II SA/Gl 197/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna, Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant specjalista Magdalena Strzałkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi Gminy R., Prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. oraz Towarzystwa [...] w O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 2 grudnia 2024 r. nr SKO.OS/41.9/1091/2023/26212/BL w przedmiocie środowiskowego uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia 31 października 2023 r., nr [...], 2. uchyla postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 17 marca 2023 r., nr [...], 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Towarzystwa [...] z siedzibą w O. kwotę 220 (dwieście dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 4. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach na rzecz Gminy R. 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej "organ odwoławczy" lub "Kolegium") decyzją z 2 grudnia 2024 r., nr SKO.OS/41.9/1091/2023/26212/BL, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.) - dalej "k.p.a.", po rozpoznaniu odwołania Towarzystwo. z siedzibą w O. (dalej "Towarzystwo"), od decyzji Prezydenta Miasta K. (dalej "Prezydent" lub organ I instancji") z 29 listopada 2023 r., nr [...], znak: [...], [...] w sprawie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia pn.: "[...] w R. ", zlokalizowanego w rejonie [...] i ul. [...] (działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]), utrzymało ją w mocy. Przedmiotowa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z 21 grudnia 2018 r. Spółka E. Sp. z o.o. z siedzibą w R. przy ul. [...] (dalej "Wnioskodawca" lub "Inwestor") wystąpiła do Prezydenta Miasta R. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "[...] w R. ", zlokalizowanego w rejonie [...] i ul. [...] (działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). Po jego rozpatrzeniu Prezydent Miasta R. w dniu 30 czerwca 2020 r. wydał decyzję nr [...] o środowiskowych uwarunkowaniach dla wnioskowanego przedsięwzięcia a postanowieniem nr [...] z dnia 21 lipca 2020 r. z urzędu sprostował oczywistą omyłkę w tej decyzji. Decyzją z 30 listopada 2020 r. nr [...] Kolegium uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Na decyzję Kolegium z 30 listopada 2020 r. Inwestor złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z 5 marca 2021 r. sygn. akt II SA/GI 43/21 go oddalił. Prezydent Miasta R. pismem z 21 lutego 2023 r. wystąpił do Kolegium z wnioskiem o wyłączenie go z prowadzonego postępowania i wyznaczenie innego organu do załatwienia sprawy. Postanowieniem z 17 marca 2023 r., nr [...], Kolegium wyznaczyło Prezydenta Miasta K. do załatwienia sprawy. Po przeprowadzeniu postępowania przez Prezydenta Miasta K. wydano decyzję nr [...] z 29 listopada 2023 r. ustalającą środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia pn.: "[...] w R. ", zlokalizowanego w rejonie [...] i ul. [...] (działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). W sentencji tego rozstrzygnięcia określono: rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, warunki wykorzystania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich. Ponadto wskazano jakie informacje należy uwzględnić w dokumentacji wymaganej do uzyskania decyzji wymienionych w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm.) dalej – "u.u.i.ś.". Nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji, o których mowa w art. 72 ust. 1 pkt 1 u.u.i.ś., jak również nie stwierdzono konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Nałożono natomiast obowiązek przedstawienia analizy porealizacyjnej. W odwołaniu z 18 grudnia 2023 r. Towarzystwo zarzuciło zaskarżonej decyzji organu I instancji, m.in., że: 1. została wydana przez niewłaściwy organ; 2. organ I instancji dopuścił się naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez poinformowanie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy w obwieszczeniu z 30 listopada 2023 r., czyli po wydaniu zaskarżonej decyzji; 3. w obwieszczeniu organ I instancji poinformował o możliwości zapoznania się z materiałami dotyczącymi powyższej sprawy, ale nie użył natomiast przyjętej w takiej sytuacji formuły wynikającej z art. 77 § 1 k.p.a. o zgromadzeniu kompletnego materiału dowodowego. Oznacza to, że w sprawie prawdopodobnie nie zgromadzono całego materiału dowodowego, a może nawet, że wybrane dowody zostały z akt sprawy usunięte; 4. usunięcie z BIP informacji spowodowało, że nie został realizowany obowiązek podania do publicznej wiadomości wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz z dokumentacją sprawy sformułowany w artykule 72 u.u.i.ś.; 5. nazwa przedsięwzięcia nie oddaje jego faktycznego charakteru - inwestor organ I instancji ukryli przed społeczeństwem, że chodzi o spalarnię odpadów. W związku z tym doszło do naruszenia uprawnień stron postępowania, zainteresowanych organizacji społecznych i innych podmiotów oraz społeczeństwa w zakresie udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem przedmiotowej decyzji. Organ nie informował, że przedmiotem postępowania jest spalarnia odpadów. Organ prowadzący postępowanie powinien był wezwać Wnioskodawcę do odpowiedniej korekty nazwy przedsięwzięcia lub dokonać jej we własnym zakresie; 6. inwestycja jest sprzeczna z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego; 7. w związku z uwagami i wnioskami zgłoszonymi w toku postępowania przez Towarzystwo, organ I instancji powinien był wezwać inwestora do przedłożenia uzupełnionego i zaktualizowanego raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach nie może zostać wydana w oparciu o niekompletny i nieaktualny raport oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Kolegium nie przychyliło się do zarzutów odwołania i decyzją z 2 grudnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania, a także przywołał przepisy prawa mające zastosowanie w sprawie. W pierwszej kolejności Kolegium wskazało, że właścicielem nieruchomości, na której ma być realizowana planowana inwestycja jest Gmina R. , a ponadto Skarb Państwa, który jest właścicielem nieruchomości pozostających w obszarze jej oddziaływania. Zdaniem organu odwoławczego Prezydent Miasta R. jest organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami zgodnie z art. 11 ust. 1 w związku z art. 4 pkt 9b ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.), który stanowi, że organem reprezentującym Skarb Państwa w sprawach gospodarowania nieruchomościami jest starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, o ile z przepisów tejże ustawy lub odrębnych ustaw nie wynika co innego. Na podstawie natomiast art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (obecnie t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 107 ze zm.), funkcje organów powiatu w miastach na prawach powiatu sprawuje rada miasta oraz prezydent miasta. Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu miasto na prawach powiatu jest gminą wykonującą zadania powiatu na zasadach określonych w tej ustawie. Tym samym Prezydent Miasta R. jest w przedmiotowej sprawie organem wykonawczym i reprezentantem strony tego postępowania - Skarbu Państwa, ponieważ Skarb Państwa posiada prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Ponadto organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 11a ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (obecnie t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1153), organami gminy są rada gminy oraz wójt (burmistrz, prezydent miasta). Zatem w sytuacji, gdy Gmina R. jest właścicielem nieruchomości będącej terenem realizacji tego przedsięwzięcia, to Prezydent Miasta R. jest w przedmiotowej sprawie organem wykonawczym i reprezentantem strony tego postępowania - Gminy Miasta R. . Podmiot ten bowiem posiada prawo rzeczowe do nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. W związku z powyższym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, jak zauważyło Kolegium, Prezydent Miasta R. występował jednocześnie w trzech rolach: reprezentanta Gminy, w sposób oczywisty zainteresowanej rozstrzygnięciem sprawy albowiem planowana inwestycja oddziaływać ma m. in. na nieruchomości stanowiącej własność Gminy, reprezentanta Skarbu Państwa, którego nieruchomości także znajdują się w obszarze oddziaływania inwestycji, również zainteresowanego rozstrzygnięciem oraz organu I instancji rozpoznającego wniosek Inwestora. Prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji opisanego przedsięwzięcia w sytuacji, gdy strony postępowania: Skarb Państwa i Gmina Miasta R. - reprezentowane są przez Prezydenta Miasta R. , wpływa - w ocenie Kolegium - na prawa i obowiązki tego organu w omawianym zakresie. W tej sytuacji zastosowanie art. 24 i 25 k.p.a., jego zdaniem, było uzasadnione. Kolegium stwierdziło, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania i przedstawiło argumentację uzasadniającą takie stanowisko. Zgodnie z § 5 ust. 22 pkt 1 uchwały Nr [...] Rady Miasta R. z dnia [...] r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta R. w obszarze zlokalizowanym pomiędzy ulicą [...] ulicą [...], autostradą [...] oraz wschodnią granicą miasta R. , przeznaczeniem podstawowym terenu o symbolu 1PO, 2PO są: obiekty produkcyjne, obiekty służące gospodarowaniu odpadami w tym instalacje termicznego przekształcania odpadów komunalnych, bazy składy, magazyny. Przeznaczeniem uzupełniającym są: obiekty administracji, obiekty usług logistyki, obiekty związane z obsługą pojazdów (pkt. 2). Organ odwoławczy wskazał, że w ustawie z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 ze zm.) – dalej "u.o.o.", w art. 3 ust. 1 pkt 2 zawarto definicję "gospodarowania odpadami" i przez pojęcie to rozumie się zbieranie, transport lub przetwarzanie odpadów, w tym sortowanie, wraz z nadzorem nad wymienionymi działaniami, a także późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów oraz działania wykonywane w charakterze sprzedawcy odpadów lub pośrednika w obrocie odpadami. Spalarnia odpadów jest zakładem przeznaczonym do termicznego przekształcania odpadów w sposób zdefiniowany w art. 3 ust. 1 pkt 29 u.o.o., a termiczne przekształcanie komunalnych osadów ściekowych jest metodą przetwarzania odpadów. Termiczne przekształcanie komunalnych osadów ściekowych wchodzi zatem w zakres pojęcia "gospodarowanie odpadami". Kolegium stwierdziło, że przedłożony do akt sprawy raport o oddziaływaniu planowanego przedsięwzięcia na środowisko datowany na luty 2022 r. spełnia wymagania przewidziane w art. 66 u.u.i.ś. i zawiera wszystkie przewidziane w nim elementy. Uznało, że zaskarżona decyzja uwzględniła okoliczności wskazane w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 30 listopada 2020 r., nr [...]. W ocenie organu odwoławczego zaskarżoną decyzję podjęto na właściwej podstawie prawnej i rzetelnie oraz wyczerpująco uzasadniono ją pod względem faktycznym i prawnym dołączając prawidłowo sporządzoną charakterystykę przedsięwzięcia - z uwzględnieniem dokonywanych nowelizacji ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Została ona też ponadto podjęta w oparciu o prawidłowo zgromadzony i kompletny materiał dowodowy, a planowane przedsięwzięcie zakwalifikowane według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2013 r., Nr 213, poz. 1397 ze zm.). Organ odwoławczy stwierdził, że w toku prowadzonego postępowania organ I instancji uzyskał stanowiska organów współdziałających i w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji zanalizował ich treść. Dokonał uzgodnień z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w K. , Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie Regionalnym Zarządem Gospodarki Wodnej w G. . Pozyskał także opinię Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. oraz wymaganą prawem opinię Marszałka Województwa [...]. Zgodnie z prawem określono obszar oddziaływania planowanej inwestycji i wynikający z tych ustaleń krąg stron przedmiotowego postępowania, a także prawidłowo przeprowadzono postępowanie z udziałem społeczeństwa. Organ I instancji zapewnił udział społeczeństwa w podejmowanych czynnościach procesowych i odniósł się do wszystkich uwag podniesionych w jego toku, przedstawiając stosowną analizę zgłoszonych przez społeczeństwo uwag odpowiedzi na zadane pytania. Ponadto, zgodnie z obowiązującą ustawą regulującą zasady informacji o środowisku, realizując zasady dostępu do informacji o środowisku, organ I instancji w stosownych trybach obwieszczał o czynnościach w sprawie i o podjętej decyzji. Z uwagi na powyższe Kolegium uznało zarzuty podniesione w odwołaniu za nieuzasadnione. Prowadzenie postępowania administracyjnego zmierzającego do wydania decyzji w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji opisanego przedsięwzięcia w sytuacji, gdy strony postępowania: Skarb Państwa i Gmina Miasta R. - reprezentowane są przez Prezydenta Miasta R. , wpływa - w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach - na prawa i obowiązki tego organu w omawianym zakresie. W skardze z 6 stycznia 2025 r., wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach zarejestrowanej pod sygnaturą akt II SA/Gl 206/25, Towarzystwo wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji. Zarzuciło jej wydanie przez niewłaściwy organ, brak przeprowadzenia prawidłowej procedury z udziałem społeczeństwa, niezgodność planowanej inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, oraz zignorowania wniosku Towarzystwa z dnia 15 marca 2024 r. o wezwanie Inwestora do uzupełnienia raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko. Skargę na decyzję Kolegium wniósł również Prokurator Prokuratury Rejonowej w R. , którą zarejestrowano pod sygnaturą akt II SA/Gl 203/25. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucił jej: 1) naruszenie prawa materialnego, a to art. 72 ust.1 u.u.i.ś. poprzez uznanie słuszności stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko w ramach postępowania w sprawie wydania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz stwierdzenia braku konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie transgranicznego oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko; 2) naruszenie prawa materialnego, a to art. 80 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez uznanie, że planowane przedsięwzięcie jest zgodne z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i brak jest podstaw do odmowy wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia; 3) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7 w zw. z art. 24 i 25 k.p.a., w sytuacji gdy organ orzekający w I instancji – prezydent Miasta K. winien podlegać wyłączeniu od udziału w sprawie jako organ co do którego istnieje wątpliwości do obiektywizmu, bowiem posiada interes faktyczny i prawny w usytuowaniu planowanej inwestycji na terenie gminy R. , a planowane dla reprezentowanej przez niego gminy korzyści, mogą wpływać na treść podjętej decyzji; 4) naruszenie przepisów postepowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., a to zasady prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów polegający na dowolnej, nie zaś swobodnej ocenie dowodów orzeczeniu na podstawie niewyczerpującego zebranego materiału dowodowego, pomijającego wyjaśnienie przedłożonej przez wnioskodawcę analizy kosztów i korzyści, w której nie zaktualizowano danych makroekonomicznych ze względu na sytuację gospodarczą Polski i Europy w kontekście inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz stopnia inflacji, jak też nie wyjaśniono kwestii nadwyżek energii wytwarzanych przez instalację i sposobu zagospodarowania odpadów niebezpiecznych produkowanych przez instalację; 5) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy a mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 i art. 80 k.p.a., a to zasady prawdy obiektywnej, swobodnej oceny dowodów polegający na dowolnej, nie zaś swobodnej ocenie dowodów i orzeczeniu na podstawie niewyczerpującego zebranego materiału dowodowego, pomijającego aktualizację i wyjaśnienie wpływu przedsięwzięcia w kontekście planowanego działania podobnych obiektów, usytuowanych w bliskiej odległości; 6) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 136 i art. 138 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy prowadzenie z urzędu uzupełniającego postępowania dowodowego pozwoliłoby na orzeczenie co do istoty sprawy; 7) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 8 w zw. z art. 138 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za legalne i prawidłowe prowadzenie postępowania przez organ I instancji w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa wyrażający się w uznaniu za prawidłowe i dopuszczalne formułowania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji twierdzeń co do zastrzeżeń strony społecznej jako nieprofesjonalnych i pozbawionych znaczenia w rozstrzygnięciu sprawy oraz uznaniu za prawidłowy i dopuszczalny brak wyjaśnienia w zaskarżonej decyzji motywów odmowy tym zastrzeżeniom waloru istotności. W uzasadnieniu skargi Prokurator zawarł argumenty uzasadniające podniesione zarzuty. Kolejną skargę na decyzję Kolegium wniosła Gmina R. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, która została zarejestrowana pod sygnatura akt II SA/Gl 197/25. Skarżąca zarzuciła jej naruszenie przepisów prawa procesowego, a to art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w związku z art. art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji pomimo, że została ona wydana z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej i swobodnej oceny dowodów, przy niedokładnym i nierzetelnym wyjaśnieniu stanu faktycznego i prawnego w sprawie, w szczególności w zakresie: - zgodności przedsięwzięcia, dla którego wydawana była decyzja środowiskowa z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla działek, na którym ma być realizowane przedsięwzięcie, - oceny przedłożonej przez wnioskodawcę analizy kosztów i korzyści, gdzie nie zostały wyjaśnione kwestie braku aktualizacji danych makroekonomicznych ze względu na sytuację gospodarczą Polski i Europy, po inwazji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę oraz z uwagi na wysoką inflację oraz nie zostały wyjaśnione kwestie zagospodarowania nadwyżek energii wytwarzanych przez instalację; - braku wyjaśnienia sposobu zagospodarowania odpadów niebezpiecznych produkowanych przez instalację. Ponadto, zaskarżonej decyzji Gmina R. zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 80 ust. 2 u.u.i.ś. poprzez ustalenie środowiskowych uwarunkowań przedsięwzięcia pomimo niezgodności jego lokalizacji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a." wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto, na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. wniosła o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm prawem przepisanych. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargi wniósł o ich oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko oraz argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wniósł także o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 203/25 Sąd połączył sprawę ze skargi Prokuratora Prokuratury Rejonowej w R. o sygn. akt II SA/Gl 203/25 ze sprawą ze skargi Gminy R. o sygn. akt II SA/Gl 197/25. Podobnie postanowieniem z dnia 14 kwietnia 2025 r. sygn. akt II SA/Gl 206/25 Sąd połączył sprawę ze skargi Towarzystwo. w O. o sygn. akt II SA/Gl 206/25 ze sprawą ze skargi Gminy R. o sygn. akt II SA/Gl 197/25. Pismami z dnia 19 maja 2025 r. Inwestor wniósł odpowiedzi na skargi, w których odniósł się szczegółowo do podniesionych w skargach zarzutów. Na rozprawie stający w sprawie Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. cofnął zarzuty skargi w pkt 4, 5 i 7 i zmodyfikował zarzut z pkt 3 wskazując na brak właściwości Prezydenta Miasta K. do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie prokuratora tut. Sąd wypowiedział się w tej kwestii w uzasadnieniu wyroku o sygn. akt II SA/Gl 43/21. Pełnomocnik Inwestora (uczestnika postępowania) wskazał w przedmiocie zarzutu braku właściwości do rozpoznania sprawy przez Prezydenta Miasta K. na rozbieżne stanowisko sądów administracyjnych w tej kwestii. Na potwierdzenie swoje stanowiska przywołał wyrok tut. Sądu o sygn. akt II SA/Gl 1396/22. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skargi zasługują na uwzględnienie. Przedmiotem sprawy jest decyzja ustalająca środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia nazwanego "[...] w R. ", zlokalizowanego w rejonie [...] i ul. [...] (działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]). Rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga przede wszystkim kwestia właściwości organu administracji do wydania w niniejszej sprawie decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań, tj. czy należy ją przypisać Prezydentowi Miasta R. , czy też wyznaczonemu przez Kolegium Prezydentowi Miasta K. . Poza sporem pozostaje kwestia, że ze względu na kwalifikację przedsięwzięcia organem właściwym jest wójt, burmistrz, prezydenta miasta. Stanowi o tym art. 75 ust. 1 pkt 4 u.u.i.ś. Natomiast brak jest zgody co do tego, czy organ właściwy miejscowo, tj. Prezydent Miasta R. , podlega wyłączeniu od wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Rozstrzygając tę kwestię skład orzekający w sprawie identyfikuje się ze stanowiskiem zawartym w podobnej sprawie, w której zapadł wyrok tut. Sądu o sygn. akt II SA/Gl 1635/24. W obowiązujących przepisach procesowych nie ma ogólnej regulacji zobowiązującej do wyłączenia organu samorządu terytorialnego, w przypadku, gdy sprawa będąca przedmiotem postępowania administracyjnego pozostaje w związku z interesem prawnym danej jednostki samorządu terytorialnego. Taką regulację przewidywał art. 27a k.p.a. (dodany ustawą z dnia 24 maja 1990 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego - Dz.U. Nr 34, poz. 201), w myśl którego organy gminy podlegały wyłączeniu od załatwienia sprawy, w której stroną była gmina. Przepis ten został skreślony ustawą z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. Nr 122, poz. 593) i utracił moc z dniem 6 grudnia 1994 r. Obecnie podstawę wyłączenia organu stanowi art. 25 k.p.a., który nie przewiduje wyłączenia organu od wydania decyzji w sprawie, w której jednostka reprezentowana przez ten organ jest jednocześnie stroną postępowania (zob. wyroki NSA: z dnia 17 października 2019 r. sygn. akt II OSK 2558/18, Lex nr 2759103; z dnia 11 kwietnia 2014 r. sygn. akt II OSK 2760/12, Lex nr 1575579; z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt I OSK 2157/13, Lex nr 1487778; z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt II OSK 987/12, Lex nr 1559979). W orzecznictwie NSA prezentowany jest pogląd, że wójt, burmistrz (prezydent miasta) może wystąpić w charakterze nosiciela imperium w stosunku do własnej gminy. Wówczas wykonuje on funkcję organu administracji publicznej i dopiero ta sytuacja rodzi ograniczenia, ale tylko w zakresie uprawnień procesowych gminy. W zakresie, w jakim wójt, burmistrz (prezydent miasta) pełni funkcję organu administracji publicznej w stosunku do własnej gminy jako osoby prawnej nie jest on ani żaden z innych organów uprawniony do reprezentowania jej interesu prawnego. Uprawnienie do korzystania z władztwa administracyjnego przez organ gminy w odniesieniu do niej jako osoby prawnej następuje zatem kosztem jej uprawnień procesowych (zob. wyroki NSA: z dnia 30 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 88/10, Lex nr 597931; z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt II OSK 2087/11, Lex nr 1251907; z dnia 3 września 2013 r. sygn. akt II OSK 987/12, Lex nr1559979). Dlatego organ wykonujący ustawowe kompetencje nie podlega wyłączeniu, jeżeli sprawa związana jest bezpośrednio lub pośrednio z mieniem tej samej gminy. W innym wypadku mogłoby dojść do nieuprawnionego przeniesienia kompetencji na inny organ lub sparaliżowania działalności właściwych organów administracyjnych, tj. organów, dla których ustawowo zastrzeżono kompetencje do wydawania decyzji administracyjnych w konkretnych sprawach (zob. wyrok NSA z dnia 5 lipca 2022 r. sygn. akt II OSK 2193/19, Lex nr 3404463). Wskazać należy, że ustawodawca, gdy widzi potrzebę wyłączenia organu ze względu na kolizję interesów, wyraźnie wskazuje taki obowiązek - czy to w art. 25 k.p.a., czy też w przepisach szczególnych. Przy czym podkreślić należy, że przepisy regulujące kompetencje organów do wydania decyzji administracyjnej muszą być rozumiane ściśle, zatem brak jest podstaw prawnych do przyjęcia w drodze wykładni tych przepisów, że dany organ jest wyłączony od rozpatrywania określonej kategorii spraw. Przykładem uregulowania wyłączającego organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego od wydania decyzji w sprawie jest np. art. 124 ust. 8 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1145 z późn. zm.). Na gruncie u.u.i.ś. ustawodawca w art. 64 ust. 1d nakazuje Dyrektorowi RDOŚ wydanie uzgodnienia w formie postanowienia w przedmiocie konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko, wszędzie tam gdzie wnioskodawcą dla planowanych przedsięwzięć, o których mowa w art. 75 ust. 1 pkt 4, jest jednostka samorządu terytorialnego, dla której organem wykonawczym jest organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach lub podmiot od niej zależny w rozumieniu art. 24m ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 609 z późn. zm.). Brak jest natomiast regulacji wyłączających organ wykonawczy od załatwienia sprawy, gdy stroną jest jednostka samorządu terytorialnego reprezentowana przez niego. Przypomnieć należy, że według Kolegium, Prezydent Miasta R. podlega wyłączeniu od załatwienia wspomnianej sprawy, gdyż jest stroną tego postępowania. Jego interes prawny wynika m.in. z tego, że na działkach należących do Gminy R. ma być realizowane planowane przedsięwzięcie. Ponadto, w tym obszarze zlokalizowane są nieruchomości Skarbu Państwa, który jest reprezentowany przez wskazany organ. Z tego też względu Kolegium dokonało wyznaczenia Prezydenta Miasta K. do załatwienia niniejszej sprawy. Podstawą działania był art. 26 § 3 w związku z art. 24 § 3 k.p.a. Zwrócić należy uwagę, że Kolegium powołało się nie na przepis dotyczący wyłączenia organu (art. 25 k.p.a.), a dotyczący wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.). Tymczasem Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 6 grudnia 2011 r. o sygn. SK 3/11 (OTK-A 2011/10, poz. 113) stwierdził, iż osoba sprawująca funkcję sokratycznego organu administracji (tam rządowej), w toku postępowania administracyjnego ma pozycję organu, a nie pracownika. Prawo procesowe wprowadza rozgraniczenie między wyłączeniem pracownika organu i wyłączeniem organu. Przepisy art. 24 § 1 k.p.a. oraz art. 25 § 1 k.p.a. obejmują zakres różnych spraw, w których ustawa wymaga wyłączenia oraz wywołują różne skutki prawne. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu (także A. Wróbel, Komentarz do art. 24 k.p.a., LEX-el., teza 7). Również w wyroku NSA z dnia 7 marca 2013 r. o sygn. I OSK 1186/12 (Lex nr 1339577), wskazano, że nie można uznać, by zwrot "pracownik organu" w znaczeniu, o jakim mowa w art. 24 k.p.a., obejmował osobę będącą personalną obsadą organu. Piastun organu nie działa w sprawie jako pracownik organu, lecz wykonuje kompetencje przypisane organowi, których realizacja oparta jest na obowiązku, a nie uprawnieniu (z wyjątkiem, gdy przepis prawa podjęcie określonego działania pozostawia uznaniu organu administracji publicznej). Kompetencje przypisane przez ustawodawcę konkretnemu organowi nie mogą być bez wyraźnej podstawy prawnej przeniesione na inny organ. Osoba piastująca funkcję organu administracji publicznej - co do zasady - nie podlega wyłączeniu w trybie przypisanym pracownikom organu. Z uwagi na swą ustrojową i procesową pozycję piastun funkcji monokratycznego organu administracji publicznej podlega wyłączeniu zgodnie z przepisami o wyłączeniu organu w postępowaniu administracyjnym, a nie o wyłączeniu pracowników organu. Konkludując stwierdzić należy, że art. 24 k.p.a. nie mógł stanowić podstawy do wyłączenia Prezydenta Miasta R. i wyznaczenia Prezydenta Miasta K. do załatwienia przedmiotowej sprawy. Ponadto nie zaistniała żadna z przesłanek do wyłączenia organu określonych w art. 25 k.p.a. Nadmienić także należy, że uregulowania u.u.i.ś. nie formułują przesłanki negatywnych, dla wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla organu wykonawczego danej jednostki samorządu terytorialnego, która legitymuje się interesem prawnym w postępowaniu. Dodatkowo wyłączenia Prezydenta Miasta R. nie uzasadnia również fakt, że w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia znajdują się działki Skarbu Państwa reprezentowanego właśnie przez ten organ. Jak trafnie zauważono w skardze - konflikt ten rozstrzyga art. 23 ust. 1e u.g.n., który stanowi, że w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, w których jedną ze stron lub uczestników postępowania jest Skarb Państwa, a drugą stroną lub uczestnikiem postępowania jest powiat albo miasto na prawach powiatu, Skarb Państwa reprezentuje wojewoda. Wyłączenie organu od załatwienia sprawy z przyczyny niewymienionej w art. 25 k.p.a., a następnie wydanie decyzji załatwiającej sprawę przez inny organ oznacza wydanie decyzji z naruszeniem przepisów o właściwości i skutkuje nieważnością wydanej przez taki organ decyzji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. (zob. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 6 lutego 2013 r. sygn. akt II SA/Gd 612/12, Lex nr 1370557; wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r. sygn. akt II OSK 2345/10, Lex nr 1424307). Wobec powyższego organem właściwym do przeprowadzenia i wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest Prezydent Miasta R. W tej sytuacji odnoszenie się do pozostałych zarzutów podniesionych w skargach uznać należy za nieuzasadnione, skoro właściwy w sprawie organ zobligowany będzie do przeanalizowania materiału dowodowego zgromadzonego w toku dotychczasowego postępowania i do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Niemniej jednak Prezydent Miasta R. winien dokonać oceny czy dowody dołączone do akt już po zakończeniu tzw. udziału społeczeństwa (art. 79 ust. 1 u.u.i.ś.), nie uzasadniają ponowienia procedury polegającej na umożliwieniu zapoznania się społeczeństwa z tzw. "dokumentacją niezbędną" w rozumieniu art. 33 ust. 2 u.u.i.ś. Ponadto organ I instancji rozważy, czy nie zachodzi potrzeba uzyskania "nowych" stanowisk organów opiniujących i uzgadniających. Wobec naruszenia art. 24 § 1, art. 25 § 1 w związku z art. 26 § 2 i 3 k.p.a. i art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji (pkt 1 sentencji). Jednocześnie orzekając w granicach sprawy, celem wyeliminowania z obiegu prawnego wadliwego aktu wyznaczającego Prezydenta Miasta K. do załatwienia sprawy, Sąd uchylił postanowienie Kolegium z dnia 17 marca 2023 r., nr [...] (pkt 2 sentencji). O kosztach postępowania w stosunku do Towarzystwa orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zaliczając do nich wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz opłatę kancelaryjną w wysokości 20 zł (pkt 3 sentencji). W stosunku do Gminy R. orzeczono w pkt 4 sentencji o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zaliczając do nich uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz wynagrodzenie adwokata w kwocie 480 zł ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 z późn. zm.).