I SA/Gl 702/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-04-12
Skład orzekający: Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędzia WSA Wojciech Organiściak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy toczą się równolegle dwa postępowania nadzwyczajne (wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności) dotyczące tego samego ostatecznego postanowienia, organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie wznowienia postępowania i orzec o umorzeniu postępowania, mimo że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie zostało jeszcze zakończone?Ratio decidendi
Sąd uznał, że prowadzenie równolegle postępowań o wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności jest dopuszczalne, ponieważ są to odrębne instytucje prawne z różnym zakresem zastosowania. Organ odwoławczy prawidłowo uchylił postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie wznowienia postępowania i orzekł o umorzeniu postępowania, ponieważ postanowienie, które było podstawą wydania postanowienia organu egzekucyjnego, zostało uchylone prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, co czyniło postępowanie bezprzedmiotowym. Toczenie się postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności nie wykluczało możliwości rozstrzygnięcia sprawy w trybie wznowienia postępowania, dopóki postanowienie nie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego w jednym z tych trybów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi Wójta Gminy B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. uchylające postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Wójt Gminy B. zarzucił naruszenie przepisów K.p.a. poprzez wydanie postanowienia w trybie wznowienia postępowania, mimo trwającego postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i wydania orzeczenia reformatoryjnego lub przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Mikosz, Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Protokolant Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2012 r. sprawy ze skargi Wójta Gminy B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie egzekucji świadczeń pieniężnych oddala skargę
Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 oraz art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), dalej ustawa egzekucyjna, uchylił w całości zaskarżone postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] o nr [...] i orzekł o uchyleniu postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] i umorzeniu postępowania I instancji w tej sprawie.
W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan faktyczny oraz argumentację prawną.
Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. prowadził wobec A S.A. w K. postępowanie egzekucyjne na wniosek Wójta Gminy B. i na podstawie wystawionych przez niego tytułów wykonawczych nr [...],[...],[...] w dniu [...]. Postanowieniami z dnia [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie wskazanych tytułów egzekucyjnych i obciążył Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi. Postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylił postanowienie o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi. Postanowienie to zobowiązana A S.A. w K. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 14 grudnia 2007 r. sygn. akt I SA/Gl 786/07 skargę oddalił.
W związku z powyższym Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wydał w dniu [...] postanowienie, mocą którego obciążył wierzyciela przedmiotowymi kosztami egzekucyjnymi. Na postanowienie to wierzyciel złożył zażalenie, po rozpatrzeniu którego, Dyrektor Izby Skarbowej w K. wydał w dniu [...] postanowienie, którym uchylił w całości postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Wobec takiego orzeczenia organu nadzoru, organ egzekucyjny postanowieniem z dnia [...] ponownie obciążył Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi w kwocie [...]zł. Postanowienie to stało się ostateczne. Z kolei wierzyciel – Wójt Gminy B. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił wyrokiem z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 822/10 zaskarżone postanowienie. Okoliczność ta spowodowała, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi straciło podstawę prawną jego wydania, wobec czego Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie (postanowieniem z dnia [...]), a następnie postanowieniem z dnia [...] (znak: [...]) uchylił postanowienie z dnia [...] znak: [...] o obciążeniu wierzyciela kosztami egzekucyjnymi.
Wójt Gminy B. wniósł zażalenie na postanowienie z dnia [...] w sprawie uchylenia w trybie wznowienia postępowania postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]. W zażaleniu strona podniosła, iż w sprawie postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] jest prowadzone postępowanie przed Ministrem Finansów w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia. Zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 i art. 156 K.p.a. poprzez wydanie, w wyniku wszczęcia postępowania wznowieniowego, skarżonego postanowienia z dnia [...] znak: [...], mimo że w sprawie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...]. W ocenie strony w sprawie należy dać pierwszeństwo trybowi stwierdzenia nieważności z uwagi na termin wszczęcia i skutki prawne stwierdzenia nieważności.
Postanowieniem z dnia [...] Minister Finansów po rozpatrzeniu zażalenia Wójta Gminy B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] umorzył postępowanie odwoławcze.
Rozstrzygając w niniejszej sprawie organ drugiej instancji wskazał, że w myśl art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Zauważył, że postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] wydane zostało w oparciu o postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] które uchylono prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 822/10. W tej sytuacji postanowienie, w oparciu o które organ egzekucyjny wydał swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] zostało wyeliminowane z obrotu prawnego. Zasadne było zatem wszczęcie przedmiotowego postępowania wznowieniowego i uchylenie postanowienia z dnia [...]. Organ podniósł, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K., wydając skarżone rozstrzygnięcie tj. postanowienie z dnia [...], ograniczył się do wydania postanowienia uchylającego swoje postanowienie z dnia [...] o obciążeniu wierzyciela – Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi, nie orzekając o istocie sprawy czyli w kwestii kosztów egzekucyjnych, czym naruszył dyspozycję przepisu art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. Zauważył, że orzeczenie o istocie sprawy oznacza również możliwość orzeczenia o umorzeniu postępowania, gdy okoliczności sprawy nie pozwalają orzec merytorycznie. Z uwagi na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/GL 822/10 organ egzekucyjny obowiązany był umorzyć postępowanie w tej sprawie. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ nadzoru zauważył, że Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowienia organu egzekucyjnego z dnia [...] a zatem postępowanie w tym przedmiocie zostało zakończone.
W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący Wójt Gminy B. zarzucił naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 w związku z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. oraz art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a., w związku z czym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie orzeczenia reformatoryjnego z uwzględnieniem przesłanek nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa lub o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w zaistniałym stanie faktycznym należy dać priorytet toczącemu się od 16 czerwca 2010 roku postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] i niezakończonego do chwili obecnej (skarżący dołączył kopie skargi do WSA w Warszawie). Ponadto skarżący podkreślił, że zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności postanowienia powoduje następstwa prawne dalej idące w sprawie indywidualnej niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania. Z tych powodów, zdaniem skarżącego, należy pozostawić priorytet dla stwierdzenia nieważności, w szczególności ze względu na okoliczności, że postępowanie wznowieniowe zostało wszczęte dopiero w dniu [...], a stwierdzenia nieważności już w dniu [...] i trwa nadal. Z tych powodów skarżący uznał, że wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania powoduje w zasadzie konieczność jego zawieszenia, do czasu rozstrzygnięcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...], ze względu na pierwszeństwo przesłanek trybu stwierdzenia nieważności oraz jego cel i ewentualne rozstrzygnięcie. Ponadto podniósł, że odrębną kwestią wymagającą wyjaśnienia jest treść sentencji rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej na tle ustalonego stanu faktycznego oraz prawnego, w sytuacji, gdy rzeczywista przyczyna wydania zaskarżonego postanowienia nie mieści się aktualnie w konstrukcji umorzenia bowiem zaistniała już wcześniej w toczącym się postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności postanowienia, a w takim przypadku "postanowienie z dnia [...]" swoim rozstrzygnięciem rażąco narusza prawo i przez to jest "nieważne". Wskazał także, że uporczywe unikanie tego terminu przez organ pierwszej i drugiej instancji, dla opisania rzeczywistych skutków prawnych mieszczących się w terminie nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, doprowadziło do opisanego w sentencji rozstrzygnięcia w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przystępując do oceny legalności zaskarżonego postanowienia, wydanego w postępowaniu wznowieniowym, Sąd stwierdza, że stan sprawy był w istocie bezsporny i zawierał się w ustaleniu, że ostateczne postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w K. (organ egzekucyjny) z dnia [...] (Nr [...]) o obciążeniu Wójta Gminy B. kosztami egzekucyjnymi, zostało wydane w oparciu o postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. (organ drugiej instancji) z dnia [...] Nr [...] uchylające w całości wcześniejsze postanowienie organu egzekucyjnego w tej sprawie z dnia [...] (Nr [...]) i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Orzeczenie organu nadzoru uchylające poprzednie rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego zostało uchylone prawomocnym wyrokiem tutejszego Sądu z dnia 14 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Gl 822/10.
Poza sporem było, że w związku ze wskazanym wyżej wyrokiem Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...] Znak [...] uchylił postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] w całości i orzekł ostatecznie o obciążeniu wierzyciela tj. Wójta Gminy B., przedmiotowymi kosztami egzekucyjnymi. Na postanowienie to wierzyciel wniósł do tutejszego Sądu skargę zarejestrowaną pod sygn. akt I SA/Gl 701/11.
Postępowanie w sprawie wznowienia przedmiotowego postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym z dnia [...] zostało wszczęte z urzędu postanowieniem z dnia [...]. Wcześniej, bo od dnia 16 czerwca 2010 r., toczyło się postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] w wyniku którego postanowieniem z dnia [...] (znak: [...]) – Dyrektor Izby Skarbowej w K. odmówił stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, a Minister Finansów, postanowieniem z dnia [...] (Nr [...]), umorzył postępowanie odwoławcze w tej sprawie, na które to postanowienie Wójt Gminy B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która do chwili wyrokowania w niniejszej sprawie nie została rozpoznana.
W sprawie ostatecznego postanowienia z dnia [...] toczyły się więc dwa postępowania nadzwyczajne zmierzające do jego wyeliminowania z obrotu prawnego, jedno w trybie wznowienia postępowania, a drugie w trybie stwierdzenia nieważności. Na ostateczne postanowienia wydane w tych sprawach Wójt Gminy B. wniósł skargi jedną do tutejszego Sądu (sprawa wznowieniowa), drugą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (sprawa nieważnościowa).
Skarżący w istocie nie kwestionował tych okoliczności twierdząc, że zaskarżone, w niniejszej sprawie, postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.w związku z art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a., gdyż jego zdaniem należało dać "priorytet" toczącemu się (od [...] postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności przedmiotowego postanowienia (z [...]), skoro zastosowanie trybu stwierdzenia nieważności postanowienia przewiduje następstwa prawne dalej idące "w sprawie indywidualnej" niż zastosowanie trybu wznowienia postępowania, wszczętego później ([...]).
Zgodnie z treścią art. 18 ustawy egzekucyjnej, jeżeli jej przepisy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. "Przepisy u.p.e.a. nie zawierają regulacji w zakresie wzruszania w trybie nadzwyczajnym, rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu egzekucyjnym i należy w tym zakresie na podstawie art. 18 u.p.e.a, odpowiednio stosować regulacje zawarte w K.p.a." (tak wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 maja 2008 r. sygn. akt III SA/Wa 209/08).
W myśl art. 126 K.p.a. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2 – 5 oraz art. 109-113 K.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie (...) – również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że dopuszczalne jest wznowienie postępowania lub stwierdzenie nieważności postanowienia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym, jeżeli postępowanie takie w danej sprawie, zostało zakończone postanowieniem, na które służy zażalenie. Stanowi o tym wprost art. 126 K.p.a. Skoro do wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności postanowień (postępowania egzekucyjnego) mają odpowiednie zastosowanie przepisy o wznowieniu postępowania i stwierdzeniu nieważności (odpowiednio postanowień), to należało przyjąć, że w postępowaniach tych, odnoszących się do ostatecznych postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym, należy stosować zasady regulujące te dwa tryby nadzwyczajne zmierzające do wyeliminowania z obrotu prawnego postanowień egzekucyjnych obarczonych wadami wymienionymi w art. 145 i art. 156 K.p.a..
Należy tu wyjaśnić, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania oraz postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności to dwie odrębne instytucje prawne, oddzielnie uregulowane, z różnym zakresem zastosowania. Postępowanie wznowieniowe dotyczy w zasadzie wad postępowania, zaś postępowanie nieważnościowe wad samego rozstrzygnięcia. Z tej przyczyny ustawodawca nie wskazał, które z tych postępowań ma charakter "nadrzędny", "priorytetowy" uznając, że są to postępowania równorzędne i nie kolidujące z sobą. Oznacza to, iż w konkretnej sytuacji prawnej i faktycznej dopuszczalne jest prowadzenie (równoczesne) obu tych postępowań, o ile w sprawie zakończonej danym rozstrzygnięciem wystąpiły przesłanki opisane zarówno w art. 145 i art. 156 K.p.a.
Stosownie do brzmienia art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją (postanowieniem) ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja (postanowienie) została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie Sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. "Przepis art. 145 § 1 pkt 8 K.p.a. reguluje sytuację, gdy organ prowadzący postępowanie "opiera się" na innych decyzjach lub orzeczeniach, które to z kolei, po wydaniu decyzji ostatecznej, zostają wyeliminowane z obrotu. Jest to tzw. "decyzja pochodna" gdyż organ podejmujący rozstrzygnięcie był związany inną decyzją bądź względnie orzeczeniem Sądu. Po uchyleniu lub zmianie innej decyzji lub orzeczenia sądu decyzja ostateczna zawisa w próżni, tracąc swoje oparcie. Usunięcie tej niespójności jest możliwe w drodze wznowienia postępowania" (tak wyrok WSA w Szczecinie z dnia 1 lipca 2009 r. sygn. akt II SA/Sz 459/09).
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny wydał postanowienie z dnia [...], po uprzednim uchyleniu, przez organ nadzoru, jego wcześniejszego postanowienia w sprawie będącej przedmiotem tego postanowienia. Bez postanowienia drugoinstancyjnego, przekazującego sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ egzekucyjny nie mógł orzekać w tej sprawie. Istnienie tego postanowienia warunkowało możliwość (konieczność) ponownego rozstrzygnięcia w przedmiotowej kwestii, zaś jego uchylenie wyrokiem tutejszego Sądu oznaczało, że rozstrzygnięcie to straciło "oparcie", o które zostało wydane.
Skoro na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie kosztów egzekucyjnych przysługuje zażalenie (art. 64c § 7 ustawy egzekucyjnej), to w sytuacji, gdy stało się ono ostateczne, zaś podstawę jego wydania stanowiło rozstrzygnięcie kasacyjne organu drugiej instancji (art. 138 § 2 w związku z art. 144 K.p.a. przy zastosowaniu art. 18 ustawy egzekucyjnej), które następnie usunięto z obrotu prawnego prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, przez co postanowienie to straciło oparcie, o które zostało wydane, rzeczą organu egzekucyjnego, który je wydał było wznowienie postępowania w sprawie będącej przedmiotem postanowienia, uchylenie postanowienia dotychczasowego i wydanie nowego postanowienia rozstrzygającego o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. w związku z art. 126 K.p.a. przy zastosowaniu art. 18 ustawy egzekucyjnej). Natomiast w przypadku, gdy w sprawie tak określonej, w chwili orzekania w postępowaniu wznowieniowym, istniało inne, rozstrzygające tę sprawę, postanowienie ostateczne, rzeczą organu egzekucyjnego prowadzącego to postępowanie było uchylenie postanowienia dotychczasowego i umorzenie postępowania w takiej sprawie, skoro postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w całości (art. 105 § 1 w związku z art. 126 K.p.a.). "Przepis art. 151 § 1 pkt 1 K.p.a. stanowiący o obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy nie odnosi się wyłącznie do rozstrzygnięcia merytorycznego, bowiem obejmuje ono również rozstrzygnięcie niemerytoryczne – umorzenie postępowania" (tak wyrok WSA w Opolu z dnia 19 lipca 2011 r. sygn. akt II SA/Op 244/11), natomiast "Wydanie na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. decyzji ostatecznej, w której osnowie (rozstrzygnięciu) uchyla się tylko dotychczasową decyzję i nie orzeka się o istocie sprawy, stanowi rażące naruszenie tego przepisu (tak wyrok NSA z dnia 7 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OSK 1649/09).
Zgodnie ze znajdującym zastosowanie w sprawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję (postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości albo w części, w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję (postanowienie) – umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Organ odwoławczy nie może wydać decyzji (postanowienia) na niekorzyść strony odwołującej się (żalącej się), chyba że zaskarżona decyzja (postanowienie) rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (art. 139 K.p.a.).
Skoro przedmiotowe postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] w sprawie uchylenia w trybie wznowienia postępowania postanowienia tego organu z dnia [...] wyłącznie uchylało to postanowienie, nie rozstrzygając o istocie sprawy jaką było obciążenie wierzyciela kosztami egzekucyjnymi, zaś brak rozstrzygnięcia w tym zakresie stanowiło rażące naruszenie prawa, organ drugiej instancji, rozpoznający sprawę w wyniku wniesionego przez wierzyciela zażalenia na to postanowienie, obowiązany był je uchylić w całości, orzec o uchyleniu postanowienia dotychczasowego i rozstrzygnąć sprawę, co w przypadku istnienia w obrocie prawnym kolejnego orzeczenia ostatecznego w tej sprawie z dnia [...] oznaczało umorzenie postępowania pierwszej instancji w tak określonej sprawie.
Organ drugiej instancji mógł wydać takie rozstrzygnięcie tylko w sytuacji pozostawania w obrocie prawnym postanowienia kończącego postępowanie, którego dotyczyło wznowienie. Poza sporem było, że postanowienie to, do czasu wydania zaskarżonego postanowienia, nie zostało w żaden sposób wzruszone, w tym w trybie stwierdzenia jego nieważności.
Toczenie się dwóch odrębnych postępowań nadzwyczajnych, w sprawie wznowienia i w sprawie stwierdzenia nieważności, zmierzających do usunięcia z obrotu prawnego danego rozstrzygnięcia, jest możliwe do chwili jego wyeliminowania z porządku prawnego zgodnie z obowiązującym prawem, skoro warunkiem ich prowadzenia jest istniejące, ostateczne rozstrzygnięcie danej sprawy. W zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji oznaczało to, że dopiero usunięcie z obrotu prawnego przedmiotowego postanowienia, w trybie jednego z tych postępowań, stanowiło o bezprzedmiotowości drugiego z nich.
Należy przy tym podkreślić, że uchylenie czy stwierdzenie nieważności danego rozstrzygnięcia w trybach nadzwyczajnych nie zależy od uznania organu czy woli strony, lecz wyłącznie od stwierdzenia przewidzianych prawem przesłanek do wydania jednego z tych orzeczeń. Okoliczność, że skutki prawne uchylenia lub stwierdzenia nieważności danego rozstrzygnięcia są zasadniczo odmienne, pozostaje bez znaczenia dla możliwości orzekania w tych dwóch trybach, skoro zasadniczym ich celem jest wyeliminowanie błędnego, wadliwego rozstrzygnięcia.
Warto również zauważyć, że w toku jednego z tych postępowań nie bada się przesłanek istotnych dla drugiego z nich, zaś jego bezskuteczne zakończenie w jednym trybie nie powoduje bezprzedmiotowości prowadzenia drugiego.
Z tych przyczyn Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w sposób opisany w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012. 270) i na podstawie art. 151 tej ustawy skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło