II SA/Gl 194/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [A] Sp. z o.o. w W. na postanowienie Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej w kwestii wniosku strony skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia 5 lutego 2016 r. [A] Sp. z o.o. w W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, za pośrednictwem Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego w K. skargę na postanowienie tego organu z dnia [...] r. nr [...]utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Okręgowego Urzędu Górniczego we W. z dnia [...] r. znak [...] ustalające opłatę legalizacyjną w wysokości 125.000,00 zł z tytułu wybudowania obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę, ponieważ skarżący nie uzupełnił w terminie braku formalnego tej skargi i pomimo wezwania Sądu, nie wskazał wartości przedmiotu zaskarżenia. Odpis tego orzeczenia doręczono stronie skarżącej w dniu 2 maja 2016 r. W piśmie z dnia 9 maja 2016 r. ( nadanym w Urzędzie Pocztowym w tej samej dacie) strona skarżąca zawarła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, do wniosku dołączyła oświadczenie, że wartością przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie jest cała nałożona opłata w wysokości 125.000,00 zł. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu wskazano, że pod jego adresem w W. przy ul. [...] w dniu 22 marca 2016 r. żaden z przedstawicieli operatora pocztowego Poczta Polska S.A. nie podjął próby doręczenia przedmiotowej przesyłki, ani też nie pozostawił jakichkolwiek informacji o jej awizowaniu, pomimo tego, że w tym dniu w siedzibie skarżącego, która jest jednocześnie adresem zamieszkania jej Prezesa Zarządu oraz jego rodziny przez cały dzień przebywała małżonka Prezesa Zarządu. Z kolei w dniu drugiego awizowania przesyłki, pod adresem siedziby skarżącego z całą pewnością przebywał również jego Prezes. Jednocześnie skrzynka pocztowa znajdująca się pod adresem skarżącego byłą regularnie sprawdzana i nie zostało pozostawione w niej jakiekolwiek zawiadomienie o awizowaniu przesyłki sądowej. Skarżący oświadczył, że sprawdza skrzynkę pocztową codziennie, a we wskazanym powyżej okresie oczekiwał między innymi na zawiadomienie o wyznaczeniu terminu rozprawy w przedmiotowej sprawie. W ocenie skarżącego podniesione okoliczności jednoznacznie wskazują na wadliwość przyjętej przez Sąd fikcji doręczenia skarżącemu przesyłki pocztowej z dnia 16 marca 2016 r. Do wniosku strona skarżąca dołączyła komputerowy wydruk ze strony internetowej śledzenia przesyłek Poczty Polskiej oraz oświadczenie K. S., iż w dniu 22 marca 2016 r. przez cały dzień przebywała w miejscu zamieszkania w W. przy ul. [...] i że w tym dniu żaden z listonoszy Poczty Polskiej nie próbował doręczyć jej pod wskazany adresem jakiejkolwiek przesyłki sądowej. Organ administracji publicznej pomimo takiej możliwości nie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718), dalej w skrócie P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z przedmiotowym wnioskiem wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Jednocześnie należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.) oraz dokonać czynności, której strona nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). We wskazanych wyżej przepisach zostały ustanowione przesłanki przywrócenia terminu, które muszą wystąpić łącznie, by wniosek mógł zostać uwzględniony. Jedną z przesłanek jest dochowanie przez zainteresowanego siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który zaczyna biec dopiero od dnia ustania przeszkody. Wymóg zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu w powyższym siedmiodniowym terminie jest warunkiem formalnym rozpoznania wniosku, który sąd ma obowiązek badać w pierwszej kolejności, przed dokonaniem jego oceny merytorycznej, a więc przed rozpoznaniem, czy uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Niezachowanie siedmiodniowego terminu powoduje odrzucenie wniosku na podstawie art. 88 p.p.s.a. Niedopuszczalnym jest merytoryczne rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu, jeżeli sąd pozostaje w przekonaniu o złożeniu tego wniosku po terminie zakreślonym w art. 87 § 1 P.p.s.a. (por. post. NSA z dnia 28 lutego 2005 r., sygn. akt II FZ 1/05, niepubl.). Przenosząc powyższą regulację na grunt rozpatrywanej sprawy przyjąć należy, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazany termin zgodnie z oświadczeniem skarżących rozpoczął bieg w dniu 2 maja 2016 r., gdy strona skarżąca otrzymała postanowienie o odrzuceniu jej skargi, natomiast przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych został złożony w dniu 9 maja 2016 r., a zatem z zachowaniem przewidzianego w art. 87 § 1 powołanej ustawy siedmiodniowego terminu do jego złożenia. Jednocześnie dokonano uchybionej czynności procesowej wskazując jaka jest wartość przedmiotu zaskarżenia. W ocenie Sądu przedmiotowy wniosek z merytorycznych powodów nie jest zasadny. Z powołanej na wstępie regulacji ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że samo wniesienie wniosku przez zainteresowanego we wskazanym terminie oraz dokonanie czynności, dla której zakreślony był termin, nie jest wystarczającą przesłanką przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej. Konieczne jest bowiem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Zgodnie z art. 73 § 1 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia o tym adresata. Zawiadomienie to, w myśl art. 73 § 2 P.p.s.a., wraz z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Art. 73 § 3 P.p.s.a. określa obowiązek dokonania powtórnego awizowania, natomiast art. 73 § 4 P.p.s.a. precyzuje moment, w którym uznaje się takie awizowane podwójnie pismo za doręczone. Z powyższej regulacji wynika wyraźnie, że dla stwierdzenia skutku doręczenia konieczne jest, po pierwsze, złożenie pisma na okres czternastu dni np. w placówce pocztowej, a po drugie, zawiadomienie o tym adresata. Brzmienie niniejszego przepisu nie budzi wątpliwości co do tego, które wymogi – zarówno przechowywania przesyłki, jak i zawiadomienia o niej adresata – są z punktu widzenia art. 73 P.p.s.a. istotne. Należy przy tym podkreślić, że to, czy wymogi awizowania zostały spełnione, podlega ocenie na podstawie treści zawartych przede wszystkim na kopercie i formularzu potwierdzenia odbioru, na których dokonywane są przez doręczyciela i pracowników poczty stosowne adnotacje obrazujące przebieg działań związanych z doręczaniem pisma. Sąd, badając, czy spełnione zostały przesłanki doręczenia z art. 73 P.p.s.a., musi być w stanie – na podstawie posiadanych od poczty informacji – stwierdzić, czy adresat był zawiadomiony o miejscu przechowywania przesyłki i terminie, w którym można ją odebrać, a także to gdzie, kiedy i z jakiej przyczyny doręczyciel zostawił awizo, oraz czy doszło do powtórnego (i w odpowiednim odstępie czasowym) awizowania tejże przesyłki. W okolicznościach niniejszej sprawy, tj. w zakresie przesyłki zawierającej wezwanie strony skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi, należy uznać, że wszystkie powyższe informacje w sposób niebudzący wątpliwości wynikają z koperty/formularza potwierdzenia odbioru, a tym samym spełnione zostały wymogi z art. 73 P.p.s.a. i termin do uzupełnienia braków formalnych skargi upływał z końcem 14 dnia od doręczenia w sposób określony w art. 73 § 4 P.p.s.a. (tj. 13 kwietnia 2016 r.) Przesyłkę awizowano w dniu 22 marca 2016 r. z uwagi na nieobecność adresata; zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej; przesyłkę awizowano powtórnie dnia 30 marca 2016 r.; adnotacja i odcisk datownika z dnia 7 kwietnia 2016 r. wskazują na zwrot przesyłki do nadawcy z uwagi na niepodjęcie jej w terminie. Wszystkie powyższe adnotacje zostały podpisane przez pracowników poczty. Doręczenie pisma w trybie przewidzianym w art. 73 P.p.s.a. stanowi rodzaj fikcji prawnej – domniemanie doręczenia w dacie wskazanej w art. 73 § 4 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika, że wszystkie wymogi prowadzące do skutku doręczenia, o którym mowa w tym przepisie, zostały spełnione. Obalenie domniemania doręczenia przez awizo jest oczywiście możliwe, jednak nie neguje ono dokonania doręczenia, a prowadzi do uchylenia ujemnych skutków, jakie dla strony wiążą się z tym doręczeniem w zakresie biegu terminu (por. J. Jodłowski, K. Piasecki [red.], Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. I, Warszawa 1989 r., s. 247). Oznacza to, że jeśli dokonano doręczenia zgodnie z wymogami art. 73 P.p.s.a., mimo że adresat nie został powiadomiony o adresowanym do niego piśmie, może się on uchylić się od negatywnych skutków tego stanu rzeczy, jeżeli uprawdopodobni okoliczność uzasadniającą przywrócenie terminu. By jednak wykazać brak winy w uchybieniu terminu powinien dysponować argumentem w postaci np. przeprowadzonej reklamacji usług pocztowych w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Ministra Cyfryzacji i Administracji z dnia 26 listopada 2013 r. w sprawie reklamacji usługi pocztowej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1468). Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby np. wykazanie, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, oświadczenia domownika że nie podjęto nawet próby doręczenia przesyłki i podkreślanie przez skarżącego że nie pozostawiono awiza prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 P.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., II OSK 368/11, oraz z dnia 29 kwietnia 2015 r. II OSK 971/15 ). Skoro strona skarżąca nie uprawdopodobniła, że do uchybienia terminu nie doszło z jej winy, Sąd na podstawie art. 86 § 1 Ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.