II SA/Gl 1253/21

WyrokWSA w Gliwicach2022-01-19

Skład orzekający: Beata Kalaga-Gajewska, Aneta Majowska, Andrzej Matan

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, opierając się na art. 61a § 1 k.p.a. (odmowa wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn), gdy wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podczas gdy wcześniej zapadły ostateczne decyzje odmawiające przyznania tego świadczenia?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej przedwcześnie zakwalifikowały ustalenia jako spełniające przesłanki odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Wnioskodawca złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a organ pierwszej instancji powinien był zakwalifikować to podanie jako wniosek o zmianę ostatecznej decyzji w trybie art. 154 § 1 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy był właściwy do rozpatrzenia wniosku w tym trybie, badając, czy przemawia za tym słuszny interes strony. Odmowa wszczęcia postępowania była wadliwa, ponieważ została podjęta bez wyjaśnienia rzeczywistych intencji strony i naruszała zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.), prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.) i budowania zaufania (art. 8 k.p.a.).
Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania, powołując się na wcześniejsze decyzje odmawiające przyznania świadczenia i brak zmiany sytuacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostatecznym orzeczeniem. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów i Konstytucji RP, wskazując na niemożność sprawowania opieki przez małżonkę osoby wymagającej opieki z powodu opieki nad niepełnosprawnym synem.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Z.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta Z. (dalej: "organ", "organ I instancji") na podstawie art. 6, art. 61a oraz 123 ust. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") oraz art. 20 w zw. z art. 3 pkt 11 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm.) odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad J.B. (dalej: "ojciec Skarżącego", "osoba wymagająca opieki") z wniosku z dnia 4 czerwca 2021 r. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 6 oraz art. 61a k.p.a., następnie wskazał, że w dniu 4 czerwca 2021 r. P.B. (dalej: "Strona", "Skarżący") zwrócił się o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Dalej w powołaniu na decyzję Prezydenta Miasta Z. nr [...] z dnia [...] r., którą odmówiono Stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem organ wyjaśnił, że sytuacja rodzinna Strony nie uległa zmianie, bowiem nadal małżonka osoby wymagającej opieki nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w ocenie organu uzasadniało odmowę wszczęcia postępowania w sprawie. Postanowienie zostało doręczone Stronie 4 sierpnia 2021 r. W dniu 9 sierpnia 2021 r. (data wpływu do organu) Strona złożyła środek zaskarżenia od w/w postanowienia. W uzasadnieniu Skarżący podkreślił, że jedynie on może zapewnić opiekę nad ojcem oraz oświadczył, że od kilku lat nie podejmuje żadnej pracy zarobkowej ze względu na całodobową opiekę nad ojcem. Następnie wskazał, że żona osoby wymagającej opieki nie może podjąć opieki nad mężem, ponieważ opiekuje się chorym bratem niezdolnym do samodzielnej egzystencji, którego pozostaje opiekunem prawnym i otrzymuje z tego tytułu świadczenie. Podał również, że żadna inna osoba z rodziny nie może podjąć opieki, gdyż reszta rodzeństwa posiada swoje rodziny i pracuje. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), w oparciu o art. 1 i art. 2 ustawy o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 570), oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a i art. 144 k.p.a., postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy przedstawił czynności podjęte dotychczas w sprawie, przywołał podstawę normatywną rozstrzygnięcia, tj. treść art. 61a k.p.a., a następnie wyjaśnił co należy rozumieć przez zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania w rozumieniu cytowanego przepisu. Kolegium stwierdziło, że na mocy decyzji organu I instancji z dnia [...]r. nr [...] odmówiono Stronie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad ojcem, a na skutek złożonego od wymienionej decyzji odwołania, decyzją z dnia [...] r. nr [...] Kolegium utrzymało w mocy zaskarżoną decyzją, zatem w przedmiotowej sprawie zapadło już rozstrzygnięcie dotyczące wnioskowanego świadczenia. Kolegium podkreśliło, że w sprawie wystąpiła przesłanka niedopuszczalności postępowania, co obligowało organ I instancji do odmowy wszczęcia postępowania. Postanowienie doręczono Stronie w dniu 1 września 2021 r. Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 7 września 2021 r.). Skarżący wyraził niezadowolenie z zapadłego rozstrzygnięcia, zarzucił naruszenie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, naruszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13, art. 2 i 32 Konstytucji RP, oraz wniósł o uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podkreślił, że A.B. (dalej: "małżonka osoby wymagającej opieki") wprawdzie nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jednak nie może tej opieki świadczyć, ponieważ od 2000 r. sprawuje opiekę nad synem K.B. Skarżący wskazał także, że od 31 października 2020 r. pobierał z tytułu opieki nad ojcem specjalny zasiłek opiekuńczy, z którego zrezygnował z uwagi na złożenie wniosku w dniu 2 listopada 2021 r. o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Następnie zwrócił uwagę, że brak orzeczenia małżonki osoby wymagającej opieki stał się jedyną podstawą odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. SK 7/11. W dalszej części uzasadnienia Skarżący podkreślił, że spełnia przesłanki wynikające z treści art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast w odniesieniu do art. 17 ust. 1b tej ustawy wskazał na jego niekonstytucyjność w zakresie, o którym mowa w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. Skarżący przywołał również orzecznictwo sądów administracyjnych przyznające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego uznając, że ich stan faktyczny jest analogiczny do niniejszej sprawy, m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach sygn. IV SA/Gl 78/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 października 2020 r. sygn. III SA/Gd 760/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2020 r. sygn. II SA/Rz 230/20. W odniesieniu do treści art. 132 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy podał, że opieka małżonki osoby wymagającej opieki jest połączona z nadmiernymi trudnościami, nadto jest osobą w wieku zbliżającym się do wieku emerytalnego, sprawującą opiekę nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym synem. Powyższe w ocenie Skarżącego aktualizuje jego obowiązek alimentacyjny względem ojca. Odmienna interpretacja prowadząca do pozbawienia osoby faktycznie sprawującej opiekę świadczenia pielęgnacyjnego naruszałaby zasady konstytucyjne, co zostało potwierdzone w wyrokach Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 15 listopada 2006 r. sygn. P 23/05, z dnia 18 lipca 2008 r. sygn. P 27/2007, z dnia 22 lipca 2008 r. sygn. P 41/2007. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie, podkreślając w powołaniu na treść art. 61a § 1 k.p.a., że okolicznością uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania jest skierowanie żądania wszczęcia postępowania, które dotyczy sprawy zakończonej ostatecznym orzeczeniem organu o tożsamym zakresie podmiotowym i przedmiotowym, a w niniejszej sprawie zostało już wydane odpowiednie rozstrzygnięcie administracyjne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W pierwszej kolejności wskazania wymaga regulacja art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a."), zgodnie z którą sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Mając na uwadze tak zakreśloną kognicję sądów administracyjnych oraz przyczyny wzruszenia rozstrzygnięć organów administracji publicznej Sąd uznał, że zaskarżone postanowienia organów pierwszej i drugiej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania uzasadniających ich uchylenie w całości. Skarga zasługuje zatem na uwzględnienie. Rozpoznanie sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym zgodnie z brzmieniem art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Przedmiotem kontroli rozpoznawanej sprawy, w oparciu o wymienione powyżej kryteria, jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. [...] utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Z. z dnia [...]r. nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką Skarżącego nad ojcem. W odniesieniu do podstawy normatywnej odmowy wszczęcia przez organ I instancji postępowania wymaga w tym miejscu wyjaśnienia, iż zgodnie z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (wszczęcia postępowania), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przywołany przepis przewiduje dwie niezależne przesłanki stanowiące podstawę wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jako pierwszą z nich ustawodawca przewidział wniesienie żądania wszczęcia postępowania przez osobę, która nie jest stroną, natomiast drugą – zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn powodujących niemożność wszczęcia postępowania. Ustawodawca nie dokonał jednak konkretyzacji przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, jednak przyjmuje się, że będą to sytuacje w sposób oczywisty stanowiące przeszkodę wszczęcia postępowania administracyjnego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 maja 2021 r., II SA/Gl 86/21), oczywiste przeszkody o charakterze przedmiotowym i podmiotowym możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 marca 2021 r., I OSK 2493/20). W rezultacie wszczęcie postępowania poprzedza wstępna ocena czy podmiot występujący z wnioskiem o jego wszczęcie posiada legitymację do występowania w roli strony w takim postępowaniu, a także czy nie zachodzi inna uzasadniona przyczyna, powodującą niemożność wszczęcia postępowania (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 maja 2020 r., II SA/Gl 127/20). Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu, organy rozstrzygające sprawę w I i II instancji przedwcześnie zakwalifikowały poczynione ustalenia jako spełniające przesłanki odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Jak wynika z akt administracyjnych przedłożonych do sprawy Skarżący złożył wniosek na urzędowym formularzu dotyczącym sprawy o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego (karta nr 10 akt administracyjnych). Jednakże rozpoznając sprawę, przy trafnym zwróceniu uwagi przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na zapadłe decyzje z dnia [...] r. nr [...] Prezydenta M. (karta nr 13 akt administracyjnych) oraz z dnia [...]r. nr [...] Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach (karta nr 12 akt administracyjnych), organ administracji publicznej obowiązany był zidentyfikować czego w istocie domaga się Strona. Zdaniem Sądu, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, organ I instancji w zakresie żądania dotyczącego świadczenia pielęgnacyjnego powinien podanie Skarżącego z dnia 4 czerwca 2021 r. zakwalifikować jako wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego poprzez zmianę wymienionej wyżej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dnia [...]r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. nr [...], zatem jako wniosek złożony w trybie art. 154 k.p.a. w zw. z art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (przy uprzednim uwzględnieniu zasadności doprecyzowania stanowiska przez Stronę, w aspekcie podnoszenia przez Skarżącego ewentualnych wad kwalifikowanych). Stosownie do treści art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Uwzględniając natomiast, że decyzja Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] r. została utrzymana w mocy przez decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dnia [...] r. właściwym organem do załatwienia podania Skarżącego w opisanym wyżej zakresie, zgodnie z brzmieniem art. 154 § 2 k.p.a., jest organ który wydał decyzję w wyniku wniesionego przez Stronę odwołania, tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. W rezultacie wymieniony organ winien zbadać, czy za zmianą decyzji z [...] r. przemawia słuszny interes Skarżącego w rozumieniu przywołanego przepisu prawa. Uwzględniając, iż organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić decyzję ostateczną tylko przy niezmienionym stanie faktycznym i prawnym, istniejącym w dniu wydania takiej decyzji i z udziałem tych samych stron (zob. Wróbel w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex el. 2022), jak natomiast uznał Naczelny Sąd Administracyjny – w postępowaniu z art. 154 k.p.a. zmiana okoliczności faktycznych może mieć znaczenie tylko dla oceny, czy w danej sprawie interes społeczny lub słuszny interes strony przemawiają za uchyleniem bądź zmianą decyzji dotychczasowej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 1991 r., II SA 893/91, ONSA 1993/2, poz. 33), celowe zdaniem Sądu, na gruncie przedmiotowej sprawy, staje się również ustalenie czy złożony przez Stronę wniosek z dnia 4 czerwca 2021 r. podyktowany był zmianą okoliczności, w szczególności w zakresie obiektywnej niemożności sprawowania opieki przez małżonkę osoby wymagającej opieki, jako okoliczności mających związek z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi oraz w powołaniu na poczynione powyżej rozważania, Sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela sformułowanych na wstępie skargi zarzutów. Przede wszystkim skarga w ogóle nie odnosi się do podstawy normatywnej zaskarżonego postanowienia, tj. art. 61a k.p.a., Zgodnie jednak z przywołanym wyżej art. 134 § 1 p.p.s.a Sąd uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi, stąd też uzasadnione stało się zastosowanie uprawnień kasatoryjnych. Na marginesie Sąd zauważa także, że wskazane w skardze naruszenia w zakresie art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również cytowany na wstępie wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. K 38/13, nie dotyczą podstawy odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, którą jak wynika z uzasadnienia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach dnia [...] r. stał się art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. W tym zakresie Sąd jedynie sygnalizuje szeroko akceptowaną w orzecznictwie wykładnię prokonstytucyjną art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych zgodną z zasadami praworządności i równości, m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2017 r. I OSK 1113/15, z dnia 18 listopada 2021 r. I OSK 744/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2021 r. II SA/Po 293/21 i II SA/Po 466/21, z dnia 26 listopada 2021 r. II SA/Po 437/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 22 września 2021 r. II SA/Rz 709/21, z dnia 17 sierpnia 2021 r. II SA/Rz 791/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 27 października 2021 r., II SA/Ke 757/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 września 2021 r. II SA/Bk 517/21). Zasadność doprecyzowania stanowiska Strony, konieczna jest również z perspektywy ewentualnie zarzucanych przez Skarżącego innych wad decyzji. Podstawy zastosowania przywołanego wyżej art. 154 § 1 k.p.a. nie mogą bowiem stanowić kwalifikowane wady decyzji, o których mowa w art. 145 § 1 k.p.a. oraz art. 156 § 1 k.p.a., których usunięcie wymaga zastosowania odrębnego trybu postępowania, wznowienia postepowania lub stwierdzenia nieważności decyzji. Jednocześnie, w tym kontekście istotną rolę odgrywa zasada informowania stron. Zgodnie z treścią art. 9 k.p.a. organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Realizacja wskazanej zasady winna sprzyjać zarówno prowadzeniu postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), jak również urzeczywistnieniu zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.). Należy w pełni podzielić stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 sierpnia 2010 r. sygn. I OSK 1428/09, w ramach którego podkreślono, że postępowanie administracyjne nie ma charakteru ściśle formalnego, a decydujące znaczenie zawsze powinny mieć rzeczywiste intencje wnioskodawcy, a nie sam tytuł, czy nawet literalne brzmienie jego podania. To na organach administracji publicznej spoczywa zatem obowiązek ustalania przedmiotu żądania zgłoszonego przez Stronę. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie obowiązek ten nie został prawidłowo wypełniony, organ obowiązany był wezwać Stronę do sprecyzowania wniosku wraz z uwzględnieniem zasady należytego i wyczerpującego poinformowania Strony odpowiadającego okolicznościom faktycznym i prawnym sprawy, co organ uczyni ponownie rozpoznając sprawę, a następnie podejmie dalsze kroki w zależności od tego czy stanowisko Strony, zgodnie z rzeczywistą intencją Strony, zmierza do postępowania w trybie art. 154 § 1 k.p.a., bądź podnoszone są wady kwalifikowane. W rezultacie powyższego odmowa wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. musi być uznana za wadliwą jako podjęta bez wyjaśnienia rzeczywistych intencji strony. Wobec tego Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jak również poprzedzające je postanowienie organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. oraz art. 61a § 1 k.p.a., a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Na podstawie art. 210 § 2 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a. Sąd orzekając na posiedzeniu niejawnym z urzędu poczynił ustalenia w zakresie przysługujących Stronie od organu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw stwierdzając, że w niniejszej sprawie nie powstały należne Skarżącemu niezbędne koszty postępowania prowadzonego przez stronę osobiście, w tym koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji - uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Orzeczenia przywołane w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło