I SA/Gl 704/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zabezpieczenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2010 r. w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. W ramach urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPF z dnia 27 maja 2015 r.) L. P. zwrócił się do Sądu o zwolnienie go od kosztów sądowych. W motywach wniosku podniósł, że jest rolnikiem posiadającym niewielki areał. Zaznaczył przy tym, że z uwagi na nierentowność oraz zły stan zdrowia nie prowadzi rolniczej działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył, że tworzy gospodarstwo domowe wraz żoną i synem. Wnioskujący nie posiada zasobów pieniężnych. Majątek skarżącego – zgodnie z treścią oświadczenia – stanowi dom o pow. 400 m2 (powierzchnia mieszkalna i gospodarcza); trzy działki rolne o łącznej powierzchni ok. 2 ha (stanowiące własność odrębną skarżącego); działka o pow. 1 ha (będąca we współwłasności); działki o pow.: 7, 9 i 13 arów. Żona skarżącego również posiada działkę będącą składnikiem jej majątku osobistego o pow. 10 arów. Skarżący podkreślił przy tym, że dom jest obciążony hipoteką umowną zwykłą na kwotę 138.000,00 franków szwajcarskich (dalej w skrócie: "CHF") oraz hipoteką umowną kaucyjną na kwotę 33.000,00 CHF. Z kolei działki "nierolne" o pow. 7 i 13 arów są obciążone hipotekami przymusowymi. Dochód miesięczny ww. gospodarstwa domowego został oszacowany na kwotę 10.000,00 zł netto i jest dochodem żony skarżącego z tytułu prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Skarżący oświadczył nadto, że posiada do spłaty kredyt hipoteczny, którego wartość – w przeliczeniu z CHF na złotówkę - stanowi kwotę około 450.000,00 zł. W oparciu o dokumenty źródłowe nadesłane w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 13 lipca 2015 r. ustalono, co następuje. W 2014 r. skarżący osiągnął dochód brutto opodatkowany na zasadach ogólnych w kwocie 10000 zł. Dochodowość udziału skarżącego w gospodarstwie rolnym wyniosła w 2013 r. 4.186,59 zł. Żona skarżącego osiągnęła w 2014 r. dochód netto w kwocie około 158.000,00 zł (przychód 243.429,00 zł). Skarżący nie posiada rachunków bankowych, zaś jego żona posiada dwa. Saldo końcowe jednego z nich na dzień 15 lipca 2015 r. wyniosło 2.160,99 zł i jest to rachunek, który służy E. Z. (żona skarżącego) do spłaty kredytu, którego rata kapitałowa oscyluje pomiędzy 1.795,05 zł, a 1.852,45 zł, zaś rata z tytułu odsetek – odpowiednio – od 206,71 zł do 252,94 zł. Odnotowane wyżej saldo obrazuje stan środków już po transakcji przelewu wychodzącego z tytułu raty kredytu. Na drugim z rachunków saldo na dzień 15 lipca 2015 r. stanowiło kwotę 9.904,87 zł. Ustalono nadto, że przychód żony skarżącego ujawniony na tym rachunku w okresie od kwietnia do lipca 2015 r. wyniósł 92.251,00 zł (mając na uwadze ww. stosunek przychodu do dochodu netto w 2014 r. przyjęto, że dochód netto żony skarżącego mógł w okresie ww. czterech miesięcy stanowić kwotę około 59.876,00 zł, co w przeliczeniu na jeden miesiąc wynosi około 14.969,00 zł. Całość dokumentacji źródłowej zamieszczono w aktach sprawy o sygn. I SA/Gl 703/15. Wpis sądowy od skargi stanowi kwotę 500 zł. Wypada nadto odnotować, że równolegle z niniejszą sprawą prowadzone jest jeszcze jedno postępowanie ze skargi L. P., w której wpis sądowy jest taki sam. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie: P.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie tego faktu. Innymi słowy, na skutek wskazanych przez nią dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest ona w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Wziąwszy więc pod uwagę przytoczoną wyżej przesłankę zastosowania dobrodziejstwa procesowego, jakim jest przyznanie prawa pomocy, w konfrontacji ze zgromadzonym materiałem źródłowym uznano, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Co do zasady, rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy polega na zestawieniu z jednej strony dochodów wnioskodawcy, pomniejszonych o stałe niezbędne wydatki, a z drugiej, przewidywanych kosztów sądowych związanych z udziałem tegoż wnioskodawcy. W pierwszej kolejności należało zatem ustalić wysokość dochodów, które pozostają do dyspozycji L. P.. Trzeba w punkcie wyjścia podkreślić, że bazując na nadesłanych dokumentach źródłowych nie sposób potwierdzić w sposób jednoznaczny oświadczenia skarżącego, iż w chwili obecnej nie uzyskuje on jakichkolwiek dochodów. "Zerowe" deklaracje VAT-7 z pierwszego półrocza 2015 r. nie mogą same przez się stanowić o tym, że skarżący nie posiada jakiegokolwiek dochodu. Deklarowanej przez skarżącego okoliczności nie może również potwierdzić postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...] o odmowie wydania zaświadczenia w części dotyczącej wysokości odprowadzanych zaliczek na podatek dochodowy za 2015 r. Nie mniej jednak w toku rozpoznania wniosku założono przede wszystkim, że skarżący pozostaje ze swoją żoną w związku małżeńskim, w którym wspólność majątkowa nie została wyłączona. Taki stan rzeczy wynika m.in. z oświadczenia zamieszczonego w urzędowym formularzu. Skarżący zeznał wówczas, że postaje z żoną we wspólnym gospodarstwie domowym. Z kolei zgodnie z treścią art. 31 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2015 r., poz. 583), do majątku wspólnego małżonków należą w szczególności pobrane wynagrodzenie za pracę i dochody z innej działalności zarobkowej każdego z małżonków i dochody z majątku wspólnego, jak również z majątku osobistego każdego z małżonków. O ile zatem nie można w sposób wolny od wątpliwości ustalić bieżących dochodów skarżącego, o tyle miesięczne wynagrodzenie jego żony oszacowano na kwotę bez mała 15.000,00 zł netto. Zgodnie z przywołaną wyżej zasadą rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, rzeczoną kwotę należy pomniejszyć o stałe miesięczne wydatki ponoszone w gospodarstwie domowym skarżącego. Pełnomocnik skarżącego złożył oświadczenie, że informacje w tym zakresie uzyskane zostaną na gruncie wyciągów z rachunku bankowego żony skarżącego. Trzeba jednakowoż zwrócić uwagę strony skarżącej, że liczba ujawnionych transakcji obciążeniowych tego rachunku oraz brak jednoznacznego oznaczenia wszystkich odbiorców środków pieniężnych uniemożliwia precyzyjne oszacowanie wydatków ponoszonych z tytułu utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego. Nie mniej jednak zwrócono uwagę, iż w świetle wyjaśnień skarżącego zasadniczym obciążeniem jego budżetu domowego są zobowiązania kredytowe. Naczelny Sąd Administracyjny posiada w tym względzie jednolite i utrwalone stanowisko. Przykładowo w postanowieniu z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 Sąd ten przyjął, że "obowiązek spłacania obciążających skarżącego kredytów czy rat leasingowych nie może przesądzać o zwolnieniu strony z obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa nad zobowiązaniami publicznoprawnymi, a jak wynika z oświadczenia skarżącego - spłaca on raty kredytu, pożyczki oraz raty leasingowe, co oznacza, że dysponuje środkami finansowymi, które mógłby przeznaczyć na opłaty sądowe". Sąd kasacyjny tożsamy pogląd przyjął jeszcze w szeregu innych orzeczeń (patrz postanowienia: z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 117/14; z dnia 18 października 2012 r., sygn. akt II OZ 919/12; z dnia 15 czerwca 2012 r., sygn. akt I FZ 189/14; z dnia 16 grudnia 2009 r., sygn. akt I FZ 462/09; wszystkie dostępne w bazie orzeczeń na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). Kolejną wielkością liczbową pomocną w analizie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy są koszty sądowe związane z udziałem skarżącego w postępowaniu. Determinantem w tej materii jest wysokość wpisu sądowego do skargi, który w tym przypadku wynosi 500 zł. Oznacza to, że w sytuacji, gdy Sąd orzeknie na niekorzyść skarżącego to suma opłat sądowych może się zamknąć w kwocie 850 zł (w tym 100 zł z tytułu opłaty za sporządzenie i doręczenie wyroku oddalającego skargę oraz 250 zł z tytułu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej). W ocenie rozpoznającego wniosek zestawienie przybliżonych wyżej wielkości pozwala przyjąć, że skarżący będzie w stanie partycypować w kosztach sądowych nie tylko tego postępowania, ale również w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 703/15. Uznano tym samym, że L. P. nie wykazał, iż poniesienie kosztów sądowych skutkować będzie uszczerbkiem koniecznego utrzymania. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.