I SA/Gl 844/16

WyrokWSA w Gliwicach2017-01-10

Skład orzekający: Teresa Randak, Bożena Suleja-Klimczyk, Anna Tyszkiewicz-Ziętek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ rentowy prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetek za zwłokę, opierając się wyłącznie na przesłance ważnego interesu zobowiązanego (art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), podczas gdy istniała również przesłanka całkowitej nieściągalności (art. 28 ust. 2 i 3 ustawy)?
Ratio decidendi
Organ rentowy naruszył przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 104 § 2 K.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a., wydając dwie odrębne decyzje dotyczące tych samych należności składkowych, z których jedna odmawiała umorzenia merytorycznie (na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s.), a druga odmawiała wszczęcia postępowania (na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Wniosek o umorzenie należności stanowi jedną sprawę administracyjną, która powinna być rozpatrzona kompleksowo, uwzględniając wszystkie mające zastosowanie przesłanki umorzenia. Odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o jedną przesłankę, gdy inne również mogą mieć zastosowanie, stanowi naruszenie zasad prowadzenia postępowania.
Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek, obejmujący składki finansowane przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami, składki za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika oraz odsetki za zwłokę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) odmówił wszczęcia postępowania w obu tych zakresach, opierając się na art. 61a K.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. (dla składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami) oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (dla składek finansowanych przez płatnika i odsetek). Po ponownym rozpatrzeniu sprawy ZUS utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie. Strona wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędziowie WSA Bożena Suleja-Klimczyk (spr.), Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Protokolant Dominika Zabielska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C. (dalej w skrócie ZUS), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: K.p.a.) oraz art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 121 ze zm., obecnie t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 963 - dalej: u.s.u.s.) - po ponownym rozpatrzeniu wniosku T. G. (dalej strona lub zobowiązany) o umorzenie należności z tytułu składek, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] Nr [...], którą: 1) na podstawie art. 61a K.p.a. w związku z art. 30 i art. 123 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek w łącznej kwocie [...] zł, 2) na podstawie art. 61a K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a i art. 123 u.s.u.s. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł, w tym: - składki na ubezpieczenia społeczne za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w kwocie [...] zł - składki na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika składek w kwocie [...] zł - odsetki za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników naliczone na dzień 1 grudnia 2015 r. w kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 1 grudnia 2015 r. do ZUS-u wpłynął wniosek strony o umorzenie należności z tytułu składek. W toku jej rozpoznania organ ustalił, że wnioskiem tym objęte są również składki finansowane przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami składek. W decyzji z dnia [...] organ stwierdził, powołując się na przepis art. 30 u.s.u.s., że należności te nie mogą być przedmiotem postępowania z wniosku o ich umorzenie na podstawie przesłanek przewidzianych ustawą o systemie ubezpieczeń społecznych a wymienionych w art. 28 tej ustawy. Podobne stanowisko organ zajął rozpoznając wniosek w części dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek nieopłaconych za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. W jego ocenie brzmienie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oznacza, że umorzeniem na tej podstawie objąć można jedynie składki za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był art. 61a K.p.a. Pismem z dnia 27 lutego 2016 r. zobowiązany zwrócił się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie ZUS utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie formalne z dnia [...]. W uzasadnieniu przytoczył treść art. 30 u.s.u.s., zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 tej ustawy. Użyte przez ustawodawcę wyrażenie "nie stosuje się" oznacza, że wykluczone jest podjęcie jakiegokolwiek rozstrzygnięcia w tym zakresie na podstawie art. 28 i 29 u.s.u.s. Nie jest zatem dopuszczalne merytoryczne badanie zaistnienia przesłanek umorzenia należności z tytułu składek, o których mowa w ww. art. 28. Organ powołał się w tym zakresie na liczne wyroki sądów administracyjnych, m.in. na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 47/12 Przytaczając zaś przepis art. 28 ust. 3a powołanej ustawy podniósł, że umorzeniem na tej podstawie objąć można jedynie składki za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. W ocenie organu wskazane okoliczności uzasadniają odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. W przepisie tym ustawodawca zawarł dwie odrębne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania, jedną z nich jest istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Organ przyjął zatem, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Do akt sprawy załączono również decyzję ZUS z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję własną z dnia [...] nr [...], którą zobowiązanemu odmówiono umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych a także kosztów upomnienia i odsetek naliczonych na dzień 1 grudnia 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł - na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 3 i art. 32 u.su.s. Tą samą decyzją odmówiono stronie umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł - na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że poddano analizie sytuację rodzinną i majątkową zobowiązanego oraz wskazano podstawy prawne rozstrzygnięcia. W skardze strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji wydanej w I instancji przez ZUS i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi a w przypadku stwierdzenia podstaw do umorzenia postępowania - o umorzenie postępowania. Skarżący zwrócił się także o zwrot kosztów postępowania. Wydanym decyzjom zarzucił rażące naruszenie prawa, mające znaczny wpływ na wynik sprawy poprzez: 1) niewłaściwe zastosowanie art. 28 i art. 30 u.s.u.s. poprzez niewłaściwe przyjęcie, że umorzeniem na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. mogą być objęte jedynie składki za osobę prowadzącą działalności gospodarczą, przy całkowitym pominięciu okoliczności wynikających z art. 28 ust. 2 tej ustawy - a to, że nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należności - co stanowi naruszenie art. 32 ust. 1 Konstytucji RP; 2) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7 art. 8, art. 77 oraz 105 § 1 K.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że zachodziły podstawy do umorzenia postępowania a wobec tego do utrzymania decyzji ZUS w tej sprawie oraz nierozważenie słusznego interesu zobowiązanego jako strony; 3) art. 1 do Protokołu dodatkowego do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Paryż 20 marca 1952 r.), zgodnie z którym każda osoba ma prawo do poszanowania swojego mienia. Skarżący zarzucił także, iż uzasadnienie decyzji zostało sporządzone w sposób lakoniczny i niezrozumiały. Z uzasadnienia skargi wynika, że jej autor zgodził się z decyzją w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania co do zaległości z tytułu składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Nie podzielił jednakże stanowiska ZUS co do odmowy wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia odsetek za zwłokę i innych kosztów od nieuregulowanych składek w części finansowanej przez pracowników, jak również powstałych z tytułu nieopłaconych składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika. W odpowiedzi na skargę organ rentowy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wyraził przy tym przekonanie co do podjęcia właściwego rozstrzygnięcia w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 - dalej p.p.s.a.). Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz zasadniczo z innych powodów niż w niej podniesiono. Sąd nie jest bowiem związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, o czym stanowi art. 134 § 1 P.p.s.a., dokonuje więc oceny zgodności zaskarżonej decyzji z wszelkimi przepisami prawa, mającymi zastosowanie w sprawie. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlegała decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję własną odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie o umorzenie składek finansowanych przez osoby ubezpieczone nie będące płatnikami tych składek w kwocie [...] zł oraz w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek w łącznej kwocie [...] zł (w tym [...] zł tytułem odsetek). Zaskarżona decyzja wydana została na podstawie art. 61a K.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. oraz art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Odmową wszczęcia postępowania objęto: - składki na ubezpieczenie społeczne oraz zdrowotne finansowane przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek (art. 30 u.s.u.s.), - składki na ubezpieczenie społeczne za zatrudnionych pracowników oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w części finansowanej przez płatnika składek (kwoty [...] zł. i [...] zł) a także odsetki za zwłokę od należności za zatrudnionych pracowników naliczone na dzień złożenia wniosku o ich umorzenie (art. 28 ust. 3a u.s.u.s.). Przystępując do rozstrzygnięcia sprawy odnotować przyjdzie, że tożsama kwestia prawna była przedmiotem rozważań tutejszego Sądu w wyroku z dnia 6 grudnia 2016 r. o sygn. akt I SA/Gl 763/16. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela stanowisko przedstawione w ww. wyroku i w dalszych rozważaniach posłuży się argumentacją w nim zawartą. Wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 61a K.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (§ 1). Na postanowienie, o którym mowa w § 1, służy zażalenie (§ 2). Z art. 61 § 1 tej ustawy wynika, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie natomiast z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. Ust. 2 tego przepisu stanowi, że należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, której przesłanki wymieniono enumeratywnie w ust. 3 pkt 1 - 6, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do treści art. 28 ust. 3a ww. ustawy należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być także umarzane, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli przemawia za tym ważny interes osoby zobowiązanej do ich opłacenia. Zasady umarzania należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a ww. ustawy określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 - dalej rozporządzenie). Odwołać się także trzeba do brzmienia art. 30 u.s.u.s., w myśl którego do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29. W tym miejscu wskazać należy, iż Sąd pomimo, że zdecydował o uchyleniu całej decyzji, to w ramach jej kontroli zaaprobował rozstrzygnięcie organu w zakresie zastosowania art. 30 u.s.u.s. Wprowadzenie przez ustawodawcę wyłączenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że - jak stwierdził m.in. NSA w wyroku z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II GSK 461/13 - możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona. Płatnikowi składek w ogóle nie przysługuje prawo domagania się ich umorzenia, gdyż to nie on a ubezpieczony poniósł rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest jedynie pośrednikiem, który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a zatrzymanie tych składek lub rozporządzenie nimi stanowi w istocie naruszenie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Z powyższego wynika w sposób jednoznaczny, że w przypadku składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących ich płatnikami w ogóle ustawodawca nie przewiduje możliwości ich umarzania, rozkładania na raty, czy odraczania terminu płatności. Innymi słowy, nie istnieją podstawy prawne do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego w tej części. Nie można więc rozpoznać w tym zakresie wniosku o umorzenie należności, który to wniosek wszczął postępowanie. Organ zobligowany był więc do odmowy wszczęcia postępowania w tym zakresie, co znajduję potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Zasadnie więc ZUS, w części dotyczącej składek finansowanych przez osoby ubezpieczone niebędące płatnikami tych składek w łącznej kwocie [...] zł, odmówił wszczęcia postępowanie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 30 u.s.u.s. Jednocześnie w zakresie dotyczącym ww. kwoty (wbrew twierdzeniom skargi) organ prawidłowo nie objął tym rozstrzygnięciem części należności skarżącego z tytułu odsetek za zwłokę powstałych w wyniku nieopłacenia powyższych składek. Podkreśla się w orzecznictwie, że bezprzedmiotowość postępowania nie dotyczy w takiej sytuacji pozostałych elementów wspomnianych składek: odsetek za zwłokę, kosztów egzekucyjnych, kosztów upomnienia oraz dodatkowej opłaty (por. wyroki WSA: w Gliwicach z 5 maja 2010 r. sygn. akt III SA/Gl 105/10 oraz z 28 września 2010 r., sygn. akt III SA/Gl 951/10, a także w Łodzi z 23 marca 2011 r. sygn. akt I SA/Łd 223/11). Zastrzeżenie Sądu wzbudziło jednak rozstrzygnięcie organu w części dotyczącej odmowy wszczęcia postępowania dotyczącej należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek w łącznej kwocie na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. w związku z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Zdaniem organów przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenia. W odniesieniu jednak do tych ostatnich składek zastosowanie ma art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s., a więc możliwość umorzenia składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności a to oznacza, że organ był zobowiązany do oceny wniosku w tym zakresie, w kontekście tego tylko przepisu. Dokonując analizy tej części zaskarżonej decyzji wskazać należy, że Sądowi jest znana linia orzecznicza wskazująca na brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia wniosku na mocy art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w odniesieniu do należności z tytułu nieopłaconych składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami składek, a w konsekwencji uznających za konieczne umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego bądź odmawiającego wszczęcia tego postępowania (por. m.in. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: we Wrocławiu z 9 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wr 613/11, w Łodzi z 1 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 707/14 czy w Warszawie z 19 października 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 169/16). Skład orzekający w tej sprawie jednak aprobuje i uznaje za zasadny pogląd wskazujący, że decyzja wydana przez organ powinna być węższa pod względem przedmiotowym i ograniczać się tylko do umorzenia postępowania w sprawie umorzenia składek finansowanych przez pracowników; takie stanowisko zostało zaprezentowane m.in. w wyrokach tutejszego Sądu: z 24 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 629/12; z 11 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1124/13; z 12 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 486/14; z 10 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 657/15 a także z 3 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 672/16 oraz z 8 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Gl 674/16. Mając na uwadze argumentację zawartą w uzasadnieniach ww. wyroków należy uznać, że organ rozdzielił orzekanie w sprawie należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika na dwie odrębne sprawy administracyjne. Jak wyżej podniesiono w aktach administracyjnych znajduje się decyzja z dnia [...], którą ZUS odmówił umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 2 i 3 u.s.u.s. (również w tej sprawie skarżący złożył skargę, a sprawa zawisła pod sygn. akt I SA/Gl 978/16). Natomiast w decyzji podlegającej ocenie Sądu w tym postępowaniu, organ w stosunku do tych samych składek odmówił wszczęcia postępowania stwierdzając przyczynę uniemożliwiającą orzekanie na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Takim zabiegiem procesowym ZUS naruszył art. 104 § 2 K.p.a. w związku z art. 1 pkt 1 K.p.a., ponieważ w tej samej sprawie administracyjnej, co do tego samego jej przedmiotu, w jednej decyzji rozstrzygnął sprawę co do istoty, a w drugiej decyzji rozstrzygnął w inny sposób kończący sprawę w danej instancji (odmówił wszczęcia postępowania). Podkreślenia wymaga, że przepisy znajdujące w sprawie zastosowanie nie dają podstaw do wydawania odrębnych orzeczeń co do poszczególnych przesłanek umorzenia tych samych należności składkowych, a wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniosek uprawnionego podmiotu o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne skierowany do właściwego organu wszczyna postępowanie w jednej sprawie administracyjnej. Przedmiotem postępowania (procesu administracyjnego) są wszystkie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, których umorzenia żąda strona. Bezprzedmiotowe jest postępowanie w stosunku do należności, które wygasły (wskutek przedawnienia) oraz w stosunku do należności, co do których ustawodawca nie przewidział w żadnym zakresie możliwości ich umarzania. Pozostałe należności stanowią przedmiot postępowania, co do którego należy orzec załatwiając sprawę co do istoty (umarzając należności albo odmawiając ich umorzenia). Jeżeli w sprawie występują roszczenia, co do których organ jest obowiązany orzec merytorycznie oraz roszczenia, co do których powinien orzec formalnie (odmawiając wszczęcia postępowania bądź umarzając postępowanie ze względu na jego bezprzedmiotowość), dopuszczalne jest wydanie dwóch odrębnych decyzji w sensie formalnym: decyzji orzekającej co do istoty sprawy i decyzji umarzającej postępowanie. W przypadku roszczeń podzielnych (takim roszczeniem jest każda składka za konkretny miesiąc) nie będzie naruszeniem prawa, jeżeli organ rozstrzygnie w stosunku do każdej ze składek w odrębnej decyzji. Natomiast niedopuszczalne jest orzekanie odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia, ale w odniesieniu do tych samych składek. Orzekając w stosunku do każdej z należności organ jest obowiązany rozpoznać żądanie wniosku w oparciu o wszystkie znajdujące zastosowanie do tej należności przesłanki umorzenia (art. 28 ust. 2 i 3 oraz 3a u.s.u.s.). Oznacza to, że w stosunku do części należności należy ustalić wyłącznie, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, natomiast co do innych należności należy zbadać, czy zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności oraz przesłanka ważnego interesu zobowiązanego. Rodzaj należności decyduje o tym, ile przesłanek należy zbadać w postępowaniu w sprawie ich umorzenia. Organ powinien orzec w przedmiocie umorzenia należności, a nie w przedmiocie umorzenia w oparciu tylko o jedną z przesłanek, ponieważ nie ma sprawy administracyjnej, której załatwienie ogranicza się do orzekania w oparciu o jedną przesłankę umorzenia w przypadku, gdy do rozpatrywanej należności należy rozpoznać istnienie więcej niż jednej takiej przesłanki. W sytuacjach, gdy mają zastosowanie dwie przesłanki umorzenia, brak podstaw prawnych do wydawania dwóch orzeczeń w stosunku do tej samej należności (każdego odrębnie co do każdej z przesłanek umorzenia). W przypadku, gdy przesłanka ważnego interesu zobowiązanego nie może być stosowana odnośnie do konkretnej należności, nie występuje bezprzedmiotowość postępowania, lecz ustawowy zakaz stosowania tej przesłanki. Postępowanie jest przedmiotowe, a jedynie zakres postępowania wyjaśniającego jest węższy, tj. ograniczony do badania jednej, a nie dwu przesłanek umorzenia należności. Sąd stwierdza, że organ odmawiając wszczęcia postępowania (prowadzonego na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s.) w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek za zatrudnionych pracowników w części finansowanej przez płatnika i odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek, naruszył także przepis art. 61a § 1 K.p.a. Odmówił bowiem wszczęcia postępowania, które posiadało przedmiot tego postępowania, a jedynie ograniczało zakres postępowania rozpoznawczego. Wskazane naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien orzec mając na względzie ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku; w szczególności w zakresie granic sprawy administracyjnej i wyznaczonych przepisem art. 104 § 2 zasad jej załatwienia oraz kwalifikacji roszczeń w zakresie ich podzielności. Również zapewni skarżącemu czynny udział w postępowaniu, a przed wydaniem decyzji umożliwi mu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło