUS nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w R. do rachunku bankowego zobowiązanej w A S. A. W związku z wystąpieniem zbiegu egzekucji administracyjnej do rachunku bankowego Dyrektor ZUS przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. wskazane tytuły wykonawcze w celu łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej, działając w oparciu o przepis art. 63 ustawy egzekucyjnej.
W trakcie egzekucji administracyjnej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. do majątku zobowiązanej ustalono w oparciu o spisane protokoły o stanie majątkowym, iż zobowiązana nie pracuje i nie prowadzi od dnia 31 października 2015 r. działalności gospodarczej; jest na utrzymaniu córki M., która otrzymuje alimenty w wysokości [...] zł oraz matki I.; wynajmuje mieszkanie od osoby fizycznej płacąc regularnie i terminowo opłaty za czynsz i media w wysokości [...] zł miesięcznie, na wyposażeniu najmowanego mieszkania znajdują się jedynie standardowe meble i podstawowe urządzenia; nie posiada nieruchomości; posiada samochód osobowy marki Seat Ibiza, rok produkcji - 2000, o nr rejestracyjnym [...], który jest uszkodzony, a ponadto zajęty przez komornika sądowego (na podstawie znajdujących się w aktach sprawy protokołów o stanie majątkowym).
Postanowieniem z dnia [...]r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R., z mocy art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec K.K. na podstawie własnych tytułów wykonawczych obejmujących należności w podatku dochodowym od osób fizycznych oraz podatku od towarów i usług, z uwagi na bezskuteczność prowadzonego postępowania. Postanowieniem z dnia [...]r. organ ten umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS w R. i przekazanych w trybie przepisu art. 63 u.p.e.a.: [...]. Podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowiły również przepisy art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 ustawy egzekucyjnej. W uzasadnieniu postanowienia organ egzekucyjny wskazał, że "w stosunku do zobowiązanej można uznać, iż egzekucja pozostaje na dzień dzisiejszy bezskuteczna i nie przyniosła pożądanych rezultatów". Postanowienie to zostało doręczone Dyrektorowi ZUS w R. w dniu 22 stycznia 2016 r.
Pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. ZUS złożył zażalenie na ww. postanowienie wnosząc o jego uchylenie i kontynuowanie przez organ egzekucyjny działań zmierzających do wyegzekwowania dochodzonego zobowiązania, poprzez egzekucję z samochodu marki Seat Ibiza rok produkcji 2000, nr rejestracyjny [...]. W treści zażalenia organ wskazał, iż nie zgadza się z uzasadnieniem bezskuteczności egzekucji bowiem z ustaleń dokonanych przez organ egzekucyjny wynika, że zobowiązana figuruje jako właściciel pojazdu marki Seat Ibiza z 2000 r. - według informacji uzyskanej od zobowiązanej - samochód został zajęty przez Komornika Sądowego w R. R.P.. Posiadanie ww. ruchomości potwierdzają także ustalenia ZUS dokonane na podstawie danych uzyskanych z Centralnej Ewidencji Pojazdów. Ponadto w zażaleniu wskazano, iż szacunkowa wartość pojazdu, dokonana w na podstawie "Systemu Info-Ekspert" wynosi [...] zł. W związku z powyższym okoliczności wskazane w uzasadnieniu skarżonego postanowienia nie dają podstaw do jednoznacznego i bezspornego stwierdzenia o nieściągalności dochodzonego obowiązku, a tym samym na tym etapie postępowania egzekucyjnego nie mogą skutkować jego umorzeniem.
Dyrektor Izby Skarbowej w K. badając sprawę stwierdził na wstępie, iż postępowanie odwoławcze (zażaleniowe) składa się z fazy wstępnej, fazy postępowania wyjaśniającego i fazy wydania decyzji (postanowienia). W fazie wstępnej, organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie (zażalenie) jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Obowiązek ten nakłada na organ przepis art. 134 K.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a postanowienie tej sprawie jest ostateczne. Z kolei niedopuszczalność odwołania (zażalenia) może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również podmiotowym. Z przyczyną o charakterze przedmiotowym mamy do czynienia m. in. wtedy, gdy brak jest przedmiotu zaskarżenia. Niedopuszczalność odwołania (zażalenia) z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia albo też przez stronę niemającą zdolności do czynności prawnych.
Dalej organ nadzoru podniósł, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 59 § 2, postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Natomiast jak wynika z art. 59 § 3 u.p.e.a., w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2 tego przepisu, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z kolei art. 59 § 4 stanowi, że postanowienie, o którym mowa w § 3, wydaje się na żądanie zobowiązanego lub wierzyciela albo z urzędu.
Zgodnie z art. 59 § 5 u.p.e.a., na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Z przepisu tego wynika wprost zakres podmiotowy do uprawnienia w postaci wniesienia zażalenia na postanowienie w trybie art. 59 § 3 u.p.e.a. Powołany wyżej przepis art. 59 § 5 wymienia zatem wprost krąg podmiotów uprawnionych do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego.
Z akt sprawy wynika natomiast, iż przekazanie dalszej egzekucji przez ZUS w R. nastąpiło wyłącznie w zakresie egzekucji z rachunku bankowego w A S.A. Zbieg egzekucji administracyjnych nastąpił do prawa majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego w A S. A. i wyłącznie w tym zakresie można mówić o łącznym przejęciu do dalszego prowadzenia egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego. W przypadku, o którym mowa w przepisie art. 63 § 1 u.p.e.a., tj. zbiegu egzekucji do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, dalsze łączne prowadzenie egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego nie oznacza, iż inny organ egzekucyjny (w niniejszej sprawie Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R.) traci ten status. Łączne prowadzenie egzekucji w oparciu o przepis art. 63 § 1 ustawy egzekucyjnej, dotyczy jedynie rzeczy albo prawa majątkowego, do którego nastąpił zbieg egzekucji administracyjnej, zaś administracyjny organ egzekucyjny pozostający w zbiegu egzekucji do danej rzeczy lub prawa majątkowego nie traci statusu właściwego organu egzekucyjnego określonego w art. 19 tej ustawy, w tym postępowaniu egzekucyjnym, w którym doszło do zbiegu (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FW 14/14).
Wnoszący przedmiotowe zażalenie ZUS występuje w podwójnej roli, tj. jako wierzyciel i jednocześnie jako organ egzekucyjny wobec postępowania egzekucyjnego prowadzonego do tytułów wykonawczych wymienionych powyżej, przekazanych w trybie przepisu art. 63 u.p.e.a. Zatem w sprawie postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez organ egzekucyjny, tj. Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R., do ww. tytułów wykonawczych, uprawionym do wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego jest wyłącznie zobowiązana.
Tymczasem z akt sprawy wynika, iż zażalenie złożone zostało przez wierzyciela będącego jednocześnie organem egzekucyjnym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do tytułów wykonawczych o nr: [...].
Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie organu nadzoru, ZUS nie posiada legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. wydane w trybie art. 59 § 3 u.p.e.a.
Końcowo organ poinformował, że po upływie terminu do zaskarżenia niniejszego postanowienia zostanie wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. nr [...].
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach ZUS reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania sądowego.
Argumentując skargę pełnomocnik skarżącego podniósł, że stanowisko organu nadzoru jest prawidłowe tylko w sytuacji gdy zbieg egzekucji nastąpił po dacie 20 listopada 2013 r. tj. po wejściu w życie nowelizacji u.p.e.a. wprowadzonej ustawą z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych. Natomiast w niniejszej sprawie przekazanie tytułów wykonawczych w związku ze zbiegiem egzekucji nastąpiło najpóźniej w dacie 30 sierpnia 2013 r., a zatem przez dniem nowelizacji ustawy egzekucyjnej.
W stanie prawnym obowiązującym przed nowelizacją (w dniach przekazania tytułów wykonawczych przez ZUS) Dyrektor ZUS z chwilą przekazania egzekucji utracił status organu egzekucyjnego, co potwierdza wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt I SA/Gd 465/13 oraz komentarz do art. 63 u.p.e.a. autorstwa Piotra Marka Przybysz. W tej sytuacji ZUS po przekazaniu tytułów wykonawczych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R., występował w sprawie wyłącznie jako wierzyciel. Tym samym miał prawo wnieść zażalenie na postanowienie o umorzeniu postępowania, z którego treścią się nie zgadzał.
Pełnomocnik zwrócił także uwagę na niekonsekwencję organu nadzoru, który stwierdzając niedopuszczalność zażalenia winien stwierdzić również, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego wydał niewłaściwy organ. Skoro nadal ZUS był zarówno wierzycielem jak i organem egzekucyjnym do ww. tytułów, to organ powinien zwrócić tytuły wykonawcze z informacją o bezskuteczności egzekucji z przedmiotem zbiegu. Dopiero ZUS mógłby ewentualnie podjąć decyzję o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
W odpowiedzi na skargę organ nadzoru wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Ustosunkowując się obszernie do zaprezentowanych w niej zarzutów organ nie podzielił konstatacji, że wejście w życie zmian w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wprowadzonych ustawą z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1289 ze zm.) spowodowało zmianę treści przepisu art. 63 u.p.e.a. Tezy tej pełnomocnik ZUS w żaden sposób nie uzasadnił. Odnosząc się do powołanego w skardze wyroku WSA w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r. o sygn. akt I SA/Gd 465/13 (skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt II FSK 2939/13), organ nadzoru nie zgodził się z prezentowanym tam poglądem. Podzielił natomiast pogląd wyrażony w postanowieniu NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FW 14/14, w którym Sąd ten wskazał, że mając na względzie art. 62 u.p.e.a. uznać należy, że zakres łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej po jej zbiegu do tej samej rzeczy albo tego samego prawa majątkowego obejmuje wyłącznie egzekucję do rzeczy albo prawa majątkowego, do których nastąpił zbieg. To zaś oznacza, że czynności w zakresie egzekucji z rzeczy lub prawa nieobjętych zbiegiem każdy z organów egzekucyjnych dokonuje samodzielnie w ramach prowadzonego przez siebie postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo organ wyjaśnił, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. o umorzeniu egzekucji na podstawie art. 59 § 2 i 3 u.p.e.a. jest wadliwe albowiem organ ten nie był uprawniony do umorzenia całego postępowania egzekucyjnego, a powinien był jedynie poinformować ZUS na piśmie o sposobie zakończenia egzekucji objętej zbiegiem. Mając to na względzie organ nadzoru ponownie wskazał, że rozstrzygnięcie to zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 cyt. ustawy). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego postanowienia (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej P.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia - w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem postanowienie to narusza prawo.
W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że w toku egzekucji administracyjnej prowadzonej przez ZUS nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych w trybie art. 63 § 1 u.p.e.a. Zbieg egzekucji nastąpił do prawa majątkowego w postaci wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej w A S.A. ZUS wystąpił wówczas do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. ze stosownym wnioskiem egzekucyjnym, przekazując tytuły wykonawcze dotyczące zobowiązanej. Następnie Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...]r. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku zobowiązanej na podstawie tytułów wykonawczych przekazanych przez ZUS.
Sporny pozostaje natomiast status strony skarżącej, z uwagi na wniesienie przez nią zażalenia na ww. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wskazać należy, iż ZUS był od początku tego postępowania wierzycielem objętych egzekucją zobowiązań, a jednocześnie miał w tym postępowaniu także status organu egzekucyjnego (art. 19 § 4 u.p.e.a).
Zgodnie z art. 63 § 1 u.p.e.a. w przypadku zbiegu egzekucji administracyjnej do tej samej rzeczy albo prawa majątkowego, prowadzonej przez organy egzekucyjne, o których mowa w art. 19, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego, który pierwszy zastosował środek egzekucyjny, a jeżeli naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał takiej czynności lub nie dokonał jej jako pierwszy - łączne prowadzenie egzekucji przejmuje naczelnik urzędu skarbowego właściwy według siedziby lub miejsca zamieszkania zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 2. Jeżeli środek egzekucyjny zastosował naczelnik urzędu skarbowego właściwy według miejsca położenia majątku zobowiązanego, łączne prowadzenie egzekucji przejmuje ten organ (art. 63 § 2 u.p.e.a.)
Przywołany przepis wprowadza zasadę powierzenia naczelnikowi urzędu skarbowego prowadzenia egzekucji administracyjnej w przypadku zbiegu egzekucji prowadzonej przez naczelnika urzędu skarbowego oraz inne administracyjne organy egzekucyjne. Dzięki temu egzekucja jest prowadzona przez organ egzekucyjny, mający prawo do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, co powinno sprzyjać podwyższeniu efektywności egzekucji (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Piotr Przybysz, Lex Polonica).
Zgodzić się trzeba z organem nadzoru, że zbieg egzekucji administracyjnych następuje do rzeczy lub prawa majątkowego i wyłącznie w tym zakresie można mówić o łącznym przejęciu do dalszego prowadzenia egzekucji przez naczelnika urzędu skarbowego. Organ ten nie przejmuje całej egzekucji, ale wyłącznie egzekucję ze składnika majątkowego, do którego nastąpił zbieg. Jednakże w wyniku przejęcia przez naczelnika urzędu skarbowego egzekucji do dalszego prowadzenia pozostałe organy egzekucyjne tracą uprawnienia do kontynuowania egzekucji, a tym samym tracą status organu egzekucyjnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Gd 465/13).
Odwołać się w tym miejscu wypada do poglądu wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r. o sygn. akt II FSK 2939/13, mocą którego NSA oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Gdańsku. NSA zwrócił uwagę na zawartą w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. definicję pojęcia "organ egzekucyjny". Otóż na gruncie u.p.e.a. pojęcie to oznacza organ uprawniony do stosowania, w całości lub w części, określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Skutkiem przejęcia egzekucji przez organ egzekucyjny do łącznego prowadzenia w trybie przewidzianym w art. 63 § 1 u.p.e.a. jest uzyskanie przez ten organ uprawnienia do stosowania określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanego także tych obowiązków, które uprzednio egzekwował organ egzekucyjny, od którego prowadzenie egzekucji przejęto. W następstwie przejęcia prowadzenia egzekucji organ egzekucyjny, od którego egzekucję przejęto, pozbawiony zostaje możliwości jej dalszego prowadzenia, a więc dalszego stosowania środków służących doprowadzeniu do wykonania obowiązków objętych tytułem wykonawczym. Organ, który nie jest już uprawniony do stosowania wymienionych środków, przestaje być organem egzekucyjnym, gdyż jego status nie odpowiada definicji organu egzekucyjnego, zawartej w art. 1a pkt 7 u.p.e.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II FSK 2939/13).
Ma gruncie rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż skutkiem przejęcia egzekucji do łącznego ich prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. była - w odniesieniu do obowiązków objętych przejęciem i następnie łącznym prowadzeniem egzekucji przez inny organ egzekucyjny - utrata przez ZUS przymiotu organu egzekucyjnego (tak też WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 15 marca 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 1343/15).
Wnioskowi temu - zdaniem składu orzekającego - nie sprzeciwia się stanowisko wyrażone w cytowanym przez organ postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FW 14/14, w którym Sąd wskazał, że czynności w zakresie egzekucji z innych, nieobjętych zbiegiem praw dłużnika każdy z organów może dokonywać samodzielnie, zachowując status organu egzekucyjnego we właściwym postępowaniu egzekucyjnym.
Nie oznacza to bowiem, że w zakresie łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnej po jej zbiegu do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego, organ egzekucyjny, który nie prowadzi takiej egzekucji pozostaje organem egzekucyjnym co do egzekucji z rzeczy lub praw majątkowych objętych zbiegiem - zachowując jedynie status wierzyciela, o ile taki mu przysługuje.
W niniejszej sprawie nie można tracić z pola widzenia, że postanowienie o umorzeniu całego postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych ZUS, w oparciu o art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 2 u.p.e.a., nastąpiło w ramach łącznego prowadzenia egzekucji administracyjnych, po ich zbiegu w trybie art. 63 § 1 u.p.e.a. i po przekazaniu tytułów wykonawczych Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R.. Skarżący ZUS nie miał statusu organu egzekucyjnego w tym postępowaniu, w którym nastąpił zbieg, ani też go nie odzyskał - wobec zakończenia postępowania egzekucyjnego poprzez jego umorzenie. Tym samym nie sposób uznać za niedopuszczalny środek zaskarżenia wniesiony przez ZUS na podstawie art. 59 § 5 u.p.e.a.
Rozpoznając sprawę ponownie organ nadzoru winien rozpoznać zażalenie i ocenić zasadność zawartych w nim zarzutów.
W tym stanie rzeczy Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a., zasądzając od organu nadzoru na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, obejmujących koszty zastępstwa procesowego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło