I SO/Gl 4/17
PostanowienieWSA w Gliwicach2017-10-05
Skład orzekający: Piotr Łukasik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która nie wykazała w sposób przekonujący swojej niezdolności do ponoszenia kosztów postępowania, może uzyskać prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego)?Ratio decidendi
Odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ wnioskodawczyni nie wykazała w sposób przekonujący swojej niezdolności do ponoszenia kosztów postępowania. Mimo wezwań sądu, nie przedstawiła wyczerpującej dokumentacji finansowej, a przedstawione dowody, w tym stan posiadanych środków na rachunkach bankowych i wartość majątku, sugerowały możliwość pokrycia kosztów sądowych.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni E. O. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w związku ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. dotyczącą podatku dochodowego od osób fizycznych. Mimo kilkukrotnych wezwań sądu do uzupełnienia wniosku i przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego i dochodów, wnioskodawczyni nie przedstawiła kompletnych i przekonujących dowodów. Wskazała na trudną sytuację finansową, ale jej wyjaśnienia i przedstawione dokumenty (m.in. wyciągi bankowe, informacje o majątku) okazały się niewystarczające do wykazania całkowitej niezdolności do ponoszenia kosztów.Rozstrzygnięcie
Postanowiono odmówić przyznania prawa pomocy E. O. w zakresie całkowitym.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Piotr Łukasik po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie dotyczącej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy.
Postępowanie w przedmiocie prawa pomocy zostało przez E. O. (dalej także w skrócie: "wnioskująca" lub "skarżąca") zainicjowane w ramach urzędowego formularza z dnia 25 lipca 2017 r., w którym zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w osobie L. W. W motywach wniosku odnotowała, że nie posiada środków na opłacenie wpisu sądowego od skargi, ani na pokrycie kosztów pełnomocnika procesowego. Wnioskująca utrzymuje się z pracy, jej wynagrodzenie stanowi 2000 zł brutto miesięcznie. Pensję w identycznej wysokości pobiera jej mąż. Oboje utrzymują dzieci w wieku 3 i 5 lat. Wnioskująca odnotowała dalej, że Spółka, do której wniosła aport w postaci nieruchomości, "faktycznie nie działa, nie ma przychodów i przynosi stratę". Podniosła, że posiadane przez nią nieruchomości nie przynoszą dochodów, nie są wykorzystywane komercyjnie. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zeznała, że we wspólnym gospodarstwie domowym przebywa z mężem i dwójką dzieci. Do posiadanych składników majątku zaliczyła: działkę rolną o pow. około 3000 m2 o wartości około 35.000,00 zł oraz 550 udziałów o łącznej wartości 550.000,00 zł w Spółce "A" Sp. z o.o. z siedzibą w W., akcentując przy tym, że Spółka nie prowadzi działalności. Łączny dochód gospodarstwa oznaczyła w kwocie 2.940,00 zł. Wniosek skarżącej zarejestrowano w repertorium SO Wydziału I pod pozycją 4/17.
Pismem doręczonym adresatce 22 sierpnia 2017 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskującą do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych wyjaśnień (sygn. akt I SO/Gl 4/17). Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
W dniu 24 sierpnia 2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wpłynęła skarga E. O. na decyzję organu podatkowego wskazaną w rubrum niniejszego postanowienia. Sprawę zarejestrowano w repertorium SA Wydziału I Sądu pod pozycją 937/17. Do ww. skargi dołączony został druk PPF z 25 lipca 2017 r., tożsamy w treści z tym, który został wyżej przybliżony.
Pismem z dnia 5 września 2017 r. (sygn. akt I SA/Gl 937/17), doręczonym adresatce w dniu 14 września 2017 r., zobowiązano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń oraz przedłożenie dokumentów źródłowych, w szczególności przez: 1) nadesłanie odpisów dokumentów, na podstawie których skarżąca wyzbyła się tytułów prawnych do nieruchomości położnych w W. przy ul. [...] oraz na [...]; jednakowoż w sytuacji, gdy nieruchomości te są w dalszym ciągu w posiadaniu skarżącej (w jakiejkolwiek formie) to pkt 3 wezwania należało zastosować odpowiednio; 2) przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i inne osoby przebywające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, w tym rozliczeniowo-oszczędnościowych oraz gospodarczych, obrazujących operacje dokonane w ich ramach w ciągu ostatnich czterech miesięcy oraz dokumentów dotyczących lokat i kont; 3) wykazanie za pomocą kopii stosownych dokumentów (np. rachunków, faktur za media, w tym: gaz, wodę, energię elektr., telefon; koszty ubezpieczenia i ogrzewania; opłatę z tytułu gospodarowania odpadami itp.) jakiego rzędu kwoty aktualnie obciążają miesięcznie budżet domowy z tytułu stałych opłat związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego; w tych ramach należało przedstawić dokumenty potwierdzające zapłatę ww. należności np. potwierdzenia przelewu, wpłaty gotówkowe, inne; w przypadku występowania zaległości z tytułu tychże wydatków należało przedstawić aktualne zaświadczenia właściwych podmiotów potwierdzające tę okoliczność; 4) nadesłanie kopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości/łącznego zobowiązania podatkowego dotyczącej nieruchomości położonej w G. nr [...]; 5) udokumentowanie wysokości wszelkich dochodów – należało w tym celu nadesłać zaświadczenia o wysokości wynagrodzeń, honorariów i innych należności oraz świadczeń z okresu ostatnich czterech miesięcy (zaświadczenia winny zawierać adnotację o sposobie wypłaty środków np. przelew bankowy, wypłata gotówką, inne) – ten punkt wezwania dotyczy także pozostałych osób przebywających ze skarżącą we wspólnym gospodarstwie domowym; dla udokumentowania dochodów (straty) z działalności gospodarczych należy nadesłać kopie dokumentów księgowych obrazujących wynik finansowy działalności gospodarczej w okresie ostatnich czterech miesięcy, w tym np. za pomocą księgi przychodów i rozchodów (pełna wersja z opisem zdarzeń gospodarczych), zestawienia sprzedaży, deklaracji VAT, raportów kasowych, itp; w tych ramach należało nadto nadesłać aktualną ewidencję środków trwałych i wartości niematerialnych prowadzonej działalności; 6) udokumentowanie dochodów z tytułu pełnienia funkcji wiceprezesa "A" Sp. z o.o. z okresu ostatnich czterech miesięcy; w tych ramach należało nadesłać odpisy stosownej dokumentacji Spółki obrazującej wynagrodzenia zarządu; 7) dostarczenie kopii zeznań podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2016 złożonych przez skarżącą oraz przez pozostałe osoby przebywające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; 8) złożenie oświadczenia, z którego wynikałoby, czy prawo do dysponowania posiadanymi przez skarżącą udziałami jest w chwili obecnej w jakikolwiek sposób ograniczone; 9) nadesłanie odpisu dokumentu, na podstawie którego odwołano pełnomocnictwa dla radcy prawnego L. W., w tym umocowanie z dnia 25 października 2016 r.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału I z dnia 14 września 2017 r., wobec tożsamości wniosków o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie i w sprawie ze skargi I SA/Gl 937/17, połączono oba wnioski do wspólnego rozpoznania. Z tego względu postępowania z wniosków E. O. o przyznanie prawa pomocy będzie, aż do prawomocnego zakończenia, prowadzone będą pod sygn. akt I SO/Gl 4/17.
W piśmie procesowym z dnia 20 września 2017 r. skarżąca ustosunkowała się do wezwania referendarza z 5 września 2017 r. W tych ramach wyjaśniła, że nigdy nie była właścicielką nieruchomości wskazanych z pkt 1 wezwania. Obecnie mieszka w G. w mieszkaniu, które należy do jej rodziców. Zaznaczyła w dalszej kolejności, że wyższe obroty na nadesłanych do Sądu wyciągach z rachunków bankowych wynikają z przesunięć środków między kontami "ror" i "oko" oraz z faktu wydatkowania oszczędności na koszty remontu i wyposażenia mieszkania. W chwili obecnej stałe koszty (utrzymanie "dzieci, jedzenie, ubranie, dom, remont, śmieci, internet, tv, telefon, przedszkole, itp.") bilansowane są przez dochody skarżącej i jej męża. Oszczędności z lat wcześniejszych przeznaczyli na udostępniony im dom. W dalszej kolejności skarżąca podniosła, że w dniu 7 września 2017 r. w wyniku pożaru, spora część remontowanego domu i większość rzeczy, które wraz z mężem posiadali, uległy zniszczeniu. Podniosła zatem, że odzyskanie jakiejkolwiek dokumentacji jest w tej chwili niemożliwe, w tym także decyzji w sprawie podatku od nieruchomości, która najprawdopodobniej też spłonęła. Skarżąca, nawiązując do nadesłanych zaświadczeń o zarobkach, podniosła, że ze względu na ciągłą rozłąkę, mąż zdecydował się na zmianę pracy, po to, aby cała rodzina mogła zamieszkać razem. Wiązało się to ze zmniejszeniem jego wynagrodzenia. Wnioskująca oświadczyła dalej, że Spółka, w której pełni funkcję członka zarządu, nie osiąga przychodów. Podniosła przy tym, że nie pobierała i nie pobiera żadnego wynagrodzenia z tego tytułu. Dodała, iż prawo dysponowania udziałami w Spółce jest formalnie ograniczone. Końcowo zaakcentowała, że pełnomocnictwo udzielone radcy prawnemu L. W. obejmowało wyłącznie reprezentację przed organami podatkowymi, a zatem w wyniku zakończenia tego etapu postępowania, umocowanie wygasło. Przy piśmie skarżącej nadesłane zostały zaświadczenia o zarobkach skarżącej i jej męża. Wynika z nich, że oboje są zatrudnieni w firmie "B" G. N. Przychód obojga w 2016 r. z tytułu zatrudnienia oraz działalności wykonywanej osobiście stanowił łącznie 72.830,00 zł. Skarżąca nadesłała nadto wyciągi z czterech rachunków bankowych. Dwa z nich należą do skarżącej, przy czym tylko jeden jest aktywny. W okresie od 6 maja 2017 r. do 5 września 2017 r. suma transakcji uznaniowych wyniosła 16.261,15 zł, zaś transakcje obciążeniowe zamknęły się w kwocie 18.231,84 zł. Na rachunkach należących do męża skarżącej, w okresie od 30 kwietnia 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r. odnotowano odpowiednio: 46.090,65 zł i 65.053,45 zł. Stan dostępnych środków pieniężnych na rachunku męża skarżącej w okresie sygnowania przez nią wniosku PPF stanowił kwotę około 11.000,00 zł.
W oparciu o akta administracyjne, jak również mając na uwadze dostępne powszechnie informacje ustalono nadto, że kapitał zakładowy Spółki, w której E. O. jest wiceprezesem wynosi 4.500.000,00 zł przy czym wartość udziałów skarżącej, jej ojca i brata zamyka się w kwocie 2.250.000,00 zł. Pracodawcą skarżącej i jej męża jest firma należąca do matki skarżącej, mająca siedzibę w W. przy ul. [...]. Dodatkowym miejscem wykonywania działalności przez tą firmę jest G. [...] i [...], gdzie mieści się "C" w G., znany wśród miłośników Gór [...].
Mając na względzie powyższe, zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym – czyli w myśl art. 245 § 2 tej ustawy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie m.in. radcy prawnego – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić istnienie wspomnianego faktu, przedstawiając – z własnej inicjatywy lub na wezwanie – stosowną dokumentację źródłową. Podobnie art. 252 § 1 P.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Z tych też powodów od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika procesowego oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania.
Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie (por. postanowienie z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05; postanowienie z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05; wszystkie orzeczenia przywołane w tym postanowieniu pochodzą ze strony internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd kasacyjny wyraźnie bowiem podkreślił, że słowo "wykazać", użyte w treści art. 246 P.p.s.a. oznacza dowieść, udokumentować czy udowodnić, a nie jedynie oznajmić czy poinformować (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 863/11). Wnioskodawca, chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej, a także udokumentowania podnoszonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy okoliczności (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 881/11).
Należy w tym miejscu jeszcze odnotować, że stwierdzenie wystąpienia przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy wymaga zestawienia wysokości środków, jakimi strona dysponuje z wysokością kosztów, do których poniesienia jest zobowiązana na danym etapie postępowania (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Takie zbilansowanie gospodarstwa domowego wymaga, co do zasady, uwzględnienia także wszelkich obciążeń o stałym charakterze, które obniżają wartość wspomnianych wyżej środków pozostałych do dyspozycji wnioskodawcy. Pojęcia środków nie można przy tym ograniczać wyłącznie do środków pieniężnych.
Referendarz sądowy, korzystając zatem z uprawnienia płynącego z art. 255 P.p.s.a., wezwał skarżącą do przedstawienia dodatkowych danych o jej sytuacji finansowej, ponieważ to na niej spoczywa obowiązek pełnego i wyczerpującego przedstawienia informacji, tak, aby nie było wątpliwości, co do uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Ocena tych dwóch wielkości oraz zestawienie ich z wysokością kosztów postępowania pozwala podjąć decyzję o zasadności zastosowania prawa pomocy, które, co należy podkreślić, jest wyjątkiem od zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania. Jak zauważył - przy tym - Sąd Najwyższy, przy ocenie zdolności strony do partycypowania w występujących w sprawie kosztach sądowych należy uwzględniać stopień wykorzystywania przez stronę swoich możliwości zarobkowych (por. postanowienie SN z 31 marca 1987 r. sygn. I CZ 26/87, podobnie NSA w postanowieniach: z 14 października 2004 r. sygn. akt FZ 464/04, sygn. akt FZ 465/04, z 19 maja 2005 r. sygn. akt II FZ 211/05 i z 6 czerwca 2013 r. sygn. akt II OZ 409/13).
Odpowiadając na to wezwanie, skarżąca oświadczyła, że w dniu 7 września 2017 r. doszło do pożaru w jej miejscu zamieszkania i wymagane dokumenty uległy zniszczeniu. Taki stan rzeczy nie został przez skarżącą jednak w żaden sposób uprawdopodobniony, co czyni to oświadczenie mało wiarygodnym. W tym kontekście należy nadto zauważyć, że do skarżącej ekspediowano de facto dwa wezwania referendarza o zbliżonej treści. Znamienne jest to, że pierwsze z nich otrzymała na długo przed akcentowanym zdarzeniem losowym. Co więcej, termin zakreślony dla udzielenia odpowiedzi na to wezwanie upłynął na ponad tydzień przed pożarem. Zdaniem referendarza, skarżąca na potrzebę rozpoznania wniosku celowo reglamentuje dokumentację źródłową, aby przedstawić tylko te okoliczności faktyczne, które w jej odczuciu mogą pozytywnie wpłynąć na wynik tego wpadkowego postępowania. Rozpoznający wniosek nie znalazł obiektywnych przyczyn, które uniemożliwiłyby skarżącej przedstawienie dokumentacji źródłowej obrazującej jej stałe wydatki. Warto ponownie podkreślić, że bieg terminu zakreślonego dla nadesłania tego rodzaju dokumentacji rozpoczął się w dniu 23 sierpnia 2017 r. Skarżąca miała więc sporo czasu, pomijając nawet zdarzenie losowe, aby zgromadzić niezbędny materiał źródłowy. Przykładem wspomnianego wydzielania materiału źródłowego jest nadesłanie wyciągów z rachunków bankowych, które informują jedynie o sumarycznym zestawieniu transakcji uznaniowych i obciążeniowych. Tymczasem, zarówno w wezwaniu z 4 sierpnia 2017 r., jak i tym z 5 września 2017 r., wyraźnie przecież nadmieniono, że wyciągi mają obrazować wszystkie operacje bankowe dokonane w ciągu ostatnich czterech miesięcy. Nadesłane przez skarżącą zestawienia nie pozwalają na potwierdzenie jej oświadczenia, że wyższe obroty na rachunkach wynikają z przesunięć środków pomiędzy kontami. Brak wykazania szczegółowych transakcji nie pozwala także na jednoznaczne stwierdzenie, iż ujawnione cztery rachunki bankowe, to wszystkie jakie posiadają skarżąca i jej małżonek.
Pozostając na płaszczyźnie rachunków bankowych należących do skarżącej i jej męża, należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że wypełniając urzędowy formularz w dniu 25 lipca 2017 r., skarżąca nie wspomniała w rubryce nr 8, iż jej małżonek posiada oszczędności w kwocie około 11.000,00 zł. Już ta okoliczność dyskwalifikuje skarżącą jako beneficjenta prawa pomocy, wszak wpis sądowych od skargi stanowi zaledwie 18% środków zgromadzonych na tym rachunku. Akcentowany wyżej brak zestawienia szczegółowych transakcji nie pozwala na precyzyjne oznaczenie salda rachunku nr [...]. Co ważne, nawet jeśli przytoczone tutaj szacunkowe saldo spotka się krytyką skarżącej, to nie zmieni to faktu, iż w czasokresie, w którym zainicjowano prawo pomocy, do dyspozycji skarżącej pozostawały środki finansowe znacznie przekraczające wysokość kosztów sądowych niezbędnych do zainicjowania postępowania sądowego. Z kolei wydatki o charakterze remontowym nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego.
Pisząc dalej o mankamentach dowodowych wspomnieć trzeba nadto o braku jakiegokolwiek dokumentu, który potwierdziłby tezę lansowaną przez skarżącą, iż aktualnie nie otrzymuje żadnych profitów z tytułu piastowania funkcji wiceprezesa Spółki o kapitale zakładowym w kwocie 4.500.000,00 zł. Co więcej, blisko 1/8 tego kapitału należy do skarżącej, a 50% kapitału zakładowego Spółki należy do jej najbliższej rodziny. Rozpoznający wniosek nie stracił z pola widzenia formalnych ograniczeń związanych z dysponowaniem udziałami, o których wspomniała skarżąca. Jednakowoż mając na uwadze zarówno to, że decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie jeszcze w 2016 r., jak również to, że 50% kapitału zakładowego należy do skarżącej i jej rodziny, formalne ograniczenia, zarówno te o charakterze temporalnym (§ 10 pkt 2 umowy Spółki), jak i personalnym (§ 10 pkt 3 umowy), przestają mieć znaczenie, szczególnie wziąwszy pod uwagę fakt, że wpis sądowy od skargi to zaledwie 0,36 % wartości udziałów skarżącej. Co więcej, dysponowanie udziałami w grupie z najbliższą rodziną nie wymaga większości ¾ głosów wspólników (patrz § 10 pkt 7 umowy).
Źródła finansowania udziału skarżącej w postępowania sądowym można dopatrzeć się także na gruncie pozostałego składnika majątkowego, o którym skarżąca wspomniała w druku PPF. Jest takim działka rolna o pow. około 3000 m2 o wartości 35.000,00 zł. Skarżąca nadmieniła wprawdzie, iż nie są to grunty o charakterze komercyjnym, niemniej jednak taki stan rzeczy nie wyklucza obciążenia tej nieruchomości zobowiązaniem o charakterze kredytowym. Tym bardziej, że wnioskująca nie wspomniała, aby grunt ten był w jakikolwiek sposób obciążony. Na gruncie judykatury warto podkreślić, że pod pojęciem stanu majątkowego należy rozumieć nie tylko zasób gotówki znajdujący się w posiadaniu strony, lecz również środki finansowe ulokowane w majątku ruchomym i nieruchomym (postanowienia NSA: z 11 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 390/12; z 10 marca 2011 r., sygn. akt I OZ 144/11). Z tego też względu posiadanie majątku, w postaci jakichkolwiek aktywów zawsze rzutuje na ocenę prawa do zwolnienia strony z kosztów postępowania. W judykaturze powszechnie przyjęty jest pogląd, że sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki (postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2005 r., sygn. akt I OZ 835/05). Niewykorzystywanie posiadanego majątku, w sytuacji gdy obiektywnie jest to możliwe, należy ocenić jako świadome pozbawianie się środków koniecznych do zaspokajania potrzeb swoich i rodziny, ale i do prowadzenia spraw sądowych (postanowienie NSA z 18 lutego 2010 r. sygn. akt I OZ 110/10, postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Sz 428/12). Strona, która dysponuje wolnymi od obciążeń składnikami majątku, takimi jak gospodarstwo rolne, jest w stanie bez pomocy państwa pokryć wydatki związane ze swym udziałem w sprawie (postanowienia NSA: z dnia 20 października 2004 r., sygn. akt FZ 454/04; z dnia 17 października 2007 r., sygn. akt II OZ 1022/07; z dnia 18 lutego 2010r., sygn. akt I OZ 110/10; z dnia 26 września 2012 r., sygn. akt I OZ 704/12).
Jedynie marginalnie w omawianym tutaj aspekcie, nawiązując do przywołanej wyżej tezy, iż występując o przyznanie prawa pomocy, trzeba w pierwszej kolejności zadbać o to, aby były wykorzystane w pełnym zakresie możliwości zarobkowe strony wnioskującej, należy wspomnieć, że skarżąca i jej małżonek są obecnie zatrudnieni za stawkę odpowiadającą minimalnemu wynagrodzeniu wynikającemu z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 września 2016 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2017 r. (Dz. U. poz. 1456). Taki stan rzeczy może dziwić, wszak pracodawcą jest matka skarżącej, a miejscem pracy – co można przyjąć z dużym prawdopodobieństwem – "C" w G., będący jednym z miejsc, w których prowadzona jest działalność gospodarcza firmy "B" G. N. Z kolei skarżąca zeznała, że mieszka teraz w G. z całą swoją rodziną, akcentując szczególnie dogodne połączenie przestrzeni życiowej z miejscem pracy. Trudno zatem przyjąć, aby jej miejscem pracy była siedziba firmy, czyli W., czy też inny, znacznie oddalony od miejsca zamieszkania, oddział firmy.
Końcowo wreszcie, negatywnie należy ocenić próbę przerzucenia ciężaru kosztów związanych z zatrudnieniem pełnomocnika procesowego na Skarb Państwa w sytuacji, gdy w identycznych warunkach materialnych i rodzinnych skarżącą stać było na to, aby ów pełnomocnik był finansowany przez nią bądź innych członków rodziny. Warto zwrócić uwagę, że sygnalizowane przez skarżącą pogorszenie sytuacji materialnej, poprzez zmianę miejsca zatrudnienia jej męża, miało miejsce jeszcze w czasokresie zatrudnienia radcy prawnego.
Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło