II SA/Gl 1507/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Andrzej Matan, , , , , , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2022 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...]. Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną m. in. na podstawie art. 104, art. 107 i art. 109 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 735), art. 2 pkt 2 , art. 3, art. 17, art. 20 ust. 2 ust. 3 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.) oraz rozporządzenia wykonawczego po rozpatrzeniu wniosku B. S. (dalej: strona, skarżąca), odmówił przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką E. G. W uzasadnieniu przywołano przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych wskazano, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji wobec osoby niepełnosprawnej. Ustalono, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki istnieje od 68 roku życia, co jest kluczowe w kwestii ustalenia prawa strony do wnioskowanego świadczenia (art. 17 ust. 1b). Nadto strona jest uprawniona do emerytury (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oddział w C. o przyznaniu emerytury nr [...] z dnia [...] r.), co w świetle art. 17 ust. 5 pkt. 1 lit.a ustawy uniemożliwia jej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji organu pierwszej instancji strona, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, wniosła odwołanie, domagając się jego uwzględniania i uchylenia tej decyzji oraz orzeczenia co do istoty sprawy poprzez przyznanie jej wnioskowanego świadczenia. Zaskarżając wymienioną decyzję zarzuciła jej naruszenie prawa materialnego mający istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez zastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych bez uwzględnienia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a tej ustawy polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniosków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie decyzją z dnia [...] r., znak [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, przywołał treść przepisów mających zastosowanie w sprawie a następnie przyznał, że bezsporne pozostaje w sprawie to, iż matka skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a na skarżącej - córce osoby wymagającej opieki ciąży obowiązek alimentacyjny wobec matki (art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy). Wskazał, że art. 17 ust. 1b ustawy nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 uznano niekonstytucyjność części wskazanej normy, w jakiej różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Stąd data powstania niepełnosprawności nie ma wpływu na prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednak bezsporne także pozostaje, że skarżąca ma 63 lata i pobiera emeryturę. Organ odwoławczy wskazał na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy k tory wprost wyłącza prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i ust. 1a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. W takim przypadku nie jest możliwe przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy ustawy nie umożliwiają przy tym miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej wnioskodawcy, zakładając. że w każdym przypadku nie jest możliwy zbieg świadczeń rentowego i świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazany przepis jest jednoznaczny i kategoryczny. Ustawodawca przyjął, że osoba posiadająca już zabezpieczenie w postaci dochodu z tytułu emerytury powinna być wyłączona z zakresu podmiotowego osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podkreślił, że zróżnicowanie uprawnień do pomocy ze strony Państwa nie stanowi samo w sobie naruszenia zasady równości, o której mowa w art. 32 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Odwołując się do wskazanych wyroków sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, ze skoro przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a jest sformułowany w sposób nie budzący wątpliwości i wystarczy jego wykładnia językowa, to sięganie do wykładni funkcjonalnej byłoby działaniem contra legem. Podkreślił też, że świadczenie emerytalne choć niższe niż świadczenie pielęgnacyjne jest świadczeniem pewnym i stabilnym w przeciwieństwie do świadczenia pielęgnacyjnego. Stwierdzając, iż ustawa bardzo precyzyjnie jakie okoliczności brane są pod uwagę przy ustaleniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, organ administracyjny nie może według swego uznania przyznać tego świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego czy zasadą słuszności, nawet w bardzo trudnej sytuacji życiowej wnioskodawcy. Reasumując organ wskazał, iż w ustalonym stanie faktycznym i prawnym brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia odwołania i przyznania skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. Od powyższej decyzji strona, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wniosła skargę, zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia zarzuciła naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a tej ustawy o świadczeniach rodzinnych polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego. Uwzględniając postawiony zarzut wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżąca przedstawiła przebieg postępowania w sprawie, odwołała się do obowiązujących przepisów oraz przedstawiła argumenty na poparcie podniesionych zarzutów i wniosków, podkreślając, iż organ poprzestały na literalnym brzmieniu treści przywołanego powyżej art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy, pomimo iż w orzecznictwie zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełninia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując twierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej - art. 8 § 1 oraz powinny działać w sprawie wnikliwie - art. 12 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Materialnoprawną podstawę wydanej w sprawie decyzji stanowi art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn. Dz.U. z 2020 r., poz. 111). Według tego przepisu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. W niniejszej sprawie organy obu instancji, poprzestając na literalnym brzmieniu tego przepisu (wykładni językowej) przyjęły, że ponieważ skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to nie przysługuje jej świadczenie pielęgnacyjne. Nie poczyniły tu jednak żadnych bardziej dogłębnych ustaleń i rozważań. Istota problemu prawnego w rozpoznawanej sprawie sprowadza się zatem do oceny dokonanej przez organy wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Trudno polemizować ze stanowiskiem organów, co do sposobu rozumienia wymienionego powyżej przepisu w znaczeniu wyznaczonym wyłącznie dyrektywą wykładni językowej. Jeżeli jednak uwzględni się dyrektywy wykładni systemowej oraz dyrektywy wykładni funkcjonalnej i celowościowej można dojść do zapełnienie innych wniosków. Koniecznego wyjaśnienia wymaga zatem kwestia, czy wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną wymaga odmownego załatwienia w każdym przypadku, gdy strona posiada prawo do jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1a cytowanej ustawy. Problem ten był analizowany wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Pierwsza linia orzecznicza opowiadała się za wykluczeniem możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie mającej prawo do emerytury czy renty, powołując się na wykładnię językową tego przepisu - zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 134/18 , z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 2950/15 czy z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OSK 3269/15. Jednak w orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się bardzo wyraźnie i konsekwentnie potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni celowościowej i funkcjonalnej. Podnosi się, że pomimo, iż proces wykładni zaczyna się zawsze od dyrektyw językowych, to nie można się do nich ograniczać. Zastosowanie bowiem dyrektyw funkcjonalnych i systemowych może prowadzić do odrzucenia rezultatów wykładni językowej, nawet w sytuacjach, gdy wykładnia ta prowadzi do jednoznacznych rezultatów (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09 oraz M. Gutowski, P. Kardas: Wykładnia i stosowanie prawa w procesie opartym na Konstytucji, Warszawa 2017 r., s. 275 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo). Osoby znajdujące się w podobnej sytuacji są różnicowane bez żadnych racjonalnych powodów. Nie można stawiać w gorszej sytuacji osoby, które w przeszłości pracowały, przez co wypracowały sobie prawo do emerytury (choć niewielkiej) w porównaniu do osób, które nigdy nie pracowały i emerytura im nie przysługuje. Nie można w ten sposób niejako "karać" tych, którzy byli zatrudnieni, płacąc składki na ubezpieczenie społeczne. Zwrócono bowiem uwagę na aktualnie zmienioną sytuację faktyczną. Uchwalając w 2003 r. ustawę o świadczeniach rodzinnych ustawodawca wyłączył możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego opiekunom, którzy mają prawa do określonych świadczeń i jednocześnie określił wysokość świadczenia pielęgnacyjnego na kwotę 420 zł miesięcznie. Wówczas była to kwota niższa niż wysokość najniższej emerytury i innych świadczeń wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W obecnych realiach jednak świadczeniem wielokrotnie wyższym jest świadczenie pielęgnacyjne. Pojawiła się wobec powyższego nowa linia orzecznicza, zmieniająca dotychczasowe stanowisko w zakresie tej materii, wskazująca na potrzebę zastosowania dyrektyw wykładni systemowej, celowościowej oraz funkcjonalnej w odniesieniu do wymienionego art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Naczelny Sąd Administracyjny w z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. akt I OSK 254/20 czy z dnia 11 sierpnia 2020 r. sygn. akt I OSK 764/20 stwierdził, iż rozwiązaniem problemu byłoby umożliwienie osobie uprawnionej wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno - rentowego. Jak wynika z art. 17 ust. 1 ustawy istotną cechą osób, którym przysługuje świadczenie pielęgnacyjne jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i związana z tym rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Podnieść przy tym należy, że w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawodawca wskazał dwa przypadki, w których osobie sprawującej opiekę nie przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, a mianowicie w punkcie oznaczonym literą a/ gdy ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego ...., a w punkcie oznaczonym literą b/ - gdy ma gdy ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. Przy tym ustawodawca zróżnicował sytuację tychże osób w ten sposób, że tylko tych, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy pozbawił świadczenia pielęgnacyjnego, tym zaś, którzy mają prawo do świadczeń wymienionych w art. 27 ust. 5 ustawy (czyli wymienionych w art. 17 ust. 5 pkt 1b) pozwolił wybrać świadczenie pielęgnacyjne, a tym, którzy otrzymują inne dochody niż wymienione w tych dwóch przepisach, przyznał prawo do świadczenia pielęgnacyjnego bez ograniczeń. W obowiązujących przepisach można odszukać podstawę prawną dla możliwości wyboru pomiędzy świadczeniem pielęgnacyjnym a świadczeniem emerytalnym. W ocenie Sądu regulacja art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wprowadza zasadę, że w przypadku zbiegu uprawnień do świadczenia rodzicielskiego, pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10 lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustalaniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Zbieg uprawnień do świadczeń uregulowany jest również w art. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.jedn. Dz.U. 2018 poz. 1270,), zgodnie z którym w razie zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w ustawie, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez zainteresowanego. Stąd też uwzględniając powyższe regulacje oraz biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne uznać należy jednak, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, winna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którym prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Sąd podkreślił, że emerytura jest prawem niezbywalnym, ale uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci posiadania prawa do emerytury. Można też dodać (choć orzeczenie to nie ma bezpośredniego przełożenia na rozpatrywaną sprawę), że w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, OTK-A 2019/36, stwierdzono: "Art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (...) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, jest niezgodny z art. 71 ust. 1 zdanie drugie w związku z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zauważono tam, że "(...) wyłączenie przez ustawodawcę możliwości uzyskania przez opiekuna-rencistę świadczenia pielęgnacyjnego, a przez to również obarczenie rodziny osoby niepełnosprawnej kosztami związanymi z opieką nad osobą niepełnosprawną oraz pozbawienie w tym zakresie niepełnosprawnego członka rodziny pomocy socjalnej, stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione różnicowanie. Brak jest podstaw do wykluczenia z pobierania świadczenia osób, które nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną z tego tylko względu, że mają one przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, (...)". Choć orzeczenie to dotyczy nieco innej sytuacji, przez co nie było tu przesądzającą podstawą rozstrzygnięcia, zwraca ono uwagę na konieczność zapewnienia równych praw opiekunom osób niepełnosprawnych. Uwzględniając powyższe, z racji wieku (63 lata), skarżąca nie może być wykluczona z kręgu osób, wymienionych w art. 17 ust. 1 ustawy, czyli osób rezygnujących z zatrudnienia. Jednak nie może skorzystać z takiej możliwości - nawet pomimo chęci dorobienia do małej emerytury, gdyż nie jest to możliwe wobec konieczności sprawowania osobistej i stałej opieki nad niepełnosprawną matką. Stąd też skład orzekający w niniejszej sprawie podziela prokonstytucyjną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1a ustawy, pozwalającą na realizację zasad: równości wobec prawa (art. 32 ust. 1 Konstytucji), sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), obowiązku udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 Konstytucji) i osobom niepełnosprawnym (art. 69 Konstytucji) i preferuje ostatnio przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego. W ocenie Sądu rozwiązanie, umożliwiające osobie uprawnionej wybór jednego ze świadczeń – tzn. pielęgnacyjnego lub emerytalnego, odwołujące się do zapisu art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje postępowanie przy zbiegu wskazanych tam uprawnień, wydaje się rozwiązaniem najlepszym w sprawie. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) na wniosek strony skarżącej, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy przez organ. Mając na względzie powyżej przedstawioną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem prawa materialnego wskutek błędnej (zawężającej) wykładni. Orzeczenie Sądu oparto na art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ pierwszej instancji powinien zatem poinformować skarżącą o możliwości złożenia do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Z art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego wynika bowiem obowiązek informowania stron postępowania. W myśl tego przepisu organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, czuwając przy tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa. Nadto, zgodnie z art. 79a Kodeksu postępowania administracyjnego w postępowaniu wszczętym na żądanie strony, informując o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, organ administracji publicznej jest obowiązany do wskazania przesłanek zależnych od strony, które nie zostały na dzień wysłania informacji spełnione lub wykazane, co może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony. Organy administracji winny bowiem dążyć do wnikliwego badania merytorycznej treści żądań strony na wszystkich etapach postępowania wszczynanego na żądanie strony w celu zapobiegania sytuacjom, w których strona dysponuje dodatkowymi dowodami na okoliczności istotne dla wykazania zasadności jej żądania albo może je łatwo uzyskać, a z powodu braku odpowiedniej wiedzy o potrzebnych dowodach, bądź o sposobie oceny wcześniej przedstawionych dowodów – nie korzysta z takiej możliwości. Stąd też gdy postępowanie z wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego wykaże, że zachodzą przesłanki umożliwiające uwzględnienie wniosku i jedyną przeszkodą jest pobieranie emerytury, taka informacja powinna być udzielona stronie. Wówczas, o ile strona doprowadzi do zawieszenia prawa do emerytury, możliwe będzie płynne przejście osoby uprawnionej z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Konieczna jest przy tym taka organizacja działań organu przyznającego świadczenia rodzinne, w koordynacji z organem emerytalno – rentowym, by nie pozostawić osoby uprawnionej bez należnego jej (niezbędnego dla życia) świadczenia nawet przez krótki czas. Zgodnie bowiem z art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury.