I SA/Gl 994/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Miliczek – Ciszewska, , , po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych p o s t a n a w i a odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. WSA/post.1 - sentencja postanowienia R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] r. nr [...] w części w jakiej określa ona wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2010 r. obliczonego w sposób przewidziany w art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie [...] zł oraz uchylającą decyzję organu pierwszej instancji w części w jakiej określa ona wysokość odsetek za zwłokę od zaległości z tytułu zaliczek miesięcznych na podatek dochodowy za 2010 r. i określającą wysokość tych odsetek w kwocie [...] zł. Na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 17 października 2013 r. skarżący wezwany został do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 1939 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi, adresowana do skarżącego, doręczona została w dniu 23 października 2013 r. – odbiór potwierdził dorosły domownik skarżącego. Ponieważ z kasowego potwierdzenia uiszczenia wpisu od skargi wynikało, iż uiszczony został on w dniu 31 października 2013 r., na podstawie zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 listopada 2013 r. wezwano skarżącego do nadesłania dokumentu, wskazującego na datę uiszczenia wpisu od skargi. Odpowiadając na wezwanie, skarżący nadesłał wydruk transakcji przelewu z A S.A., z którego wynika, że zarówno data transakcji jak i data księgowania przelewu to 31 października 2013 r. Na podstawie zarządzenia sędziego sprawozdawcy z dnia 3 lutego 2014 r. w piśmie z dnia 4 lutego 2014 r. wezwano skarżącego do przedstawienia – w terminie 7 dni – dokumentu, z którego wynikałaby data złożenia w banku polecenia (dyspozycji) przelewu wpisu sądowego od skargi w niniejszej sprawie na rachunek bankowy tut. Sądu. Wskazano przy tym, że zarówno z kasowego potwierdzenia uiszczenia wpisu jak i z przedłożonego przez skarżącego – na poprzednie wezwanie Sądu – wydruku z A S.A. wynika, iż wpis uiszczony został w dniu 31 października 2013 r. (data księgowania i data transakcji) a więc jeden dzień po upływie siedmiodniowego terminu, przewidzianego na dokonanie tej czynności. Wezwanie powyższe doręczono skarżącemu w dniu 7 lutego 2014 r. W piśmie z dnia 14 lutego 2014 r. (nadanym w tym samym dniu) skarżący udzielając odpowiedzi na wezwanie wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji finansowej oraz zdrowotnej. Jest średnio raz na trzy tygodnie hospitalizowany w związku z komplikacjami po operacji oka. Dodał, że wpis od skargi uiścił – po zapożyczeniu się – w dniu 31 października 2013 r. w przekonaniu, że czyni to w terminie. Wskazał, że wcześniej nie był w stanie – z wyżej wymienionych względów – uiścić wpisu. Końcowo stwierdził, że pomimo uchybienia dotyczącego wpisu wnosi o rozpatrzenie skargi. Do pisma skarżący dołączył wydruki z A – potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi (z rachunku K. S.) w dniu 31 października 2013 r. oraz wpłaty własnej kwoty 1700,00 zł na konto K. S. – również w dniu 31 października 2013 r. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 19 lutego 2014 r. wezwano skarżącego o podanie, czy jego pismo z dnia 14 lutego 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, czy też jest pismem innego rodzaju – w terminie 7 dni, pod rygorem uznania, że stanowi ono wniosek o przywrócenie terminu. Wskazano jednocześnie skarżącemu, że jeśli pismo powyższe stanowi wniosek o przywrócenie terminu, uprawdopodobnić w powyższym 7 – dniowym terminie należy (np. za pomocą stosownych dokumentów, takich jak zaświadczenie lekarskie, karta wypisowa ze szpitala, wyciąg z rachunku bankowego, itp.) okoliczności, wskazujące na brak winy w niedotrzymaniu terminu do uiszczenia wpisu. Odpowiadając na wezwanie skarżący w piśmie z dnia 17 marca 2014 r. oświadczył, że jego pismo z dnia 14 lutego 2014 r. stanowi wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Wskazał, że niedochowanie terminu spowodowane zostało między innymi częstymi wizytami w szpitalu w T., będącymi następstwem powikłań pooperacyjnych, istniejących od dnia operacji, tj. od 19 lipca 2012 r. Podniósł, że ma problemy z widzeniem, związane z tym bóle głowy i zaburzenia równowagi oraz problemy neurologiczne. W załączeniu skarżący przedłożył kserokopię karty informacyjnej leczenia szpitalnego (pobyt w szpitalu w okresie od 18 lipca 2012 r. do 24 lipca 2012 r.) oraz kserokopie kart informacyjnych izby przyjęć (wskazujących na pobyt skarżącego na izbie przyjęć Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w T. w dniach: 27 lipca 2012 r., 3 października 2013 r., 20 grudnia 2013 r., 23 grudnia 2013 r., 28 grudnia 2013 r. oraz 14 marca 2014 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Nadto, zgodnie z art. 87 § 1 P.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Dodatkowo, z mocy art. 87 § 2 P.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności, wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna również dopełnić czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie, przyjmując najkorzystniejszą dla skarżącego interpretację należy stwierdzić, że wniosek o przywrócenie terminu złożony został z zachowaniem terminu siedmiodniowego, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. Skarżący informację o uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi powziął bowiem z treści wezwania z dnia 4 lutego 2014 r., doręczonego mu w dniu 7 lutego 2014 r., wniosek o przywrócenie terminu złożył natomiast w dniu 14 lutego 2014 r. Skarżący dopełnił również już wcześniej czynności, której nie dokonał w terminie – uiścił wpis sądowy od skargi. Okoliczności powyższe dały podstawę do merytorycznego zbadania zasadności wniosku o przywrócenie terminu. W pierwszej kolejności należy zatem podkreślić, iż zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie (por. m. in. poglądy przytoczone przez B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 334 i n.). W orzecznictwie utrwalił się pogląd, iż od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy jej dokonywaniu (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, Palestra 2004, nr 1, s. 225). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym przyjmuje się, że "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, niepubl.; por. również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96, LEX nr 30748). Kryteria oceny braku winy są zatem sformułowane surowo. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (tak E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136; por. także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, Monitor Prawniczy 2002 r., nr 23, s.1059). Powyżej przedstawione stanowiska judykatury i orzecznictwa jednoznacznie wskazują, iż przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy. Może ono nastąpić jedynie w przypadku, gdy zaprezentowana argumentacja uprawdopodobni brak winy. W ocenie Sądu zaoferowane przez stronę skarżącą argumenty, mające wskazywać na brak jej winy w uchybieniu terminu nie są wystarczające dla pozytywnego dla skarżącego rozstrzygnięcia wniosku o przywrócenie terminu. W orzecznictwie sądowym zgodnie wskazuje się, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 27 marca 2012 r., sygn. akt II OZ 221/12, opubl. w zbiorze orzeczeń LEX pod nr 1138266; z dnia 29 lutego 2012 r., sygn. akt II FZ 93/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy przede wszystkim zaznaczyć, że skarżący, będący przedsiębiorcą, składając w lipcu 2013 r. skargę do sądu administracyjnego (za pośrednictwem organu) winien spodziewać się kierowania do niego przez ten sąd korespondencji i zadbać o uniknięcie ewentualnych negatywnych skutków nieterminowego realizowania wezwań Sądu. Nadto, przyczyny uchybienia terminu, na które powołuje się skarżący w złożonym wniosku, czyli problemy zdrowotne oraz finansowe, nie stanowiły w ocenie Sądu przeszkody nie do przezwyciężenia. Schorzenia, na które cierpi skarżący występują u niego, jak wynika z akt sprawy, systematycznie od dłuższego okresu czasu i nie są chorobą nagłą. Zgodnie z orzecznictwem sądowym, choroba musi mieć charakter niespodziewany lub musi wystąpić nagłe pogorszenie zdrowia, którego nie dało się przewidzieć (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2010 r., sygn. akt I OZ 767/10, publ. LEX nr 742025). Co więcej, nawet poważna choroba o charakterze przewlekłym, o ile tylko strona postępowania ma obiektywne możliwości podjęcia czynności w postępowaniu sądowym, nie może być powodem dla uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe uchybienie terminu było niezawinione. Nie wyklucza winy wnioskodawcy choroba przewlekła i niewyłączająca świadomości podejmowanych działań, gdyż winien mieć on świadomość ewentualnego wpływu choroby na jego samopoczucie w razie pogorszenia zdrowia i przedsięwziąć środki zapobiegawcze (por. w tej kwestii postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt II FZ 431/11, publ. LEX nr 896370; z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt I FZ 255/11, publ. LEX nr 896215). Zaznaczyć trzeba, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi doręczone zostało stronie w dniu 23 października 2013 r., wpis uiszczono w dniu 31 października 2013 r. Wśród nadesłanej przez stronę dokumentacji szpitalnej brak jest dokumentu, który wskazywałby na ewentualną hospitalizację skarżącego w okresie, przewidzianym dla uiszczenia wpisu od skargi, która uniemożliwiałaby mu podejmowanie czynności w sprawie. Skarżący, wśród kopii kart informacyjnych z izby przyjęć dotyczących innych dat, przedłożył jedynie kopię karty, wskazującej na jego pobyt w izbie przyjęć w dniu 3 października 2013 r., a więc znacznie wcześniej aniżeli czasokres przewidziany dla uiszczenia wpisu. Z dokumentu powyższego nie wynika również, aby był to dłuższy pobyt w szpitalu. Stwierdzić jednocześnie należy, że skarżący nie uprawdopodobnił także braku środków finansowych w okresie wezwania o wpis od skargi, który spowodowałby uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu. Z akt sprawy nie wynika ponadto okoliczność, aby skarżący nie mógł wyręczyć się inną osobą w dokonaniu czynności w postępowaniu sądowym. Przeciwnie – wpis od skargi uiszczony został z rachunku bankowego należącego do K. S., który w dniu 23 października 2013 r. odebrał adresowane do skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi jako "dorosły domownik". Reasumując, można przyjąć, że stan zdrowia skarżącego nie wykluczał możliwości podejmowania przez niego czynności w postępowaniu, nadto mógł on się również posłużyć inną osobą. W konsekwencji nie sposób uznać, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybił terminowi na skutek przeszkody, której nie mógł przezwyciężyć. Zdaniem Sądu skarżący nie dochował w niniejszej sprawie należytej staranności, jakiej wymagać można od przeciętnego uczestnika postępowania, należycie dbającego o swoje interesy. Można mu zatem przypisać winę w uchybieniu terminu przewidzianego na uiszczenie wpisu od skargi. W związku z powyższym na podstawie art. 86 § 1 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.