II SA/Gl 1855/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. G. i E. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w kwestii wniosku skarżącej – W. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. ustanowić adwokata dla skarżącej, 2. odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych; W treści skargi z dnia 11 listopada 2013 r. W. G. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie "obrońcy do sprawy". Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 17 grudnia 2013 r. skarżąca złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdziła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata. W treści wniosku skarżąca oświadczyła, że utrzymuje się z renty w kwocie netto 1.873,96 zł i posiada mieszkanie o powierzchni 40 m2 w stanie wymagającym remontu. Nie posiada natomiast zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3000 Euro. Odpowiadając na wezwanie do uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia 28 stycznia 2014 r.) strona nadesłała dokumenty potwierdzające wysokość obciążających ją kosztów utrzymania, orzeczenie o zaliczeniu jej do II grupy inwalidów, kartę wypisową ze szpitala oraz pisma adresowane do właścicieli wspólnoty mieszkaniowej nieruchomości nr [...] przy ul [...] w K., w których wskazano potrzebę wykonania renowacji i uszczelnienia płyt balkonowych. Przedłożyła również decyzję ZUS i wyciąg bankowy, z których wynika, że wartość pobieranej przez nią renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym netto (do wypłaty) to 1.873,96 zł. Równocześnie skarżąca nadesłała pismo procesowe datowane na 9 lutego 2014 r., gdzie zawarła szczegółowy wykaz wszystkich obciążających ją kosztów utrzymania. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku W.G. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Analiza stanu majątkowego W. G. prowadzi do konkluzji, że zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie jej prawa pomocy aczkolwiek tylko w zakresie częściowym - obejmującym ustanowienie adwokata. Jak wynika z nadesłanych przez wyżej wymienioną dokumentów źródłowych, jest ona osobą w podeszłym wieku, uskarża się na zły stan zdrowia i utrzymuje się z renty wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym, w kwocie netto 1.873,96 zł, która nie pozwala na zgromadzenie środków umożliwiających poniesienie kosztów jakie wiążą się z opłaceniem adwokata z wyboru, bez uszczerbku w jej koniecznych potrzebach. Uznano jednak, że brak jest podstaw do zwolnienia wyżej wymienionej od kosztów sądowych, a co za tym idzie - do objęcia jej prawem pomocy w zakresie całkowitym. Do konkluzji takiej prowadzi relacja pomiędzy jej dochodem a obciążającymi ją niezbędnymi kosztami utrzymania. Jakkolwiek w nadesłanym piśmie procesowym z dnia 9 lutego 2014 r. strona wyszczególniła te wydatki określając, że zamykają się one kwotą ogółem 1.693,37 zł, to jednak nie wszystkie spośród nich można zakwalifikować jako związane z zaspokojeniem jej niezbędnych potrzeb życiowych. Tymczasem tylko tego rodzaju koszty mogą zostać uwzględnione w zakresie oceny sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Należy bowiem podkreślić, że prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej powinno sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). W konsekwencji, prawo pomocy może zostać przyznane wyłącznie stronie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi, nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższego uznano, że nie można uwzględnić wskazanych przez skarżącą kosztów z tytułu zakupu dekodera TV (109,98 zł), zakupu "prasy itp. artykułów" (50 zł) oraz wydatków na pomoc rodzinie (100 zł). Koszty takie nie zmierzają bowiem do zaspokojenia jej elementarnych, koniecznych potrzeb bytowych. Równocześnie nie uwzględniono całości orientacyjnych kosztów związanych z remontem mieszkania wnioskodawczyni. Chociaż bowiem strona określiła te koszty na około 3.500 zł wywodząc, iż powinna dokonać wymiany okien, drzwi wejściowych oraz wyremontować balkon, to jednak tylko w odniesieniu do ostatnich robót (remont balkonu) potwierdziła, że ich wykonanie - czego koszt ma wynosić około 500 zł - stanowi pilną konieczność, nadsyłając stosowne pisma Wspólnoty Mieszkaniowej. W konsekwencji należało przyjąć, że miesięczna kwota niezbędnych bieżących kosztów utrzymania wnioskującej to 1.433,39 zł. Po ich wydatkowaniu, strona ma zatem możliwość dokonania oszczędności, w wysokości 440,57 zł, która stanowi różnicę pomiędzy dochodem (1.873,96 zł), a powyższą kwotą kosztów utrzymania. Nie budzi wątpliwości, że comiesięczna kwota oszczędności w takim rozmiarze umożliwia nie tylko zgromadzenie środków na wspomniany remont balkonu (Wspólnota Mieszkaniowa wskazywała na taką potrzebę już w roku 2012, a tym samym nie jest to wydatek nagły czy nieprzewidziany), lecz także na opłacenie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 200 zł, jak również pozostałych opłat sądowych, do uiszczenia których strona może być zobowiązana w przyszłości, bez ryzyka uszczerbku w jej koniecznych potrzebach życiowych. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem, nie sposób uznać, aby strona mogła ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia opłat sądowych w niniejszej sprawie, skoro jest w stanie wygenerować oszczędności w kwocie ponad 400 zł miesięcznie. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy.