II SA/Gl 1254/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant referent - stażysta Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania w sprawie opłaty za korzystanie ze środowiska 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. orzeka , że nie podlega ono wykonaniu w całości; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 357 (słownie : trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] roku, nr [...], Marszałek Województwa [...] wymierzył "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. opłatę w wysokości 6 569, 16 zł za korzystanie ze środowiska w [...] roku z tytułu wprowadzania bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego ścieków do wód. Pismem z dnia [...] r. sporządzonym na papierze firmowym "A" oraz podpisanym przez Dyrektora ds. Administracyjnych wniesione zostało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. od tej oraz innej decyzji Marszałka Województwa [...] nr [...]. W uzasadnieniu tego pisma wskazano, że Spółka do końca [...] r. legitymowała się pozwoleniem wodnoprawnym na odprowadzanie ścieków do Kanału [...]. W związku z upływem terminu ważności tego pozwolenia Spółka opracowała operat wodnoprawny i w grudniu [...] r. wystąpiła do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie nowej decyzji. Decyzja taka została jednak wydana przez Wojewodę [...] r. W dalszej części uzasadnienia podano, że wymierzona karna opłata za odprowadzanie ścieków do wód w okresie od [...] r. do [...] r. będzie stanowić dla Spółki znaczny wydatek, bowiem przedsiębiorstwo boryka się z utrzymaniem płynności finansowej. Opisane pismo zostało przez Marszałka Województwa [...] potraktowane jako odwołanie "A" Sp z o.o. i stosownie do art. 133 k.p.a. przekazane wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu Pismem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. powołując się na przepis art. 50 k.p.a. wezwało "A" Sp. z o.o. oraz Dyrektora ds. Administracyjnych tej Spółki o udzielenie wyjaśnień czy podpisana pod pismem L. G. posiadała stosowne pełnomocnictwo do działania w imieniu Spółki, w tym do wniesienia odwołania od opisanej na wstępie decyzji Marszałka Województwa [...]. Jednocześnie SKO poinformowało adresatów pisma, że w przypadku niewłaściwego sposobu reprezentacji Spółki istnieje możliwość uzupełnienia wniesionych odwołań poprzez ich podpisanie w terminie 7 dni od daty otrzymania niemniejszego pisma. W piśmie tym jednocześnie poinformowano stronę, że nieuzupełnienie w zakreślonym terminie ww. braków spowoduje podjęcie przez Kolegium rozstrzygnięcia w oparciu o stosownie przepisy prawa i posiadane akta sprawy. Postanowieniem z dnia [...] r. SKO w K., działając w oparciu o art. 134 k.p.a., stwierdziło niedopuszczalność wniesionego odwołania od opisanej na wstępie decyzji Marszałka Województwa [...]. W uzasadnieniu Kolegium podało, że zgodnie z art. 201 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeksu spółek handlowych ( Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) zarząd prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz. Stosownie do art. 205 § 1 tej ustawy, jeżeli zarząd jest wieloosobowy, sposób reprezentowania określa umowa spółki. Jeżeli umowa spółki nie zawiera żadnych postanowień w tym przedmiocie, do składania oświadczeń w imieniu spółki wymagane jest współdziałanie dwóch członków zarządu albo jednego członka zarządu łącznie z prokurentem. W oparciu o Krajowy Rejestr Sądowy SKO ustaliło, że "A" Spółka z o.o. posiada zarząd jednoosobowy, a osobą uprawnioną do jego reprezentowania jest Prezes Zarządu. Tym samym organ uznał, że podpisana pod odwołaniem Dyrektor ds. Administracyjnych "A" Sp. z o.o. L. G. nie była osobą uprawnioną do reprezentowania strony postępowania. Wobec zaś faktu, że nie przedłożono – zgodnie z doręczonym wezwaniem - dokumentów zawierających pełnomocnictwo lub innych upoważniających osobę podpisaną pod pismem do działania w imieniu strony uzasadnionym stało się stwierdzenie niedopuszczalności wniesionego odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a. Skargę na to postanowienie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego "A" Sp. z o.o. w G., zastępowana przez radcę prawnego S. N. Strona domagała się w niej uchylenia zaskarżonego aktu i zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazała, że w odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie SKO w K. Spółka przesłała do organu I instancji upoważnienie dla "B" do jej reprezentowania w przedmiotowej sprawie, a ponadto do organu tego przekazano także odwołanie podpisane przez osoby uprawnione do reprezentowania Spółki. W tej sytuacji nie można zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który stwierdził niedopuszczalność wniesionego odwołania. Strona uzupełniła bowiem braki pisma w terminie, ale z powodu pomyłki, nie będąc reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła je do organu I instancji, a nie do SKO w K. W myśl przepisu art. 65 § 1 k.p.a. Marszałek Województwa [...] winien jednak niezwłocznie przekazać to pismo do właściwego organu. Skarżąca wskazała także na § 2 art. 65 k.p.a. zgodnie, z którym podanie wniesione do niewłaściwego organu przed upływem przepisanego terminu uważa się za wniesione z zachowaniem terminu. Do skargi pełnomocnik Spółki dołączył potwierdzone przez siebie kserokopie nadania pisma zawierającego żądane przez SKO pełnomocnictwo oraz odwołanie podpisane przez dwóch członków zarządu. W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumenty podnoszone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej, organ wskazał, że w przekazanych przez Marszałka Województwa [...] aktach sprawy, co miało miejsce już po wniesieniu skargi, rzeczywiście znalazło się upoważnienie z dnia [...] r. udzielone L.G. do reprezentowania "A" Sp. z o.o. w postępowaniu przed Marszałkiem Województwa [...], w tym do podpisywania wniosków, odwołań oraz innych pism w toku postępowania. W aktach tych znalazła się także kserokopia odwołania podpisanego własnoręcznie przez osoby upoważnione do reprezentowania strony skarżącej. Dokumenty te zostały nadane w jednej kopercie za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu [...] r. Mając na uwadze te okoliczności Kolegium zauważyło, że strona stosownie do art. 32 k.p.a. może być reprezentowana przez pełnomocnika. Pełnomocnictwo to może zostać udzielone na piśmie albo zgłoszone do protokołu, nie można go jednak domniemywać. Tymczasem mimo skierowanego przez Kolegium do strony wezwania opartego na art. 50 k.p.a. nie przedstawiła ona żądanego pełnomocnictwa, a o jego wystawieniu organ odwoławczy powziął wiadomość dopiero w dniu [...] r. W dodatku pełnomocnictwo to zostało udzielone już po wniesieniu odwołania, co dowodzi, że osoba która podpisała odwołanie nie była umocowana do działania w imieniu skarżącej. SKO zauważyło także, że pełnomocnictwo, aby wywrzeć skutki prawne musi zostać uzewnętrznione, czyli informacja o jego wystawieniu musi dotrzeć do organu po myśli art. 33 § 2 k.p.a. i zgodnie z zasadą pisemności ( art. 14 § 1 k.p.a.) musi znaleźć odzwierciedlenie w aktach sprawy. SKO wskazało, że również kserokopia odwołania podpisanego przez osoby reprezentujące stronę skarżącą wpłynęła do organu dopiero w dniu [...] r. Wyraziło także wątpliwość czy osoby podpisane pod tym pismem były w dacie złożenia odwołania umocowane do działania w imieniu Spółki. Wreszcie zdaniem organu odwoławczego całkowicie chybiony jest zarzut, że postanowienie organu odwoławczego wydane zostało z naruszeniem art. 64 § 1 i § 2 k.p.a. Organem administracji publicznej w siedzibie, którego złożone zostało pełnomocnictwo oraz opatrzone wymaganymi podpisami odwołanie był bowiem Marszałek Województwa [...] działający w sprawie jako organ I instancji. Wobec tego niemożliwym jest uznanie, że SKO w Katowicach działało wbrew cytowanemu przepisowi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrolowane postanowienie w ocenie składu orzekającego zostało bowiem wydane z naruszeniem prawa w stopniu uzasadniającym jego wzruszenie. Na wstępie należy zgodzić się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że podmiot będący spółką z ograniczoną odpowiedzialnością jest reprezentowany w stosunkach zewnętrznych przez zarząd zgodnie z zasadami ujawnionymi w Krajowym Rejestrze Sądowym. Podpisanie pisma niezgodnie z danymi wynikającymi z rejestru wyklucza możliwość uznania, że pochodzi ono od tej spółki. W orzecznictwie podkreśla się, że odwołanie wniesione przez osobę prawną podpisane niezgodnie ze sposobem reprezentacji osoby prawnej albo bez wykazania odpowiednim dokumentem uprawnienia osoby podpisującej odwołanie do reprezentowania osoby prawnej należy uznać za odwołanie dotknięte brakiem formalnym tożsamym z brakiem podpisu osoby wnoszącej odwołanie ( tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 29 maja 2008 r., sygn. II SA/Gd 197/08, [w:] LEX Nr 566205). SKO w K., do którego za pośrednictwem organu I instancji wpłynęło pismo oznaczone jako "odwołanie" słusznie uznało więc za konieczne skontrolować, czy osoba podpisana pod tym pismem była umocowana w odpowiedni sposób do działania w imieniu Spółki będącej stroną postępowania. Z treści złożonego w terminie odwołania wynikało bowiem, że wnosi je Spółka z o.o., zatem skoro odwołanie to zostało podpisane tylko przez Dyrektora ds. Administracyjnych i nie dołączono do niego pełnomocnictwa tej osoby prawnej upoważniającego do działania w jej imieniu, to okoliczność ta stanowiła brak formalny tego pisma. Braku tego rodzaju – jak podkreśla się w orzecznictwie - nie można jednak traktować jako powodującego nieważność oświadczenia woli, bowiem jest to wada usuwalna, którą można było konwalidować w dwojaki sposób: bądź przez potwierdzenie tej czynności przez osoby uprawnione do reprezentacji osoby prawnej, bądź też przez złożenie podpisów przez te osoby na odwołaniu ( por. wyrok NSA z dnia 9 listopada 2006 r., sygn. I OSK 6/06, [w:] LEX Nr 293175). W przywołanym wyroku NSA zwrócił jednocześnie uwagę na wynikający z art. 9 k.p.a. obowiązek stosowania przez organy administracyjne zasady należytego informowania stron jednocześnie zauważając, że postępowanie administracyjne charakteryzuje się znacznym odformalizowaniem. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 marca 1988 r., sygn. III ARN 7/88, [w:] OSNC 1990/9/117, stwierdził zaś wręcz, że "narusza podstawowy obowiązek zapewnienia stronie postępowania administracyjnego czynnego udziału w każdym jego stadium uznanie, że bezskuteczne jest odwołanie złożone w imieniu tej strony bez dołączenia pełnomocnictwa (art. 33 § 3 zd. pierwsze k.p.a.). Wnoszący powinien zostać jedynie wezwany do usunięcia tego braku (art. 64 § 2 k.p.a.)". Mając na uwadze przytoczone uregulowania prawne oraz ukształtowane na jego tle jednorodne orzecznictwo należy stwierdzić, że Kolegium winno w trybie art. 64 § 2 k.p.a. wezwać podpisaną pod odwołaniem osobę, będącą niewątpliwie pracownikiem strony, do usunięcia braku formalnego tego pisma poprzez dostarczenie pełnomocnictwa uprawniającego ją do działania w imieniu Spółki. Zgodnie ze wspomnianym przepisem, jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie 7 dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie pisma bez rozstrzygnięcia. SKO mogło ewentualnie w tym trybie wezwać "A" Sp z o.o. w G. do złożenia podpisów pod wniesionym odwołaniem przez umocowanych do tego członków zarządu Spółki. Z obowiązku tego SKO nie wywiązało się w sposób należyty, bowiem powołując się na przepis art. 50 k.p.a. wezwało ono Spółkę, jak i podpisaną pod pismem L. G. do udzielania wyjaśnień na okoliczność czy posiada ona pełnomocnictwo do działania w imieniu Spółki. W piśmie tym co prawda zamieszczona została jednocześnie informacja, że w przypadku niewłaściwego sposobu reprezentacji strony istnieje możliwość uzupełnienia wniesionych odwołań poprzez ich podpisanie zgodnie z zasadami reprezentacji, w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma, pod rygorem "podjęcia rozstrzygnięcia w oparciu o stosowne przepisy prawa i posiadane akta sprawy". Zauważyć jednak należy, że powołany w piśmie z dnia [...] r. art. 50 § 1 k.p.a. daje organowi podstawę wzywania osób do udziału w podejmowanych czynnościach i do złożenia wyjaśnień lub zeznań osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, jeżeli jest to niezbędne dla rozstrzygnięcia sprawy lub dla wykonania czynności. Przepis ten, jak wynika z jego literalnego brzmienia, ma głównie zastosowanie do osób fizycznych, na co wskazuje wprost jego § 3. W doktrynie istnieje spór czy unormowanie to ma zastosowanie do także do osób prawnych. Zdaniem W. Dawidowicza analizowany przepis "nie został przystosowany do wzywania osób prawnych" (W. Dawidowicz, Zarys procesu administracyjnego. Warszawa 1989, s. 99). Inne stanowisko zajął J . Borkowski, który nie wykluczył także możliwości jego zastosowania w przypadkach wzywania do złożenia wyjaśnień także osób prawnych, bowiem osoby te działają poprzez swoje organy, którymi są osoby fizyczne ( J. Borkowski, Komentarz do art. 50 kpa, [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2000, wyd. III, s. 276). Nie rozstrzygając tego sporu stwierdzić należy, że punktu widzenia rozpatrywanej sprawy istotne jest jednak to, że wezwania, o jakich mowa w art. 50 k.p.a. są czynnościami procesowymi o charakterze technicznym, wywołującym skutki prawne poprzez fakty. Nie podporządkowanie się zatem takim wezwaniom zagrożone może być sankcjami administracyjnymi lub nawet sankcjami o charakterze karnym. W ocenie składu orzekającego niezastosowanie się strony do wezwania opartego na przepisie art. 50 k.p.a. nie może mieć natomiast bezpośredniego wpływu na wynik sprawy, a w szczególności nie może skutkować wydaniem postanowienia o niedopuszczalności odwołania. W orzecznictwie panuje zgodność, co do tego, że podstawę wezwania do uzupełnienia braków odwołania stanowi art. 64 § 2 k.p.a. ( por. przywołane wyżej orzeczenia, a ponadto wyroki NSA z dnia 21 października 2008 r., sygn. II OSK 1268/07,[w:] LEX Nr 503717, oraz z dnia 15 kwietnia 2010 r., sygn. I OSK 135/10 [w:] LEX Nr 595093). W ostatnio wskazanych wyrokach pojawiła się natomiast rozbieżność co do rodzaju orzeczenia, jakie powinno zostać wydane w przypadku niezastosowania się w terminie 7 dni do wezwania wystosowanego w trybie art. 64 §2 k.p.a., a w szczególności czy winno to skutkować pozostawieniem tego podania bez rozpoznania, czy też wydaniem przez organ odwoławczy postanowienia o niedopuszczalności odwołania. W kontrolowanym postępowaniu nie było jednak potrzeby opowiedzenia się za żadnym z tych poglądów, bowiem skład orzekający uznał, że [...] Sp. z o.o. w G. dopełniła jednak obowiązku usunięcia braku formalnego wniesionego odwołania przesyłając, w terminie 7 dni od doręczenie jej wezwania, pełnomocnictwo (upoważnienie) dla L. G. podpisane przez członków zarządu (Prezesa i Wiceprezesa) upoważnionych do reprezentacji tej Spółki. Co prawda przez niedopatrzenie dokumenty te przesłane zostały do organu I instancji, który wbrew ciążącemu na nim obowiązku nie przekazał ich, w drodze postanowienia opartego na art. 65 § 1 k.p.a. Jednak zdaniem Sądu, skoro organ odwoławczy w nieprawidłowym trybie wezwał wnoszącą odwołanie do uzupełnienia przedmiotowego braku formalnego, jakim było niedołaczenie pełnomocnictwa upoważniającego do działania w imieniu strony, nie mógł tym samym skutecznie postawić zarzutu skarżącej Spółce, że wbrew pouczeniu zawartemu w tym wezwaniu przesłała żądane pełnomocnictwo na adres organu I instancji. Zauważyć w tym miejscu wreszcie należy, że stosownie do art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się za pośrednictwem organu I instancji, a zatem na tym organie w pierwszym rzędzie ciążył obowiązek wezwania wnoszącego to podanie do usunięcia jego braku formalnego, bądź to przez jego podpisanie go przez osoby upoważnione do reprezentacji strony będącej osobą prawną, bądź to do przez dołączenie stosownego pełnomocnictwa do działania w imieniu Spółki. Ten ciążący na organie I instancji obowiązek należy wywieść z art. 132 k.p.a. bowiem odwołanie spełniające wymogi formalne może ewentualnie zostać uwzględnione przez organ pierwszej instancji w ramach przewidzianej w tym przepisie autokontroli zaskarżonej decyzji. Dopiero zatem po wezwaniu strony do uzupełnienia braku odwołania i bezskutecznym upływie 7 dniowego terminu na dopełnienie tej czynności organ I instancji winien dopiero przekazać takie odwołanie do organu II instancji, celem dalszego procedowania. Odnosząc się do argumentacji Kolegium zawartej w odpowiedzi na skargę wskazać należy, że brak jest podstaw prawnych do kwestionowania przedłożonego przez stronę pełnomocnictwa z powodu jego udzielenia dopiero po wniesieniu odwołania. Zauważyć też należy, że stosownie do unormowania zawartego w art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 – dalej zwanej p.p.s.a.) organ odwoławczy po powzięciu wiadomości o trybie, w jakim doszło do usunięcia braku formalnego odwołania był uprawniony do uwzględnienia w całości wniesionej skargi. Ponownie rozpatrując sprawę SKO w K. rozpatrzy zatem merytorycznie wniesione odwołanie. W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O niewykonalności tego postanowienia do czasu uprawomocnienia się przedmiotowego wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekał na podstawie w oparciu o art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 2 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).