II SA/Gl 243/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda,, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Wójta Gminy H. orzekł o wymeldowaniu A. L. z pobytu stałego w P. przy ul. [...], gm. H. Wniosek o wymeldowanie ww. osoby z pobytu stałego przy ul. [...] w P. złożył Zarząd [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w C., w zasobach której znajduje się przedmiotowa nieruchomość. We wniosku wskazano, że Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w C. [...] r. przeprowadził eksmisję strony ze spornego lokalu. Do wniosku załączona została kopia prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w C. Wydział I Cywilny z dnia [...] r., sygn. akt [...], nakazującego A. L. opróżnienie, opuszczenie i wydanie lokalu mieszkalnego oraz przyznającego jej jednocześnie prawo do lokalu socjalnego, a także kopię protokołu wykonania eksmisji z dnia [...] r. podpisanego między innymi przez stronę. W toku czynności wyjaśniających organ I instancji ustalił, iż A. L. od [...] r. nie zamieszkuje przy ul. [...] w P. Lokal został przekazany wierzycielowi w stanie wolnym od rzeczy. Oddano także klucze do drzwi wejściowych. Okoliczność tę potwierdziły oględziny przeprowadzone przez pracowników Urzędu Gminy w H. [...] r., którzy zastali mieszkanie puste, ze zdemontowanymi instalacjami. Obecnie kluczami do drzwi wejściowych dysponuje administrator osiedla, który [...] r. zeznał do protokołu, że był świadkiem eksmisji strony w dniu [...] r. Pismem z 13 października 2016 r. Pani A. L. poinformowała, że nie dokona wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego dopóki nie otrzyma zwrotu pieniędzy uiszczonych za przedmiotowe mieszkanie. Zdaniem organu zostały spełnione przesłanki wymeldowania z urzędu, określone w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, bowiem strona opuściła lokal bez dokonania wymeldowania. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła strona wnosząc o jej uchylenie. Odwołująca zarzuciła organowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z 1974 r. poprzez przyjęcie, iż lokal położony przy ul. [...] w P. nie jest miejscem jej stałego pobytu. Podkreśliła, iż z miejscem tym łączy ją zamiar przebywania, co uniemożliwia dokonanie wymeldowania nawet w sytuacji, gdy dojdzie do jego fizycznego opuszczenia Wojewoda [...] decyzją z [...] r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko organu I instancji. W uzasadnieniu podkreślił, iż fakt niezamieszkiwania odwołującej w lokalu położonym przy ul. [...] w P. od [...] r. został prawidłowo ustalony w toku przeprowadzonego przez organ meldunkowy postępowania wyjaśniającego i nie budzi wątpliwości, gdyż został potwierdzony przez samą zainteresowaną. W ocenie organu odwoławczego, bezsporna jest kwestia dobrowolności opuszczenia przez A. L. przedmiotowego lokalu, który został opróżniony z rzeczy i przekazany w stanie wolnym do dyspozycji [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w C. Za dobrowolnością, jak i za zamiarem opuszczenia przez odwołującą dotychczasowego miejsca zameldowania, przemawia fakt skoncentrowania spraw życiowych w innym miejscu, tj. w przydzielonym jej lokalu socjalnym położonym przy ul. [...] w P. Poza tym, wyrokiem z [...] r. Sąd Rejonowy w C. Wydział I Cywilny nakazał stronie opróżnienie lokalu oraz orzekł o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Wykonanie eksmisji zostało wstrzymane do czasu złożenia przez Gminę H. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Wyrokowi temu sąd nadał rygor wykonalności. Po spełnieniu przez gminę warunku, tzn. po przydzieleniu lokalu położonego przy ul. [...] w P. odwołująca we własnym zakresie opróżniła mieszkanie, a w dniu eksmisji oddała klucze. W orzecznictwie sądów administracyjnych, co zauważa organ odwoławczy, przyjmuje się, że opuszczenie lokalu wskutek orzeczenia eksmisji stanowi dobrowolne opuszczenie lokalu w rozumieniu przepisu art. 35 ustawy o ewidencji ludności uzasadnia wydanie orzeczenia o wymeldowaniu osoby eksmitowanej (wyrok NSA z 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt II OSK 1313/08; wyrok NSA z 6 października 2005 r., sygn. akt II OSK 65/2005). Opuszczenia mieszkania ma charakter trwały ze względu na wyrok eksmisyjny, który wyklucza możliwość powrotu do lokalu. Wobec tego została spełniona przesłanka do wymeldowania określona w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, gdyż A. L. w przedmiotowym lokalu nie zamieszkuje i nie lokuje w nim swego centrum życiowego, a także nie dopełniła obowiązku wymeldowania się z niego najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Dalsze utrzymywanie zameldowania pod dotychczasowym adresem stanowiłoby fikcję meldunkową i prowadziło do obejścia celu ustawy o ewidencji ludności. W osobistej skardze, która została złożona w organie odwoławczym w dniu 21 lutego 2017 r., A. L. (dalej: skarżąca) wyjaśnia okoliczności, w jakich doszło do zameldowania jej w lokalu oraz nabycia go od osoby o nazwisku Z. (D.). Tej osobie, jak twierdzi, zapłaciła za nabycie mieszkania, ale nie doszło do zawarcia aktu notarialnego ze względu na to, że okazała się ona oszustem. Ta osoba też dokonała zameldowania skarżącej w lokalu, natomiast sama się wymeldowała. Skarżąca oświadcza, że jest gotowa wymeldować się dobrowolnie pod warunkiem zwrotu chociaż części pieniędzy przekazanych Z. Ponadto wskazuje na swój wiek (69 lat), złą sytuację materialną oraz stan zdrowia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga okazała się niezasadna. Podstawę materialnoprawną prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 35 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 657 , dalej: ustawa). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu obywatela polskiego, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu ma charakter związany i zapada po zaistnieniu następujących przesłanek: po pierwsze - opuszczenie miejsca pobytu stałego; po drugie – nie dopełnienie obowiązku wymeldowania się. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 ustawy). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisu art. 15 ust. 2 ustawy, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (m.in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r. , II OSK 851/09 , LEX nr 597910). Co do zasady więc opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu powinno być wynikiem dobrowolnej decyzji osoby zameldowanej, jednakże nie zawsze jest to konieczne. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, iż wola osoby zameldowanej nie ma znaczenia w razie gdy nastąpiło orzeczenie eksmisji. Wykonanie wyroku eksmisyjnego jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co w rezultacie uzasadnia wydanie decyzji o wymeldowaniu osób eksmitowanych zarówno wówczas, gdy wyrok zostanie wykonany dobrowolnie przez zobowiązanego, jak i wtedy, gdy wyrok zostanie wykonany w drodze egzekucji sądowej (v. wyroki NSA: z dnia 18 maja 2016 r., sygn. akt 2111/15; z dnia 19 czerwca 2012 r. sygn. akt II OSK 526/11; z dnia 8 marca 2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10, z dnia 5 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 24/09 w Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skutkiem wykonania wyroku orzekającego eksmisję danej osoby z lokalu jest bowiem ustanie pobytu tej osoby w tym lokalu w rozumieniu art. 6 ust. 1 ww. ustawy o ewidencji ludności. Należy podkreślić, że dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wskazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenie, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie nastąpiło wbrew jej woli. Jeżeli opuszczenie przez daną osobę miejsca pobytu stałego jest powodowane zgodnymi z prawem władczymi działaniami organów państwa (wykonaniem wyroku nakazującego eksmisję z lokalu), to przy ustaleniu spełnienia przesłanek do wymeldowania tej osoby, przesłanka dobrowolności nie może być brana pod uwagę, ponieważ oczywistym jest, że działanie organów najczęściej w takich sytuacjach nie jest zgodne z wolą osoby, która ma opuścić lokal. Skutkiem wykonania wyroku nakazującego eksmisję jest również uznanie, że opuszczenie lokalu ma charakter trwały. Celem orzeczenia o eksmisji jest bowiem doprowadzenie do stanu, w którym określona osoba nie będzie już zajmowała oznaczonego lokalu. Taki wyrok ma przy tym spowodować zmianę stałą, a nie jedynie tymczasową. Wobec powyższego należy zatem uznać, że skarżąca opuściła zajmowany lokal w sposób trwały, a ze względu na orzeczenie eksmisji wymóg dobrowolności zmiany miejsca pobytu nie podlegał badaniu. Jednocześnie nie dopełniła ona obowiązku meldunkowego z art. 33 ust. 1 powołanej ustawy. Tym samym spełnione zostały wszystkie wymogi, od których zależy wydanie decyzji o wymeldowaniu. W tej sytuacji Sąd nie znalazł żadnych podstaw do uwzględnienia skargi. Skarga jako niezasadna podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369).