I SA/Gl 800/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Kandut, Sędzia WSA Beata Machcińska (spr.), Asesor WSA Piotr Pyszny, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2021 r. nr SKO.FE/41.4/90/2021/10441 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Przedmiotem skargi D. L. (dalej "Zobowiązana" lub "Skarżąca") jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (dalej "organ nadzoru" lub "Kolegium") wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Stan sprawy przedstawia się następująco: 1. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2021 r. Prezydent Miasta K. (dalej "wierzyciel") oddalił w zarzuty Skarżącej w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się w oparciu o tytuł wykonawczy nr 1202p/20 dotyczący opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłat za postoje w strefie płatnego parkowania w K. w dniach 1, 10, 15 i 20 lipca 2020 r. (dalej "Postanowienie"). 2. Skarżąca, reprezentowana przez adw. T. K., w piśmie z dnia 13 lipca 2021 r. wniosła zażalenie na Postanowienie oraz wniosek o przywrócenie terminu do jego rozpoznania. Nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, wierzyciel przesłał Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Katowicach zażalenie wraz z aktami sprawy. 3. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r. Kolegium stwierdziło, że zażalenie wniesione zostało z uchybieniem ustawowo określonego terminu. 4. Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r., wydanym na podstawie art. 58 § 1 i 2, 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427; zwanej dalej: "u.p.e.a."), organ nadzoru odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na Postanowienie. Kolegium ustaliło, że zaskarżone Postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 2 lipca 2021 r., zatem termin na wniesienie zażalenia upływał w dniu 9 lipca 2021 r., a zażalenie zostało przesłane elektronicznie w dniu 13 lipca 2021 r., czyli po upływie ustawowego określonego terminu. We wniosku o przywrócenie terminu podniesiono, że pełnomocnik Zobowiązanej o okresie od 5 do 9 lipca 2021 r. przebywał na urlopie. W dniu 12 lipca 2021 r. pełnomocnik z nagłej przyczyny osobistej (opieka nad dzieckiem) był nieobecny w kancelarii i z korespondencją zapoznał się dopiero 13 lipca 2013 r. Do wniosku załączono potwierdzenie rezerwacji wyjazdu na urlop w okresie 5-9 lipca 2021 r. Kolegium, powołując się na art. 58 § 1-3 k.p.a stwierdziło, że wskazane przez pełnomocnika Skarżącej okoliczności nie uprawdopodabniają, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, lecz świadczą o niedołożeniu należytej staranności. Zaplanowany urlop nie może być bowiem uznany, za nadzwyczajną okoliczność, której nie można było przewidzieć. 5. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, zaskarżyła w całości postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 20 sierpnia 2021 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz uchylenie w całości wydanego w następstwie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach w przedmiocie stwierdzenia że zażalenie na Postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia 23 czerwca 2021 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. Zarzuciła: 1. błędne ustalenie iż doręczenie zaskarżonego Postanowienia nastąpiło w dniu 2 lipca 2021, podczas gdy zostało ono doręczone 5 lipca 2021 r. 2. naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię, zgodnie z którą opieka nad dzieckiem nie jest przyczyną uzasadniającą przywrócenie terminu oraz nierozważenie, że wystąpienie przyczyny uchybienia terminu w ostatnim dniu uzasadnia przywrócenia terminu. Organ nieprawidłowo ustalił, że doręczenie Postanowienia nastąpiło 2 lipca 2021 r. (piątek), podczas gdy w rzeczywistości nastąpiło 5 lipca 2021 r., co potwierdza pieczęć kancelarii (prezentata) oraz wpis w kancelaryjnej książce korespondencji przychodzącej. Ponadto w dniu 2 lipca 2021 r. pełnomocnik przebywał w kancelarii i zaprzecza aby postanowienie w tym dniu wpłynęło. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 58 k.p.a., wskazał, że przyczyną bezpośrednio uzasadniającą niedochowanie terminu, była konieczność opieki nad dzieckiem, a nie urlop. Syn pełnomocnika powoda cierpi na [...] i okresowo dostaje [...] i wówczas wymaga stałej opieki oraz podawania dodatkowych leków sterydowych wziewnych. Potwierdzeniem rozpoznania [...] jest załączony do niniejszej skargi wypis ze szpitala. Pełnomocnik wskazał, że nie jest w stanie w inaczej wykazać (uprawdopodobnić) tego, że musiał zajmować się dzieckiem 12 lipca 2021 r., jednak fakt chorowania na [...] w dostateczny sposób to uprawdopodabnia. 6. W odpowiedzi na skargę Kolegium wyjaśniło, że istotnie zaskarżone Postanowienie zostało odebrane 5 lipca 2021 r. Kolegium w tym zakresie błędnie więc ustaliło stan faktyczny, ale nie mogło to mieć istotnego znaczenia dla rozpoznania sprawy. Termin na wniesienie zażalenia upływał 12 lipca 2021 r., zażalenie przesłano elektronicznie w dniu 13 lipca 2021 r., czyli po upływie ustawowego terminu. Kolegium podtrzymało również stanowisko w zakresie braku podstaw do przywrócenia terminu. Okoliczność, że pełnomocnik Skarżącej w ostatnim dniu terminu musiał opiekować się dzieckiem nie została uprawdopodobniona, a ponadto nie mogłaby być przyczyną uwzględnienia wniosku. Jeżeli bowiem konieczność osobistej opieki nad dzieckiem wynikająca z jego stanu zdrowotnego była znana wcześniej (pismo z poradni alergologicznej z dnia 7 października 2019 r.), to pełnomocnik powinien być takiej sytuacji świadomy i zapewnić sobie zastępstwo, zwłaszcza jeśli jest profesjonalnym pełnomocnikiem pracującym w kancelarii prawnej. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik nie wyjaśnił, dlatego tego nie uczynił, co nie pozwala uznać, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie podkreśla się, że w sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem podwyższonego miernika staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Tym bardziej, że skutki prawne działań i zaniechań pełnomocnika obciążają reprezentowaną przez niego stronę postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z akt sprawy wynika, iż Postanowieniem wierzyciel oddalił w zarzuty Skarżącej złożone w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowienie to doręczone zostało pełnomocnikowi Skarżącej w dniu 5 lipca 2021 r. Zażalenie na to postanowienie zostało złożone przez pełnomocnika Skarżącej w dniu 13 lipca 2021 r., czyli po upływie ustawowego terminu, który upłynął 12 lipca 2021 r.; okoliczność wniesienia zażalenia z uchybieniem terminu jest bezsporna. W tym stanie rzeczy organ zasadnie uznał, że pełnomocnik uchybił ustawowemu terminowi do wniesienia zażalenia od ww. postanowienia i prawidłowo – na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2021 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia od Postanowienia. Odnosząc się do meritum sprawy – wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenie wskazać należy, iż zgodnie z art. 58 § 1-3 k.p.a.: "W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy." (§ 1); "Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść wciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin." (§ 2); "Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne." (§ 3). Z powyższego przepisu wynika, że organ przywróci termin do dopełnienia czynności, dla której termin był określony, gdy kumulatywnie spełnione zostaną cztery przesłanki, tj., gdy zainteresowany: 1. złoży wniosek o przywrócenie terminu z podaniem przyczyn naruszenia terminu, 2. uprawdopodobni (przedstawi wiarygodne okoliczności), że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, 3. wniesie prośbę (podanie, wniosek) o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 4. równocześnie (jednocześnie) z wniesieniem wniosku dopełni czynności, dla której był ustanowiony przywracany termin. W piśmiennictwie przyjmuje się, że winę należy pojmować w sposób obiektywny, wymagając od strony staranności w zakresie prowadzenia swych spraw. W tym też kontekście należy oceniać przesłankę braku winy w uchybieniu terminu przez stronę. Należyta staranność w prowadzeniu swych spraw wymaga, aby w warunkach z jakiegokolwiek powodu niekorzystnych zachować szczególną dbałość i ostrożność, zwłaszcza w dokonywaniu istotnych czynności urzędowych (por. E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 1970 r., s. 136). Również w orzecznictwie wskazuje się, że brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (np. postanowienie Sądu Najwyższego z 14 stycznia 1972 r., sygn. akt III CRN 448/71). Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby niedbalstwa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1579/20 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przywrócenie terminu będzie uznane za niezawinione, jeśli doszło do niego na skutek przeszkód nie do przezwyciężenia. Przeszkody te muszą mieć charakter zewnętrzny i obiektywny, a brak winy w uchybieniu terminu można uznać tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3655/17). Jako przyczynę uzasadniającą przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej wskazuje się np. nagłą chorobę, jeżeli było to schorzenie uniemożliwiające dokonanie tej czynności samodzielnie oraz gdy jednocześnie nie można było przy dokonaniu tej czynności wyręczyć się innymi osobami (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 grudnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1920/20). W przypadku, kiedy za stronę działa pełnomocnik o zachowaniu należytej staranności należy rozstrzygać na podstawie okoliczności zachodzących po stronie pełnomocnika, a nie mocodawcy. Podkreślenia wymaga, że ustanowienie przez stronę zawodowego pełnomocnika ma na celu należyte zabezpieczenie przysługujących jej praw (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2017 r., sygn. akt II OZ 207/17). Trzeba przy tym wskazać na ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym od profesjonalnego pełnomocnika oczekuje się dochowania należytej staranności, wynikającej z zawodowego charakteru prowadzonej działalności. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika obejmuje przy tym nie tylko jego osobiste działania, ale także działania wszystkich osób, którymi posługuje się wykonując swój zawód (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lutego 2018 r., sygn. akt II FZ 96/18). W postanowieniu z 12 października 2017 r., sygn. akt II OZ 1091/17 Naczelny Sąd Administracyjny wprost wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się maksimum staranności, bowiem to na pełnomocniku spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się wyższego stopnia staranności w dokonywanych przez niego czynnościach, w tym ze względu na fakt, że posiada on wiedzę z zakresu prawa oraz zna procedurę sądową (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3330/17). Pełnomocnik Skarżącej, uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, wskazał, że w okresie od 5 do 9 czerwca 2021 r. przebywał na urlopie. W tym czasie, tj. 5 lipca 2021 r. na adres Kancelarii doręczone zostało Postanowienie. W dniu 12 lipca 2021 r. z nagłej przyczyny osobistej – opieką nad dzieckiem był nieobecny w Kancelarii i z korespondencją zapoznał się dopiero 13 lipca 2021 r. Sąd podziela stanowisko organu, iż pełnomocnik Skarżącej nie wskazał okoliczności, które przemawiałyby za tym, że uchybił terminowi do wniesienia zażalenia bez swojej winy. W celu uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu konieczne jest wskazanie związku przyczynowo-skutkowego, pomiędzy okolicznościami na jakie powołuje się ubiegający o przywrócenie terminu, a zdarzeniem jakim jest uchybienie terminu. Chodzi o przedstawienie przekonywującego łańcucha zdarzeń i okoliczności prowadzącego do wniosku, że danemu podmiotowi nie sposób przypisać winy w uchybieniu terminowi. Podkreślić należy, że obowiązkiem pełnomocnika jest zapewnienie pomocy prawnej swojemu mocodawcy (np. ustanowienie pełnomocnika substytucyjnego), wówczas gdy sam nie jest w stanie jej udzielić albo też poinformowanie mocodawcy o niemożności udzielenia pomocy. Zdaniem Sądu, nie można przeciwstawiać obowiązków rodzinnych, obowiązkowi profesjonalnego pełnomocnika w dochowaniu terminom procesowym. W specyfikę wolnych zawodów prawniczych wpisana jest konieczność troski o zapewnienie ochrony podmiotom, wobec których pełnomocnik zobowiązał się prowadzić sprawy. Profesjonalny pełnomocnik powinien tak zorganizować pracę, aby w sytuacjach takich jak konieczność opieki na dzieckiem, zapewnić swojemu mocodawcy niezbędną w prowadzonej sprawie pomoc prawną. Nie ma przy tym żadnego znaczenia, że zażalenie zostało złożone z jednodniowym uchybieniem – skoro prowadzi do negatywnych skutków dla mocodawcy. Słusznie w odpowiedzi na skargę Kolegium podniosło, że skoro konieczność osobistej opieki nad dzieckiem wynikająca z jego stanu zdrowotnego była znana pełnomocnikowi wcześniej (pismo z poradni alergologicznej z dnia 7 października 2019 r.), to pełnomocnik powinien być takiej sytuacji świadomy i zapełnić sobie zastępstwo, zwłaszcza jeśli jest profesjonalnym pełnomocnikiem pracującym w kancelarii prawnej, a pełnomocnik nie wyjaśnił, dlatego tego nie uczynił. W konsekwencji, nie można uznać, że organ naruszył przepis art. 58 § 1, 2 i 3 k.p.a., wydając zaskarżone postanowienie. Ustalenia, jakie poczynił organ w sprawie zyskują oparcie w zebranym materiale dowodowym i nie zostały skutecznie podważone przez Skarżącą. W świetle powyższych uwag stwierdzić należało, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a zarzuty skargi niezasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329).