I SA/Gl 979/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Dumana, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Bożena Miliczek-Ciszewska, Protokolant Adam Cudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 marca 2015 r. sprawy ze skargi J. W. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. (dalej: DIS) utrzymał w nocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w D. (dalej: także NUS) z dnia [...]r. o uznaniu za nieuzasadnione wniesionych przez J. W. (obecnie skarżącą) zarzutów na postępowanie egzekucyjne. Zostało ono wydane na gruncie następującego stanu sprawy. 2.1. W oparciu o tytuł wykonawczy Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...] r., wystawiony w związku z zaległością skarżącej w podatku od spadków i darowizn za 2011 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. wszczął postępowanie egzekucyjne, doręczając skarżącej jego odpis wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. o zajęciu świadczenia w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w C., w dniu 22 października 2013 r. 2.2. Pismem z dnia 28 października 2013 r. skarżąca złożyła zarzuty, podnosząc naruszenie przepisów art. 33 pkt 7 oraz art. 33 pkt 10 w związku z art. 27 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm. - dalej: u.p.e.a.) i wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Podniosła, że przed doręczeniem jej tytułu wykonawczego nie otrzymała upomnienia, stosownie do art. 15 u.p.e.a. Doręczone jej upomnienie nie może być skuteczne ponieważ uprzednio wszczęte postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Ponadto podniosła, że tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów art. 27 u.p.e.a., gdyż jako podstawę prawną wskazano w nim ustawę Ordynacja podatkowa, zamiast ustawy o podatku od spadków i darowizn, jak też zamieszczono w nim tylko nieczytelną parafę, zamiast podpisu osoby wnioskującej w imieniu wierzyciela o przeprowadzenie egzekucji oraz nie wypełniono rubryki nr 42 - nie wpisując innej podstawy prawnej egzekucji. 2.3. Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. o zajęcie stanowiska w zakresie zgłoszonych zarzutów. Wierzyciel postanowieniem z dnia [...] r., utrzymanym w mocy postanowieniem DIS z dnia [...]r., uznał zarzuty za bezzasadne. 2.4. Prowadzący postępowanie egzekucyjne Naczelnik Urzędu Skarbowego w D. postanowieniem z dnia [...] r., nr [...], także uznał zarzuty zobowiązanej za bezzasadne. Organ egzekucyjny wyjaśnił, że wierzyciel poprzedził wystawienie tytułu wykonawczego z dnia [...] upomnieniem, doręczonym skarżącej w dniu 29 listopada 2012 r., a nie jak wskazano w zarzutach w dniu 29 listopada 2011 r. Nie dotyczyło ono poprzedniego postępowania egzekucyjnego, które zostało umorzone, ponieważ umorzenie nastąpiło w dniu 12 listopada 2012 r. Odnosząc się do argumentu błędnego wystawienia tytułu wykonawczego NUS stwierdził, iż tytuł ten zawiera wszystkie niezbędne elementy wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a. W tytule wykonawczym wskazano bowiem oprócz ustawy – Ordynacja podatkowa, także art. 6 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podniósł, że tytuł wykonawczy zawiera podpis i pieczątkę osoby wnioskującej o wszczęcie egzekucji. Dodał, że nie było potrzeby wypełnienia rubryki dotyczącej innej podstawy prawnej egzekucji administracyjnej, gdyż zawiera ją wzór tytułu wykonawczego, podający art. 2 u.p.e.a. 2.5. Postanowienie to zobowiązana zaskarżyła zażaleniem, w którym podtrzymała swoje stanowisko, przedstawione w zarzutach z dnia 28 października 2013 r. 2.6. DIS postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie NUS. W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji. 3. W skardze na postanowienie DIS, zobowiązana ograniczyła swoje zarzuty do prowadzenia przez NUS postępowania egzekucyjnego na podstawie wadliwego tytułu wykonawczego, poprzez to, że w stosownej rubryce, w istocie nie ma podpisu osoby wystawiającej ten dokument. Skarżąca stwierdziła, że nie ma oparcia w obowiązujących przepisach posługiwanie się przez osobę wystawiającą tytuł wykonawczy nieczytelnym podpisem i błędnym jest rozumowanie organu, że wystarczająca w tym zakresie jest identyfikacja tego podpisu na podstawie pieczątki, odbitej w rubryce nr 52 tytułu wykonawczego. Na gruncie polskiego systemu prawa, słowo "podpis" ma bowiem ugruntowane znaczenie i musi oznaczać umieszczenie na dokumencie co najmniej czytelnego nazwiska podpisującego, a zastosowanie tzw. parafy powszechnie nie jest uznawane za złożenie podpisu. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. 4. W odpowiedzi na skargę DIS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 5. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa, a zatem skarga na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) podlega oddaleniu. 6.1. Stosownie do mającego zastosowanie w tej sprawie - w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej z dniem 21 listopada 2013 r. (por. art. 123 ustawy z dnia 11 października 2013 r. o wzajemnej pomocy przy dochodzeniu podatków, należności celnych i innych należności pieniężnych – Dz.U. z 2013 r., poz. 1289) - art. 33 pkt 10 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27 tej ustawy. Z kolei zgodnie z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. tytuł wykonawczy musi zawierać datę wystawienia tytułu, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci urzędowej wierzyciela. Wzór samego tytułu wykonawczego został określony w załączniku nr 4 do rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.), stosownie do którego w rubryce nr 52 wskazano, że wymagane są tam: podpis i pieczątka z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego. Na etapie skargi, kwestię sporną stanowi wynikający z tych regulacji wymóg "podpisu", ponieważ skarżąca twierdzi, że musi to być podpis czytelny, zaś w rubryce nr 52 tytułu wykonawczego, został zamieszczony podpis nieczytelny (tzw. parafa). Jednocześnie, należy podnieść, że w tym miejscu tytułu wykonawczego została odciśnięta pieczęć, wskazująca że podpis złożyła działająca z upoważnienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S., wskazana tam z imienia i nazwiska osoba, zajmująca stanowisko kierownika samodzielnego referatu rachunkowości podatkowej. 6.2. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie formularz tytułu wykonawczego został wypełniony zgodnie z ww. wymogami, tj. poprzez przybicie pieczęci (zawierającej imię, nazwisko i oznaczenie stanowiska służbowego), która opatrzona została znakiem graficznym indywidualizującym osobę podpisującą. Pamiętać należy, że żaden przepis, a w szczególności regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie nakładają obowiązku złożenia na formularzu tytułu wykonawczego podpisu czytelnego. Wobec zaś braku definicji pojęcia "podpis", należy odwołać się do potocznego rozumienia tego pojęcia, które obejmuje każdy rodzaj stale stosowanego przez daną osobę sposobu podpisywania (sygnowania) dokumentów. Niewątpliwie powinien być to podpis złożony własnoręcznie przez osobę wskazaną w tytule wykonawczym z imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego. Z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. nie wynika, aby te dane miały być zamieszczone w ramach podpisu. Odmienna interpretacja tego przepisu prowadziłaby do wniosku, że także stanowisko służbowe osoby składającej podpis powinno być nakreślone własnoręcznie, co już wyraźnie wykracza poza rozumienie pojęcia "podpis". Jeśli ustawodawca uznaje, że w danym przypadku podpis musi być czytelny, wyraźnie to reguluje, jak np. w art. 89 ust. 6 pkt 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 752, ze zm.) stosownie do którego, wymienione tam oświadczenie powinno zawierać m.in. "czytelny podpis składającego oświadczenie". Skoro zatem, w rozpatrywanym przypadku, w rubryce nr 52 tytułu wykonawczego, została wskazana osoba podpisująca, tak jak tego wymaga powoływany przepis, a to poprzez wskazanie jej imienia, nazwiska i stanowiska służbowego, to brak jakichkolwiek powodów do zarzutu, że zachodzą wątpliwości co do tego przez kogo przedmiotowy dokument został podpisany. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 kwietnia 1973 r., III CZP 78/72 (Lex nr 1592), w której uznał, że w utrwalonej praktyce obrotu za ważny podpis uważa się nie tylko podpis imieniem i nazwiskiem lub podpis samym nazwiskiem, lecz także - i najczęściej - skrót podpisu ("podpis nieczytelny"), którego wystawca zwykle używa przy podpisywaniu dokumentów i który jest "godłem" jego podpisu. Na gruncie art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. taki pogląd wyraził także WSA w Warszawie w wyrokach z dnia 17 października 2011 r., III SA/Wa 789/11, Lex nr 1154585 i z dnia 13 listopada 2007, III SA/Wa 1515/07, CBOSA; WSA w Białymstoku w wyroku z dnia 3 marca 2015 r., II SA/Bk 35/15, CBOSA, WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 17 listopada 2014 r., I SA/Rz 780/14, CBOSA, a w odniesieniu do innych regulacji w obszarze prawa administracyjnego, posiadających analogiczne brzmienie, tj. art. 107 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej: Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 4 kwietnia 2008 r., II FSK 151/07, Lex nr 541212; z dnia 27 maja 2014 r., I GSK 1583/12, Lex nr 1578798; z dnia 9 października 2012 r., I FSK 2132/11, Lex nr 1233634; z dnia 15 czerwca 2011 r., II OSK 1056/10, publ. CBOSA; jak też WSA w Lublinie w wyroku z dnia 8 listopada 2012 r., I SA/Lu 719/12, Lex nr 1241050; WSA w Krakowie w wyroku z dnia 13 października 2014 r., I SA/Kr 1021/14, Lex nr 1596219; WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 20 kwietnia 2011 r., I SA/Gd 29/11, Lex nr 1128600; WSA w Opolu w wyroku z dnia 19 kwietnia 2011 r., I SA/Op 59/11, Lex nr 1097014; WSA Olsztynie w wyroku z dnia 10 listopada 2009 r., I SA/Ol 918/09, Lex nr 531578. 6.3. Konkludując: w okolicznościach niniejszej sprawy, nieczytelny podpis uzupełniony pieczątką z imieniem i nazwiskiem oraz stanowiskiem służbowym, pozwala na zidentyfikowanie osoby podpisującej i powiązanie jej z treścią dokumentu, a w konsekwencji spełnia standardy wynikające z art. 27 § 1 pkt 7 u.p.e.a. 7. Nie są zasadne także inne zarzuty podniesione przez skarżącą w piśmie z dnia 28 października 20013 r. Zobowiązanej doręczono upomnienie, które poprzedzało badane przez Sąd postępowanie egzekucyjne, ponieważ poprzednie zostało umorzone postanowieniem z dnia 12 listopada 2012 r. Tytuł wykonawczy, oprócz podpisu, zawiera także inne wymogi formalne, przewidziane przez art. 27 u.p.e.a. W szczególności zawiera podstawę prawną podlegającego egzekucji obowiązku, poprzez odwołanie się zarówno decyzji z dnia [...]r., nr [...], jak i aktów normatywnych będących podstawą do wydania tejże decyzji, tj. Ordynacji podatkowej i ustawy o podatku od spadków i darowizn. 8. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skarga podlegała oddaleniu.