II SA/Gl 1388/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę. W dniu [...]r. funkcjonariusze Izby Celnej w K. zatrzymali do kontroli na trasie [...] w C. samochód ciężarowy m-ki [...] o nr rej. [...] z przyczepą m-ki [...] o nr rej. [...], kierowany przez R. K.. W toku kontroli ustalono, że transport wykonywany jest przez firmę M. S. B. na podstawie licencji nr [...], w ramach międzynarodowego transportu drogowego. Kierujący pojazdem R. K. został ukarany mandatem karnym w wysokości 100zł, za okazanie podczas kontroli wykresówki lub karty kierowcy, które nie zawierały wprowadzonych ręcznie , bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy w dniu [...] r. od godz. [...] do godz. [...] ( Załącznik nr 1, Lp.13.12). Ponadto w toku kontroli ujawniono: - nierejstrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi ( Załącznik nr 3 Lp. 6.2.1.), - dopuszczenie do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy (Załącznik nr 2 Lp. 16), -dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie ukończył wymaganego w związku z tym przewozem szkolenia ( Załącznik nr 2 Lp.3.1.), - dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ( Załącznik nr 2 Lp. 3.2.), - dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ( Załącznik nr 2 Lp. 3.3.). Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B., działając na podstawie art. 93 ust.1 w zw. z art. 92a ust.1 i 6 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym nałożył na M. S. B. karę pieniężną w wysokości 5000zł ( pkt 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym ). W uzasadnieniu decyzji wskazał, że jak wynika z treści protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...]r. wykonujący transport drogowy przedsiębiorca M. S. B. dopuścił się naruszenia szeregu obowiązków oraz warunków przewozu drogowego wynikających z ustawy o transporcie drogowym oraz rozporządzenia Rady ( EWG) nr3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym. Nadto nie przedstawił dowodów uwalniających go od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia w rozumieniu art. 92a ust.1 ustawy. Organ zwrócił również uwagę, że przepisy ustawy o transporcie drogowym w sposób precyzyjny i ścisły określają prawa i obowiązki przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy oraz konsekwencje niezastosowania się do nich. Dlatego organ kontroli pozbawiony jest możliwości dowolnego wyboru sankcji. Natomiast będący przedmiotem rozstrzygnięcia przewóz drogowy wykonywany był z naruszeniem przepisów dotyczących stosowania urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czasu jazdy i postoju polegającym na niezarejstrowaniu za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi zgodnie z pkt. 6.2.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym za który nakłada się karę w wysokości 5000zł. Pismem z dnia [...] r. M. S. B. wniósł odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Celnej w K. podnosząc, że kara wymierzona w zaskarżonej decyzji jest bezpodstawna, ponieważ okres brakujących danych był przerwą w pracy kierowcy, w czasie kiedy pojazd się nie poruszał, o czym świadczy raport aktywności odczytany z karty kierowcy. Ponadto, zdaniem odwołującego się naruszenie nierejstrowania za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, odnosi się do sytuacji, kiedy kierowca poruszając się pojazdem nie rejestruje wymaganych aktywności, tym samym nie używa karty i w takim przypadku ukarany powinien zostać kierowca. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Celnej w K. na podstawie art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy wskazując, że podczas kontroli stwierdzono, iż okazana do kontroli karta kierowcy nie zawierała zarejestrowanych automatycznie danych dotyczących okresów aktywności kierowcy w dniu [...] r. od godz. [...] do godz. [...] w związku z wyjęciem karty kierowcy z tachografu i niewprowadzenia za ten okres żadnego ręcznego zapisu na karcie. Nadto kontrolowany kierowca nie wniósł, żadnych uwag, czy też zastrzeżeń co do przeprowadzonej kontroli, jak i jej wyników. Organ wskazał, że zgodnie z art.13 rozporządzenia Rady ( EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985r., zarówno pracodawca jak i kierowca są odpowiedzialni za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzeń rejestrujących. Ponadto kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd-począwszy od momentu, w którym go przejmują. Nie wyjmuje się przy tym wykresówki lub karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Kierowcy pojazdów obsługują przełączniki umożliwiające osobną i wyraźną rejestrację czasu prowadzenia pojazdu, innej pracy, gotowości, przerwy w pracy i okresy dziennego odpoczynku. Jeżeli w wyniku oddalenia się od pojazdu kierowca nie jest w stanie używać urządzenia zainstalowanego w pojeździe, to okresy innej pracy, gotowości i odpoczynku oraz przerwy, wprowadza się na kartę kierowcy przy użyciu urządzenia do ręcznego wprowadzania danych, w jaki wyposażone jest urządzenie rejestrujące ( art.15 ust. 2 i 3 rozporządzenia EWG). Wyjęcie karty kierowcy z tachografu uniemożliwia stwierdzenie czy pojazd się porusza, czy też stoi. Dlatego też organ pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował ujawnione naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym. Ze stanowiskiem Dyrektora Izby Celnej w K. nie zgodził się skarżący M. S. B. i pismem z dnia [...] r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 92a ust.1 ustawy o transporcie drogowym, poprzez jego zastosowanie oraz art. 92b tej ustawy , poprzez jego niezastosowanie. Nadto naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a., poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego i na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że ujawnione w trakcie kontroli naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym zostało błędnie zakwalifikowane i odpowiedzialnością niezasadnie obciążony pracodawca zamiast kierowcy. Tym samym organ nie podjął wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. podtrzymał stanowisko i argumentację zawartą w treści zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami, które skutkowałyby koniecznością usunięcia jej z obrotu prawnego. Organ administracji dokonał prawidłowego ustalenia okoliczności faktycznych koniecznych do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, należycie ocenił materiał dowodowy i prawidłowo zinterpretował i zastosował w sprawie przepisy stanowiące podstawę decyzji. W świetle podniesionych w skardze, jak i w odwołaniu zarzutów przyjąć należy, że kwestią sporną w niniejszej sprawie pozostaje przede wszystkim możliwość zastosowania wobec skarżącego regulacji art. 92a ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz.1265 z późń zm.). Przepis ten w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania przez organy stanowił, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie ( ust.1). Suma kar pieniężnych nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej nie może przekroczyć kwoty 10.000 złotych (ust.2). Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (ust.6). Załącznik nr 3 w pozycji 6.2. określa kary za wykonywanie przewozu z ingerencją w działanie urządzenia rejestrującego, doprecyzowując to w pozycji nr 6.2.1. skutkiem tego zachowania - nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Stosując wykładnię systemową i celowościową przepis ten należy rozumieć w ten sposób, że karę pieniężna w wysokości 5.000 zł wymierza się wówczas, gdy kierowca ingeruje samowolnie w działanie urządzenia rejestrującego, doprowadzając do nierejestrowania przez to urządzenie na wykresówce wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Przepis ten ustanawia odpowiedzialność administracyjną, a nie karnoadministracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, a odpowiedzialność ta ma charakter obiektywny. Znajduje ona zastosowanie do podmiotu wykonującego transport drogowy w przypadku wystąpienia zakazanego ustawą skutku i to niezależnie od tego, kto prowadził pojazd samochodowy. Zauważyć należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje (wyrok NSA z 6 lipca 2011 r., sygn. akt II GSK 716/10, LEX nr 920618). Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń u przedsiębiorcy. Powyższy przepis stwarza domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Przy czym ustawodawca umożliwił obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy, których - jako stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz - nie można interpretować rozszerzająco. Podnieść w tym miejscu należy, iż analiza dyspozycji art. 92b (określającego wyłącznie w odniesieniu do naruszenia przepisów o czasie prowadzenie pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku przesłanek ekskulpujących takich jak: zapewnienie przez podmiot wykonujący przewóz właściwej organizacji pracy i dyscypliny pracy, jak i prawidłowe zasady wynagradzania) oraz ww. art. 92c ustawy o transporcie drogowym prowadzi do konstatacji, iż przesłanki egzoneracyjne określone w przepisie art. 92c nie odnoszą się do zachowania przedsiębiorcy, jego działań lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności, jak i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć np. będących rezultatem siły wyższej, bądź działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Powyższe znajduje swoje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie ukształtowanym na gruncie obowiązującej do dnia 1 stycznia 2012 r. treści przepisu art. 93 ust. 7 ustawy o transporcie drogowym, wyłączającego możliwość nałożenia kary w sytuacji, gdy naruszenie przepisów nastąpiło wskutek zdarzeń lub okoliczności, których podmiot wykonujący nie mógł przewidzieć, jak i art. 92a ust. 4 odnoszącego się do braku wpływu takiego podmiotu na powstałe naruszenie. W orzecznictwie tym uznaje się, iż w dyspozycji ww. przepisów nie mieszczą się sytuacje, które są wynikiem zachowania kierowcy, ale które bezpośrednio wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych w zakresie dyscyplinowania osób wykonujących na rzecz przedsiębiorcy usługi kierowania pojazdem. Także kwestie właściwego doboru pracowników (ryzyko osobowe) nie mieszczą się w zakresie regulacji art. 93 ust. 7 oraz art. 92a ust. 4 ustawy o transporcie drogowym, bowiem tylko i wyłącznie z uznania przedsiębiorcy wynika właściwy dobór osób współpracujących. Stąd też w przywołanych przepisach ustawy o transporcie drogowym chodzi tylko i wyłącznie o zdarzenia nieoczekiwane i nadzwyczajne, a nie związane z niewłaściwą organizacją pracy przedsiębiorstwa transportowego. Przepisy te wyraźnie statuują odpowiedzialność obiektywną (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2013r., sygn. akt II GSK 2460/11, LEX nr 1337143 oraz wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 89/11 oraz z dnia 19 stycznia 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1854/10). Przedsiębiorca jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy przedsiębiorstwa transportowego, aby w przyjętym modelu i schemacie jego działania, uwzględnione zostały wszystkie określone w przepisach obowiązującego prawa zasady dotyczące prowadzenia tego rodzaju działalności. Ze swej istoty, model (schemat) ten, powinien uwzględniać również, adekwatny do jego funkcji, system takiego kształtowania postaw pracowników, aby przez odpowiednie ich motywowanie i dyscyplinowanie eliminować lub co najmniej minimalizować ryzyka zaistnienia zachowań skutkujących naruszaniem przepisów regulujących wykonywanie przewozu drogowego, które to zachowania z pewnością nie korespondują również z interesem samego przedsiębiorcy. Efektywność tego systemu zdeterminowana jest (powinna być) paletą odpowiednio dobranych przez przedsiębiorcę instrumentów kontroli oraz nadzoru, zwłaszcza zaś konsekwencją w ich stosowaniu i tym samym konsekwencją w egzekwowaniu od pracowników przestrzegania obowiązujących zasad ( por. wyrok NSA z dnia 30 stycznia 2013r., sygn. akt II GSK 2009/11, LEX nr 1298465). Nie wystarczy zatem wykazanie braku winy, lecz wymagane jest pozytywne udowodnienie podjęcia wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa. Przedsiębiorca, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności powinien wykazać, że przedsięwziął wszystkie niezbędne środki zapobiegające powstaniu naruszenia prawa i jego przyczyny. Powyższa, argumentacja znajduje także oparcie w poglądach orzecznictwa, w tym Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 31 marca 2008 r., sygn. akt SK 75/06, wypowiadał się w przedmiocie obowiązków przewoźnika określonych w art. 5 u.t.d., podkreślając, iż regulacje te zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy, ażeby działalność ta odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób. Sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest zawarcie takich umów i obmyślenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem, czy to na zasadzie stosunku pracy, czy nawet na zasadzie samozatrudnienia. W powyższym wyroku Trybunał wskazał także, że "sankcje administracyjne - stosowane automatycznie, z mocy ustawy - mają przede wszystkim znaczenie prewencyjne (vide: wyrok z 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 52/04). Istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów. Proces wymierzania kar pieniężnych należy zatem postrzegać w kontekście stosowania instrumentów władztwa administracyjnego. Kara ta nie jest konsekwencją dopuszczenia się czynu zabronionego, lecz skutkiem zaistnienia stanu niezgodnego z prawem, co sprawia, że ocena stosunku sprawcy do czynu nie mieści się w reżimie odpowiedzialności obiektywnej (sygn. akt P 19/06)". Poza sporem w sprawie pozostaje kwestia, że kierujący pojazdem R. K. wyjął w dniu [...] r. w godz. od [...] do [...] z urządzenia rejestrującego kartę kierowcy i nie naniósł za ten okres czasu żadnego ręcznego zapisu na karcie. Taką kartę okazał do kontroli, za co na mocy art. 92 ust.1 i2 ustawy o transporcie drogowym został ukarany mandatem karnym w wysokości 100zł. Zgodnie z treścią art. 92 ust.1 powołanej ustawy kierujący wykonujący przewóz drogowy z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych. Przy czym wykaz naruszeń, o których mowa w ust. 1, oraz wysokości grzywien za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 1 do ustawy (ust.2). W pozycji 13.12. załącznika nr 1 wymienione zostało naruszenie polegające na okazaniu podczas kontroli wykresówki lub karty kierowcy, które nie zawierają wprowadzonych ręcznie, bądź automatycznie wszystkich wymaganych danych dotyczących okresów aktywności kierowcy- za każdy dzień. Nadto w załączniku nr 1 określona została kara za to naruszenie przepisów ustawy w wysokości 100zł. Fakt ukarania kierowcy w niniejszej sprawie nie ma jednak wpływu na odpowiedzialność przedsiębiorcy, bowiem odpowiedzialność administracyjna przedsiębiorcy jest niezależna od odpowiedzialności kierowcy z tytułu naruszeń, o których stanowi art. 92a ust. 1 ustawy o transporcie drogowym ( por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2011r., sygn. akt III SA/Gd 615/10, LEX nr 953657) W tym stanie rzeczy jako nietrafny należało uznać zarzut błędnej kwalifikacji czynu, zastosowanej przez organ w stosunku do skarżącego prowadzącego działalność gospodarczą w postaci transportu drogowego. Sąd nie podzielił również stanowiska skarżącego, że organ II instancji nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie dokonał jego należytego rozpatrzenia, a uzasadnienie decyzji nie spełnia ustawowych wymogów. W ocenie sądu organ odwoławczy należycie ustalił wszystkie istotne okoliczności stanu faktycznego w oparciu o znajdujące się w aktach sprawy dokumenty i na tej podstawie wyciągnął wnioski w konsekwencji których wydał właściwą decyzję. Uzasadnienie decyzji zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione i na których oparł swoją decyzję , a nadto szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej jej wydania. Wszystkie te niezbędne elementy uzasadnienia znalazły się w zaskarżonej decyzji. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.) oddalił skargę.