II SA/Gl 222/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 sierpnia 2016 r. sprawy ze skargi M. W., J. W. i G. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta C. orzekł o wymeldowaniu M. W. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w C. W toku postępowania organ ustalił, że wyrokiem z [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w C. nakazał G. W. oraz M. W. opuszczenie i opróżnienie lokalu przy ul. [...] w C., jednocześnie przyznając pozwanym prawo do lokalu socjalnego. Celem realizacji powołanego wyroku organ Gminy C. wskazał dla tych osób lokal socjalny przy ul. [...] w C. Dnia 12 stycznia 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. dokonał eksmisji G. W. oraz M. W. do tegoż lokalu socjalnego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że zameldowanie jest czynnością rejestracyjną, mająca na celu utrwalenie informacji o tym gdzie dana osoba zamieszkuje. Eksmisja powoduje, że M. W. nie zamieszkuje w lokalu, w którym był zameldowany. Od tej decyzji odwołanie złożył Janusz W., opiekun prawny M. W., wskazując na to, że "aktualnie jedynym celem rodziny jest natychmiastowy powrót chorego na jego lokale" oraz próba zatrzymania nawrotu choroby syna. Odwołujący przedstawił chorobę syna oraz negatywne skutki spowodowane koniecznością opuszczenia przez niego lokalu przy ul. [...] w C. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji uznając, że w rozpoznawanej sprawie została spełniona przesłanka wymeldowania określona w art 35 ustawy o ewidencji ludności. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że wykonanie orzeczenia nakazującego opuszczenie i opróżnienie lokalu może nastąpić w sposób dobrowolny lub, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, w drodze egzekucji, wykonywanej przez komornika sądowego. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa egzekucja wyroku orzekającego eksmisję jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu danej osoby w lokalu w rozumieniu przepisów ustawy o ewidencji ludności i musi skutkować wydaniem decyzji o jej wymeldowaniu. W związku z powyższym koniecznym było doprowadzenie do stanu, w którym zapis ewidencji będzie odpowiadał istniejącemu stanowi faktycznemu. M. W. opuścił bowiem lokal przy ul. [...] w C. i nie może zgodnie dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym był zameldowany. Dalsze utrzymywanie zameldowania pod wskazany adresem potwierdzałoby zatem fikcję meldunkową, że przedmiotowy lokal stanowi centrum spraw życiowych. Okoliczności podnoszone przez J. W. w odwołaniu, zdaniem Wojewody, nie mają wpływu na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w postępowaniu meldunkowym. Czynność wymeldowania nie zależy bowiem od uznania organu administracji. Lecz od spełnienia ustawowych przesłanek. Organy meldunkowe nie orzekają również na zasadach słuszności wynikających z reguł współżycia społecznego. W skardze z dnia 22 lutego 2016 r. J. W. kwestionuje wymeldowanie chorego syna z lokalu położonego przy ul. [...] w C., wskazując na pogorszenie jego stanu zdrowia związane z tym faktem. Podnosi także, iż lokal ten był dostosowany do potrzeb chorego: został wyłożony płytami gipsowymi, wyposażono go w piec łazienkowy przeznaczony do kąpieli uspakajających oraz dokonano innych zmian. To wszystko, w jego ocenie, zostało zmarnowane. Wskazuje na brak pomocy ze strony Miasta C., a także wcześniej Miasta K., w rozwiązywaniu problemów związanych z chorobą syna. Podnosi także fakt eksmisji mimo nieznacznego zadłużenia z tytułu opłat czynszowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swojej decyzji. Odniósł się także do zarzutów podnoszonych w skardze, nie podzielając ich. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje : Skarga okazała się niezasadna. Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 722 ze zm., dalej: ustawa). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu obywatela polskiego, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie – nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. , II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Co do zasady więc, opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże nie zawsze jest to konieczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż wola osoby zameldowanej nie ma jednak znaczenia w sytuacji, w której zapadło orzeczenie sądowe o eksmisji. Wykonanie wyroku eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej (v. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt 2111/15; z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 24/09 w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności. Należy podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów najczęściej w takich sytuacjach nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Skutkiem wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest również uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem orzeczenia o eksmisji jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu. Taki wyrok ma przy tym spowodować zmianę stałą, a nie jedynie tymczasową. Wobec powyższego należy zatem uznać, że skarżący opuścił zajmowany lokal w sposób trwały, a ze względu na orzeczenie eksmisji wymóg dobrowolności zmiany miejsca pobytu nie podlegał badaniu. Jednocześnie nie dopełnił oni obowiązku meldunkowego z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. Tym samym spełnione zostały wszystkie wymogi, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu, co też słusznie uczyniły organy administracji publicznej. Osoba mająca miejsce pobytu stałego jest zobowiązana jest dopełnić obowiązku meldunkowego najpóźniej w 30 dniu, licząc od dnia przybycia (art. 27 pkt. 1 w zw. art. 10 ust. 1 ustawy). W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.