II SA/Gl 1972/23
WyrokWSA w Gliwicach2024-03-15
Skład orzekający: Stanisław Nitecki, Beata Kalaga - Gajewska, Artur Żurawik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący, który sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli zakres tej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne jest rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, która wymusza rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Samo stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki nie jest wystarczające; kluczowe jest, aby zakres opieki wykluczał możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. W niniejszej sprawie zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego nie stanowił przeszkody do podjęcia zatrudnienia, nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy, dlatego nie spełnił on pozytywnej przesłanki przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na negatywną przesłankę wynikającą z art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.), dotyczącą momentu powstania niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając, że choć moment powstania niepełnosprawności nie jest przeszkodą, to zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Skarżący wniósł skargę, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie, Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 marca 2024 r. sprawy ze skargi J. K. (K.) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 19 października 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/2981/2023/21432 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Wnioskiem z dnia 03.07.2023 r. J. K. (dalej: "skarżący") zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z prośbą o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną w stopniu znacznym matką - W. K. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] r.).
Prezydent Miasta S. (dalej: "organ I instancji"), decyzją z dnia 30 sierpnia 2023 r., nr [...], na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r. poz. 390, w skrócie: "u.ś.r."), odmówił przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, wobec zaistnienia negatywnej przesłanki wynikającej z art. 17 ust. 1b u.ś.r., bowiem niepełnosprawność matki nie powstała do ukończenia 18 roku życia, jak również w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że skarżący złożył oświadczenie, iż zrezygnował z pracy by sprawować osobistą stałą opiekę nad matką. Na potwierdzenie tej okoliczności przedłożył świadectwo pracy z dnia [...].07.2023 r., czyli z ostatniego miejsca zatrudnienia, w którym pracował do dnia [...].06.2023 r. Zdaniem organu I instancji, w okresie od 1 maja do [...] czerwca 2023 r., a więc od miesiąca złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o niepełnosprawności matki do dnia końca zatrudnienia skarżącego, świadczenie pielęgnacyjne mu nie przysługiwało, gdyż pozostawał wówczas w stosunku pracy. W przeprowadzonym w dniu 18 lipca 2023 r. wywiadzie środowiskowym pracownik socjalny potwierdził, iż skarżący pomaga matce w codziennych czynnościach, tj. przygotowaniu posiłków i podawaniu ich, codziennej higienie osobistej, przygotowaniu i podawaniu leków, załatwianiu spraw urzędowych, wizytach lekarskich czy robieniu zakupów oraz wymianie pampersów (minimum 3xdziennie), ponieważ matka jest osobą niechodzącą, która porusza się na wózku inwalidzkim.
W odwołaniu skarżący zarzucił powyższej decyzji naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1b u.ś.r. w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, co jego zdaniem stanowi delikt urzędniczy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: "Kolegium"), po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 19 października 2023 r., nr SKO.PSŚ/41.5/2981/2023/21432, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji z dnia z dnia 30 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu przedstawiło stan faktyczny sprawy i zacytowało przepisy u.ś.r. Odnosząc się do kwestii momentu powstania niepełnosprawności nie podzieliło stanowiska zaprezentowanego w uzasadnieniu decyzji organu I instancji w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi brak możliwości ustalenia momentu powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Okoliczność ta nie może stanowić negatywnej przesłanki w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż z dniem 23 października 2014 r. art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 oraz utrwalone stanowisko judykatury). Podkreśliło, że nie neguje stanu zdrowia osoby wymagającej opieki (matki skarżącego), jednakże świadczenie pielęgnacyjne nie jest wynagrodzeniem za sprawowanie faktycznej opieki, ale rekompensatą za utratę dochodów z powodu konieczności pielęgnacji członka rodziny, która wymusza rezygnację lub niepodejmowanie zatrudnienia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zapewnienie odpowiednich świadczeń dla członków rodzin osób niepełnosprawnych, którzy poświęcając się dla najbliższych rezygnują z zatrudnienia, aby stale się nimi opiekować. Celem uregulowania z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. jest udzielenie pomocy państwa osobie, która podejmuje się sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną i tym samym na czas tej opieki dobrowolnie pozbawia się potencjalnego dochodu. Świadczenie pielęgnacyjne jest zatem niejako surogatem wynagrodzenia za pracę, które jest uzyskiwane przez uprawnionego nie od pracodawcy z tytułu świadczenia pracy, a na podstawie decyzji administracyjnej. W ocenie Kolegium, matka skarżącego wymaga opieki ale sam jej zakres nie wyklucza podjęcia przez niego zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Czynności związane z opieką ograniczają się do wspomagania w czynnościach życia codziennego i nie są na tyle angażujące, aby nie mógł podjąć się zatrudnienia w dogodnej dobowo porze. Nie zachodzi również bezpośredni związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem lub rezygnacją z zatrudnienia lub z innej pracy zarobkowej, w celu sprawowania opieki nad matką.
Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z dnia 23 listopada 2023 r. złożył skargę. Domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 3 lipca 2023 r., zasądzenia kosztów postępowania sądowego, w tym zastępstwa procesowego, oraz przeprowadzenia dowodów z kserokopii dokumentów potwierdzających występujące u matki schorzenia. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych i naruszenie art. 17 ust. 1, ust. 1a i 1b u.ś.r. w związku z art. 18 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP, co doprowadziło do błędnej ich interpretacji i niesłusznej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zaznaczył, że Kolegium nie odniosło się do stanu faktycznego sprawy i nie dostrzegło, iż skarżący jest jedyną osobą mogącą opiekować się matką, której stan zdrowia stale ulega pogorszeniu. Wykonywana przez skarżącego dotychczas praca w systemie zmianowym uniemożliwiała mu regularne podawanie matce leków, co skutkowało zaburzeniem rytmu ich przyjmowania. Skarżący od miesiąca kwietnia 2020 r., tj. po udarze matki przebywał bardzo często na zwolnieniu lekarskim, bo nie mógł pozostawić jej samej. Prokonstytucyjna wykładnia przepisów u.ś.r. nakazuje uwzględnić fakt, że skarżący pozostaje w ciągłej dyspozycji, przez co należy rozumieć także sytuację, w której oprócz sprawowania opieki, wykazuje gotowość niesienia matce pomocy.
Pismem z dnia 11 grudnia 2023 r. Kolegium złożyło odpowiedź na skargę i wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W uzupełnieniu skargi z dnia 22 grudnia 2023 r. pełnomocnik skarżącego przedłożył kartę informacyjną z czterodniowego pobytu matki skarżącego na Oddziale Geriatrycznym z dnia [...] listopada 2023 r. wraz z zaleceniami pielęgnacyjnymi, celem przeprowadzenia dowodu z dokumentu i wykazania niezbędności stałej nad nią opieki. Wywiódł, że sam z powodu opieki nad matką doznał uszkodzenia ciała w postaci przepukliny i z tego powodu miał zabieg, wówczas na czas własnej rekonwalescencji musiał umieścić matkę w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym w okresie od [...] września do [...] grudnia 2022 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn zm., dalej: "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a.
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło w trybie uproszczonym, z uwagi na złożony w treści odpowiedzi na skargę wniosek w tym przedmiocie, przy jednoczesnym braku żądania przeprowadzenia rozprawy, w terminie czternastu dni od zawiadomienia o jego złożeniu (art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.).
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zgodnie z jego ust. 1 świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu (pkt 1), opiekunowi faktycznemu dziecka (pkt 2), osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (pkt 3), innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności (pkt 4) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Z dniem 1 stycznia 2024 r. - na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1429 z późn. zm.) znowelizowano u.ś.r., w tym m.in. jej art. 17 ust. 1. Obecnie przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Analiza powyższego uregulowania prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustawodawca w obecnym stanie prawnym przewidział, że o świadczenie pielęgnacyjne mogą ubiegać się osoby w nim wymienione z tytułu opieki jedynie nad osobą niepełnosprawną, która nie ukończyła 18 roku życia. Tym samym wyraźnie zawężono krąg osób uprawnionych, gdyż wcześniej wiek osoby wymagającej opieki nie warunkował uprawnienia do tego świadczenia.
W rozpatrywanej sprawie, wyjaśniając przyczynę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, organ I instancji powołał się na moment powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (art. 17 ust. 1b u.ś.r.). W tym zakresie wskazać należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, w którym uznano, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie, ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 grudnia 2017 r. sygn. I OSK 1079/17, jeżeli Trybunał Konstytucyjny uznał art. 17 ust. 1b u.ś.r. za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, to znaczy, że od dnia 23 października 2014 r., w którym weszło w życie omawiane orzeczenie, powołany art. 17 ust. 1b nie może być stosowany w dotychczasowym kształcie swojej treści zakwestionowanej przez Trybunał Konstytucyjny. Tym samym rozważania Kolegium w tym zakresie ocenić należy za prawidłowe.
W tym miejscu należy podkreślić, tak jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2820/13, że podstawową przesłanką, jaką musi spełnić osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne, należąca do kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, jest rezygnacja z pracy zarobkowej spowodowana koniecznością permanentnej opieki nad osobą bliską o określonym stopniu niepełnosprawności.
Prawidłowe rozumienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. musi uwzględniać przede wszystkim cel świadczenia pielęgnacyjnego, którym jest rekompensata za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, powodującej w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 18 stycznia 2022 r. sygn. akt II SA/Ol 1038/21). Omawiane świadczenie przyznawane jest więc w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (por. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021). Z punktu widzenia celu świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest zatem istotne czy nastąpiła rezygnacja z zatrudnienia czy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia. Istotne jest natomiast to, czy zarówno w jednym, jak i w drugim przypadku istnieje bezpośredni związek ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną osobą. Tym samym analiza istnienia związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem opieki a rezygnacją (niepodejmowaniem zatrudnienia) wymaga oceny i zbadania dwóch obszarów. Po pierwsze istotny jest stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, w tym szczególności ocena zakresu czynności, które jest w stanie wykonać samodzielnie, a w jakim wymaga stałej i długotrwałej opieki. Po drugie, jaki jest zakres czynności faktycznie realizowanych przez opiekuna w relacji do możliwości wykonywania pracy zarobkowej, w rozumieniu art. 3 pkt 22 u.ś.r.
W rozpatrywanej sprawie istotne jest, czy na dzień złożenia wniosku (por. art. 24 ust. 2 u.ś.r.), a najpóźniej na dzień wydania zaskarżonej decyzji, skarżący spełniał ustawowe przesłanki do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wynikające z art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Niewątpliwie pojęcie opieki, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r. utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej. Powyższe oznacza, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest bezpośredni i ścisły związek między rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem go przez opiekuna a sprawowaną opieką (por. wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt I OSK 1333/21). Opieka w sposób oczywisty winna stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Gl 456/22). Przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 2454/11 i z dnia 23 października 2020 r. sygn. akt I OSK 1148/20). Samo stwierdzenie konieczności pomocy lub opieki osobie niepełnosprawnej nie oznacza automatycznego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Kolegium opieka sprawowana przez skarżącego oraz podejmowane w ramach tej opieki czynności mogą być realizowane również w warunkach jego zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Ograniczają się one do robienia zakupów, przygotowywania posiłków i ich podawania, pomocy w czynnościach higienicznych (mycie, czesanie, przebieranie, obcinanie paznokci i włosów), załatwianiu spraw urzędowych, sprzątaniu mieszkania, praniu, zamawianiu wizyt lekarskich, zakupie i podawaniu lekarstw oraz zmianie pampersów trzy razy dziennie o godzinie 7 00, 14 10 i 19 40 (por. oświadczenie skarżącego z dnia 3 lipca i 9 sierpnia 2023 r. oraz matki z dni 18 lipca 2024 r.). Wymienione czynności, zdaniem Kolegium, nie muszą być wykonywane non stop całodobowo, zatem nie wymagają stałej obecności i nieustannego zaangażowania skarżącego. Mogą być realizowane także w warunkach zatrudnienia i nie wymagają rezygnacji z pracy zarobkowej.
Ustalenia wywiadu środowiskowego, w tym zakres wymienionych czynności opiekuńczych, wykonywanych przez skarżącego nie był kwestionowany w toku postępowania administracyjnego. W treści odwołania, ani też na etapie złożonej skargi, skarżący nie podnosił, aby ustalenia wywiadu były niepełne, oraz nie wskazywał na inne czynności, które wykonuje w ramach sprawowanej opieki.
W ocenie Sądu, poczynione w sprawie ustalenia pozwalają na stwierdzenie, iż w sprawie nie została spełniona przesłanka stanowiąca istotę przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia, tj. art. 17 ust. 1 u.ś.r., który należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej. Zakupy, przygotowywanie posiłków i ich podawanie, dawkowanie trzy razy dziennie leków, zakładanie trzy razy dziennie pampersów), których wykonywanie przez skarżącego nie jest poddawane pod wątpliwość, wpisują się w czynności opiekuńcze stanowiące pomoc dla osób bliskich, jednakże nie pozwalają na przyjęcie, że niepodejmowanie lub rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nastąpiła w celu sprawowania opieki, w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. W konsekwencji, nie została spełniona pozytywna przesłanka przyznania prawa do wnioskowanego świadczenia określona w art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Zasadnie w ocenie Sądu, Kolegium uznało, że sprawowana opieka nie wyklucza podjęcia przez skarżącego zatrudnienia chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
Należy pamiętać, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest kierowane do wszystkich opiekunów osób niepełnosprawnych, lecz wyłącznie do tych, którzy sprawując opiekę nad członkiem rodziny czynią to w zakresie uniemożliwiającym im podjęcie innej pracy. Odnotowania także wymaga, iż obowiązek alimentacyjny względem osoby wymagającej opieki może być realizowany nie tylko przez osobistą opiekę, lecz również może przybrać wymiar finansowy.
W odniesieniu do zarzutu skargi oraz przedłożonych zaświadczeń lekarskich zauważyć należy, że fakt, iż matka skarżącego wymaga pomocy nie jest równoznaczny z tym, że zakres sprawowanej opieki jest tak szeroki, że skarżący wykonuje całodobowo te czynności. Mając na uwadze zawarte w skardze i uzupełnieniu skargi wnioski dowodowe wyjaśnić należy, że sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy (art. 133 p.p.s.a.). Podstawą zatem orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami.
Celem postępowania dowodowego prowadzonego przez sąd administracyjny nie jest dokonywanie ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzygnięciu sprawy załatwianej decyzją administracyjną. Nie ma podstaw do twierdzenia, że z art. 106 § 3 p.p.s.a. wynika możność żądania przeprowadzenia przed sądem administracyjnym postępowania dowodowego wskazującego na istnienie nowych okoliczności faktycznych, których strona nie podniosła w toku postępowania przed organem administracji i które były nieznane organom (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt II FSK 1441/17). Nie można w tym trybie kwestionować poszczególnych ustaleń i ocen, które składają się na stan faktyczny i prawny sprawy. Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. służy natomiast ocenie, czy właściwe w sprawie organy ustaliły stan faktyczny sprawy zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie, czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń (por. wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 262/17).
W tym stanie sprawy, Sąd, nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie (por. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 k.p.a.), bowiem rzetelnie ustalono stan faktyczny, prawidłowo go rozważono z uwzględnieniem obowiązujących wówczas przepisów prawa materialnego, które poddano trafnej wykładni, co zostało przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stosownie do wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły niezbędną, dostępną dokumentację, oraz oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów.
Kontrola sądowoadministracyjna doprowadziła do wniosku, iż w sprawie również nie doszło do naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r., ani też do naruszenia podniesionych w skardze norm konstytucyjnych, mając na uwadze stan faktyczny i prawny z daty wydawania zaskarżonej decyzji, a nie późniejszy.
W tym stanie rzeczy, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, o czym orzeczono w sentencji.
Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło