II SA/Gl 397/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2018 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Burmistrz Miasta T., decyzją nr [...], z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 657 – dalej u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku H. W. i J. W. oraz po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego wymeldował D. W. z pobytu stałego z lokalu położonego w T. przy ulicy [...]. W uzasadnieniu podano m. in., że właścicielami nieruchomości są J. W. i H. W. W uzasadnieniu wniosku o wymeldowanie podano, że D. W., wnuczka wnioskujących, w dniu 17 września 2015 roku wyprowadziła się z domu i zamieszkała z partnerem, a od roku wnioskodawcy nie mają z nią kontaktu. Przesłuchana w charakterze strony D. W. zeznała, że w budynku przy ul. [...] nie mieszka od 24 czerwca 2016 roku, a do lipca 2017 roku przyjeżdżała co dwa tygodnie na 1-2 dni, celem odwiedzin swego nieletniego brata. Zdaniem zeznającej posiada tam swój pokój, w którym znajdują się jej rzeczy osobiste. Nadto wskazała, że od czerwca 2016 roku przebywa u swego partnera w miejscowości G., gdzie posiada skoncentrowane swoje życie osobiste i ze względu na bezpieczeństwo swoje i dziecka nie chce wrócić i zamieszkać w spornym lokalu. Chce jedynie odzyskać swoje rzeczy osobiste oraz mieć umożliwiony kontakt z bratem. Zdaniem J. i H. W. wnuczka, przyjeżdżając do T., zatrzymywała się u drugiej babci i do budynku przy [...] przychodziła na krótko, raz w miesiącu, po swoje rzeczy i w celu porozmawiania z bratem. Zdaniem organu, z przeprowadzonego postępowania dowodowego nie wynika, aby opuszczenie przez D. W. lokalu było niedobrowolne. Nie wpływa na to również opuszczenie go z powodu nieporozumień oraz konfliktów rodzinnych, gdyż żądanie opuszczenia mieszkania skierowane przez właściciela do domownika nie ma żadnej mocy prawnej. Nadto organ stwierdził, że przesłanka opuszczenia budynku została w niniejszej sprawie spełniona, co potwierdziła sama zainteresowana podczas przeprowadzonego przesłuchania. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. W., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Wskazała m. in., że w niniejszej sprawie nastąpiło jedynie opuszczenie miejsca pobytu, ale nadal zamierza przebywać w spornym lokalu. Nadto stwierdziła, że została zmuszona do jego opuszczenia i nie umożliwiono jej dostępu do swoich prywatnych rzeczy. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że została spełniona przesłanka do wymeldowania D. W. ze spornego lokalu, ponieważ już w nim nie zamieszkuje, co potwierdziła sama zainteresowana podczas postępowania przeprowadzonego przed organem I instancji. Zdaniem Wojewody opuszczenie miejsca zameldowania nie miało charakteru niedobrowolnego i zgodnie z obowiązującym orzecznictwem nie traci ono dobrowolnego charakteru, jeżeli miało na celu poprawienie komfortu życiowego strony, co nastąpiło w niniejszej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego strona nie dążyła również do kumulacji aktywności życiowej w lokalu oraz nie podjęła skutecznych kroków prawnych celem powrotu do miejsca stałego zameldowania, a sporadyczne w nim wizyty nie miały na celu ponownego zamieszkania, a jedynie dokonanie opisanych przez stronę czynności (zabranie rzeczy, odwiedziny brata). Nadto, zdaniem Wojewody, D. W. sama wskazała, że skoncentrowała swoje sprawy życiowe w innym miejscu, tj. w lokalu partnera, a sama chęć powrotu oraz wola w nim zamieszkania nie stanowią przesłanek do utrzymania zameldowania. Skargę na powyższą decyzję złożyła D. W., zarzucając jej wydanie z naruszeniem prawa. W treści uzasadnienia wskazała, że nie została powołana komisja do oględzin mieszkania oraz nie sprawdzono protokołów przesłuchania J. i H. W. Nadto, zdaniem skarżącej, w protokole podała błędną datę opuszczenia lokalu - 24 czerwca 2016 roku. Wspomniała również, że w mieszkaniu nadal pozostają jej prywatne rzeczy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotów wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu, ma charakter związany i zapada po zaistnieniu przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu, w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2017 r., II SA/Gl 324/17; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały (m. in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Stosownie do wyżej powołanej regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie tam nie przebywa z zamiarem opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym - nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że skarżąca nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05). Jest to oczywiste, albowiem osoba, która rezygnuje z podjęcia tego rodzaju środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, jak i egzekucji uzyskanych środków prawnych w tym przedmiocie, lecz powołuje się jedynie na wolę zamieszkiwania w utraconym lokalu, w istocie godzi się na przebywanie poza nim (wyrok NSA z 15 listopada 2013 r., sygn. II OSK 1367/12). Postępowania prokuratorskie, czy przed Rzecznikiem Praw Obywatelskich, mają zupełnie inny cel i charakter i nie mogą zastąpić adekwatnych środków prawnych przysługujących osobie, która – jak twierdzi – została bezpodstawnie pozbawiona posiadania. W pierwszej kolejności należałoby podjąć kroki we własnym zakresie, przed sądem powszechnym, realizując swe prawo do sądu (art. 45 Konstytucji), a nie przerzucać ciężaru postępowania na różne organy. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2143/10). Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organ uwzględnił dostępną dokumentację. Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Jeśli powrót do ww. mieszkania kiedykolwiek nastąpi, zaistnieje co najwyżej przesłanka do zameldowania w tym miejscu. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.