II SA/Gl 405/19
WyrokWSA w Gliwicach2019-06-04
Skład orzekający: Rafał Wolnik, Łucja Franiczek, Renata Siudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania pomocy finansowej i usług opiekuńczych z powodu braku współpracy strony z organem pomocy społecznej w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zgodna z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania pomocy finansowej i usług opiekuńczych z powodu braku współpracy strony z organem pomocy społecznej w zakresie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jest zgodna z prawem. Brak współdziałania, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, gdy strona wykazuje postawę roszczeniową i nie podejmuje wysiłków w celu rozwiązania swojej trudnej sytuacji życiowej.Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej i usług opiekuńczych. Organ I instancji wezwał go do osobistego kontaktu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, informując o konsekwencjach odmowy. Skarżący podał adres, z którego został eksmitowany, i oświadczył, że nie ma stałego miejsca pobytu, ale jest kontakt z nim telefoniczny i korespondencyjny. Odmówił przyjęcia pomocy w formie schronienia i nie zgodził się na przeprowadzenie wywiadu w miejscu pobytu. Organy ustaliły, że skarżący pobiera rentę i zasiłek pielęgnacyjny, a także jest właścicielem nieruchomości. Organy uznały, że skarżący uniemożliwił ustalenie jego sytuacji życiowej i odmówiły przyznania świadczeń z powodu braku współpracy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej oraz usług opiekuńczych oddala skargę
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego i art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 4, art. 4, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 50, art. 106 ust. 1 i 4, art. 107 ust. 1 i ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. –dalej "ustawa"). po rozpatrzeniu odwołania M. B. (dalej strona, skarżący) od decyzji Burmistrza Miasta M. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oraz pomocy w formie usług opiekuńczych- decyzję pierwszoinstancyjną utrzymał w mocy.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że w dniu 9 lipca 2018 r. do MOPS w M. wpłynął wniosek strony o udzielenie pomocy finansowej, lokalowej oraz pomocy w formie usług opiekuńczych. Organ I instancji w dniu [...] r. wysłał zawiadomienie do strony, w którym zobowiązał ją do osobistego kontaktu z pracownikiem socjalnym w terminie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia celem wskazania miejsca swojego zamieszkania i ustalenia daty i miejsca przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oraz poinformował, że w myśl postanowień art. 107 ust. 4a ustawy niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osobę ubiegającą się o świadczenie z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W dniu [...] r. strona stawiła się w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej podając, jako miejsce przeprowadzenia wywiadu środowiskowego adres, spod którego została eksmitowana z powodu zadłużenia kilka lat temu. Dodatkowo poinformowała, że cały czas przebywa na terenie M. i nie ma swojego miejsca pobytu. Wskazała, że jest z nią kontakt telefoniczny i korespondencyjny, a spotkanie z pracownikiem socjalnym będzie możliwe dopiero wówczas, gdy MOPS wynajmie stronie mieszkanie, które ona zaakceptuje. Strona nie przyjęła zaproponowanej przez pracownika socjalnego pomocy w formie schronienia. Oświadczyła, że była już wielokrotnie informowany o tym, że wywiad środowiskowy przeprowadza się w miejscu pobytu osoby zainteresowanej, gdzie pracownik socjalny ma możliwość dokonania oceny jego sytuacji życiowej.
Organ I instancji na podstawie posiadanych dokumentów ustalił dochody, jakimi dysponuje strona oraz wskazała, że ze względu na postawę strony nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Rozbieżności pomiędzy stanem faktycznym, a stanowiskiem skarżącego widoczne są na etapie składania wniosku i formułowania jego potrzeb. W ocenie organu I instancji strona wprowadza w błąd organ I instancji, twierdząc, że nie ma środków do życia, a dom przy ul. [...] nie wchodzi w skład jego majątku, bowiem jakkolwiek z jej oświadczeń wynika, że jest osobą bezdomną to jednocześnie wnioskuje o usługi opiekuńcze i dopłatę do mediów. Nie jest również zainteresowana przyjęciem pomocy w formie schronienia. Organ I instancji zauważył, że we wcześniej prowadzonych postępowaniach (ostatnie materiały dowodowe z kwietnia 2018 r.) ustalono, że skarżący pobiera rentę [...] w wysokości 2.882,74 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł a także jest płatnikiem podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], który to adres podaje do korespondencji. W ocenie organu I instancji odmawiając udzielenia informacji umożliwiających przeprowadzenia wywiadu środowiskowego strona uniemożliwiła ustalenie jej sytuacji życiowej, mimo iż była świadoma konsekwencji swojego zachowania, gdyż została uprzedzona o skutkach takiego postępowania. W ocenie organu I instancji postawa strony wskazuje na brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy. Wobec powyższego decyzją z dnia [...] r. organ I instancji odmówił stronie przyznania pomocy finansowej oraz pomocy w formie usług opiekuńczych
W odwołaniu skarżący wyraził niezadowolenie z treści podjętego w jego sprawie rozstrzygnięcia oraz podkreślił, że jako osobie niepełnosprawnej i bezdomnej, pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej bezpodstawnie odmawiają udzielenia pomocy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania i wyjaśniło, że rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielenia reguluje ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1769 ze zm. - dalej " ustawa" ). Wskazało, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - zgodnie z art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy - przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej" - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. W myśl art. 39 ust.1 i 2 ustawy zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku celowego jest świadczeniem fakultatywnym. Natomiast stosownie do treści art. 50 ust. 1 ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.
Kolegium nie znalazło podstaw do zakwestionowania zaskarżonej decyzji.
Wyjaśniło, że zgodnie z art. 106 ust. 4 ustawy decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Wydanie decyzji musi zostać poprzedzone przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego. Zaakcentowało, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest formą współdziałania osoby z organem pomocy społecznej. Dalej wskazało, że art. 4 ustawy wprost nakłada na osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Odmowa współdziałania w tym zakresie stanowi podstawę odmowy przyznania świadczenia, stosownie do art. 11 ust. 2 ustawy. Podkreśliło, że w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości, że utrudnianie lub uniemożliwienie pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w pełni uzasadniają odmowę przyznania świadczenia. Znaczenie wywiadu w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej potwierdza art. 107 ust. 4a ustawy jednoznacznie stanowiąc, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Nadto wskazało, że pomoc społeczna nie służy zaspokajaniu wszelkich oczekiwań wnioskujących o taką pomoc. Celem pomocy społecznej jest wsparcie osób wymagających pomocy w przezwyciężaniu trudnych sytuacji, którym nie są w stanie samodzielnie podołać, natomiast celem nie jest zwolnienie osób, które o taką pomoc się ubiegają od wykorzystywania własnych umiejętności i możliwości w pokonywaniu trudności i ułomności z jakimi się borykają (art. 2 ust. 1 i art. 4 ustawy).
Jak dalej podkreśliło Kolegium, organ administracji nie może bazować tylko na treści wniosku odwołującego, ale musi ustalić jego aktualną sytuację majątkową i życiową, gdyż jest odpowiedzialny za prawidłowy i zgodny z ustawą o pomocy społecznej rozdział środków pochodzących z budżetu. W zakresie świadczeń z pomocy społecznej, udzielanych w ramach uznania administracyjnego, brak współdziałania osoby ubiegającej się o świadczenie pochodzące z pieniędzy podatnika nie tylko uzasadnia, ale wręcz nakazuje wydanie decyzji odmownej. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zatem, żeby otrzymać pomoc społeczną, należy w tym kierunku powziąć pewne wysiłki. Zaś pierwszym wysiłkiem, jaki powinien uczynić ubiegający się o pomoc społeczną jest udzielenie organowi pomocowemu pomocy w ustaleniu jego sytuacji faktycznej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 484/17). Kolegium stwierdziło, że z akt sprawy wynika, iż skarżący przez cały czas uchylał się od współpracy z organem.
W ocenie Kolegium skutecznie postawiony został stronie zarzut określony w art. 11 ust. 2 ustawy, na który to przepis powołał się organ I instancji, jako merytoryczną podstawę swojego rozstrzygnięcia. Organ pomocy społecznej dopełnił ciążących na nim obowiązków i właściwie uzasadnił swoje stanowisko, wykazał, z jakich powodów odmówił przyznania zasiłku celowego, opierając się na faktach wynikających z posiadanych przez organ wiadomości i dokumentów.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji Kolegium obrazę ustawy o pomocy społeczne, Konstytucji RP, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i innych aktów prawnych oraz podnosi, że od czterech lat spotyka się z odmową przyznania mu środków finansowych na wynajęcie mieszkania "i inne rzeczy", mimo iż jest inwalidą I grupy pozbawionym dochodu i pozostawionym na ulicy. Wniósł o "dokonanie wyliczeń wszystkich kosztów utrzymywania osoby samotnej".
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie wniosło o jej oddalenie. W uzasadnieniu podtrzymało dotychczas prezentowane stanowisko i argumentację prawną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 2107) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn.zm. – dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym wyłącznie w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Sąd badając w zakreślonych wyżej granicach legalność decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie utrzymującej w mocy decyzję Burmistrza Miasta M. o odmowie przyznania skarżącemu przyznania pomocy finansowej oraz pomocy w formie usług opiekuńczych stwierdził, że odpowiadają one przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia ich z obrotu prawnego.
Materialnoprawną podstawę decyzji stanowi ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 700 z późn. zm. – dalej "u.p.s." lub "ustawa"), określającej rodzaje pomocy społecznej ze środków publicznych oraz zasady i tryb jej udzielania. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt c) ustawy świadczeniem z pomocy społecznej jest świadczenia pieniężne w formie zasiłku celowego.
Stosownie do treści art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Natomiast stosownie do treści art. 50 ust. 1 ustawy osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.
Rozstrzygnięcie oparte o powyższe przepisy wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Organ administracji publicznej nie jest zobligowany do przyznania świadczenia zgodnie ze złożonym wnioskiem, a orzekając w przedmiocie przyznania takiego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym.
Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc ta ma więc na celu wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej. Jednakże - zgodnie z art. 4 u.p.s. - osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto stosownie do treści art. 11 ust. 2 u.p.s., brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, może stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia, a nawet uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pomocy społecznej. Zatem przepisy cytowanej ustawy, nakładają na osoby korzystające z pomocy społecznej, obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Ponadto świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznawane są dopiero po wykorzystaniu własnych zasobów, uprawnień i możliwości wnioskodawcy - jako ostatnie ogniwo systemu zabezpieczenia społecznego.
Zgodnie z art. 11 ust. 2 u.p.s. podstawą do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej może być brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych, prac społecznie użytecznych, a także odmowa lub przerwanie udziału w działaniach w zakresie integracji społecznej realizowanych w ramach Programu Aktywizacja i Integracja, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną. Dokonując wykładni przepisów omawianej ustawy słusznie organy przyjęły, że przez współdziałanie należy rozumieć gotowość podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym oraz skorzystanie z uzasadnionych i rozsądnych jego propozycji, pomagających przezwyciężyć trudne sytuacje życiowe. Pomoc społeczna nie ma bowiem charakteru stałego, ma ona przejściowo stanowić rodzaj wsparcia w celu pokonania trudności życiowych podopiecznych. Rolą organu pomocy społecznej jest też przeciwdziałanie traktowaniu świadczeń pomocowych, jako oczywistej i bezwarunkowej należności ze strony Państwa. Egzekwowanie od wnioskodawców obowiązku współdziałania jest istotne z tego powodu, że pomoc ta nie może ograniczać się jedynie do rozdawnictwa świadczeń, a bierna lub roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc może spowodować odmowę przyznania świadczenia na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s.
Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 5 września 2017 r., sygn. akt I OSK 2031/16 (dostępny w internetowej bazie orzeczeń NSA, dalej "CBOS"): "Celem pomocy społecznej nie jest utrzymywanie na koszt podatnika osób i ich rodzin, które nie chcą podjąć trudu wyjścia z ciężkiej sytuacji materialnej. Dlatego osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych - w postaci np. zasiłku celowego lub okresowego, bądź innego świadczenia pieniężnego - na zaspokojenie własnych potrzeb, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji, pod rygorem odmowy przyznania świadczenia.". Przez współdziałanie osoby ubiegającej się o pomoc należy rozumieć m.in. gotowość do podjęcia współpracy z pracownikiem socjalnym, umożliwiającej udzielenie takiej pomocy (wyroki NSA z dnia: 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt I OSK 1415/07 i 13 kwietnia 2011 r. sygn. akt I OSK 1087/10, CBOS). W istocie organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (wyrok NSA z dnia 23 września 2008 r. sygn. akt I OSK 1511/07, CBOS). Brak aktywności ze strony wnioskodawcy uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia (wyrok NSA z dnia 17 listopada 2009 r. sygn. akt I OSK 554/09, CBOS).
Sąd nie dopatrzył się także uchybień na etapie subsumcji. Prawidłowo organy oceniły zachowania skarżącego jako kwalifikujące się do kategorii przesłanki negatywnej udzielenia świadczeń "braku współdziałania". Bez wątpienia, brak współdziałania oraz inne okoliczności opisane w art. 11 ust. 2 u.s.p. mogą wynikać z różnych przyczyn. Negatywne dla strony konsekwencje tego przepisu można zastosować tylko w przypadkach, w których stronie można przypisać złą wolę, a zatem taką postawę, w której strona żąda udzielenia pomocy społecznej bez względu na swoje zachowanie.
Z materiału zgromadzonego w aktach postępowania wynika natomiast, że skarżący oczekuje wyłącznie przyznania mu wnioskowanej pomocy. Zarówno okoliczności wprost przywołane w decyzjach wydanych w tej sprawie, jak i dokumenty składające się na akta sprawy jednoznacznie wskazują, że skarżący oczekuje przyznania mu wnioskowanej pomocy, kategorycznie przy tym odmawia podjęcia jakiejkolwiek współpracy.
Skarżący pobiera rentę [...] w wysokości 2882,74 zł brutto, która po potrąceniach (w tym komorniczym w kwocie 720) wynosi do wypłaty 1 656.60 zł. Skarżący pobiera również zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153.00 zł. Zatem słusznie organy wyliczyły, że bez potrąceń komorniczych ze świadczenia rentowego dochód skarżącego wynosi 2 530.29 zł. Skarżący jest podatnikiem podatku od nieruchomości położonej w M. przy ul. [...], który to adres podaje do korespondencji. Okoliczności te nie są kwestionowane przez skarżącego. Skarżący nie podaje miejsca swojego pobytu i utrzymuje, że można się z nim skontaktować telefonicznie lub korespondencyjnie.
W wyroku z dnia 26 września 2018 r. sygn. akt I OSK 786/18 (Lex nr 2578603) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że o ile organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Brak zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego może przejawiać się nie tylko w jednoznacznym formułowaniu odmowy udziału w jego przeprowadzeniu, ale także w unikaniu ustalenia terminu jego przeprowadzenia, czy też uniemożliwiania pracownikowi socjalnemu bezpiecznego kontaktu ze stroną w jej miejscu zamieszkania. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nie potrzebuje schronienia, bowiem unika skorzystania z tej formy pomocy. Unika również przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, nie współpracuje także z pracownikiem socjalnym.
Decyzje podejmowane z uwzględnieniem art. 11 ust. 2 u.p.s. są decyzjami uznaniowymi. Zatem, w ramach zakreślonych m.in. przepisami art. 2 i art. 4 u.p.s., postawa osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy podlega ocenie organu, od której to oceny zależy udzielenie bądź nieudzielanie świadczenia. Zdaniem Sądu, stan faktyczny kontrolowanej sprawy niewątpliwie wypełnia hipotezę przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. W ocenie Sądu orzekającego, stwierdzić należy, że rozpatrując wniosek skarżącego organy należycie rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i - mieszcząc się w granicach uznania administracyjnego - dokonały oceny sytuacji życiowej oraz postawy wnioskodawcy, uznając ją w okolicznościach sprawy w istocie za roszczeniową. Organom orzekającym w sprawie nie można tym samym postawić zarzutu dowolności w podejmowaniu decyzji.
Stan faktyczny sprawy został wyjaśniony w sposób wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia i w sposób wyczerpujący zasób środków dowodowych organów.
Sąd podkreśla, że organ rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia chociażby w formie zasiłku celowego winien się kierować ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2017 r.; sygn. akt I OSK 343/16; CBOSA; orzeczenia.nsa.gov.pl).
Reasumując Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji odpowiada przepisom obowiązującego prawa. Stan faktyczny sprawy został ustalony poprawnie, w oparciu o kompletny materiał dowodowy, zgodnie z poszanowaniem reguł określonych art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W motywach decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu z udzielenia pomocy finansowej, lokalowej oraz pomocy w formie usług opiekuńczych na podstawie art. 11 ust. 2 u.p.s., organ przedstawił wszystkie okoliczności natury faktycznej jak i prawnej, które stanowiły podstawę do jej podjęcia, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego.
W tym stanie rzeczy Sąd nie podzielił zarzutów skargi i nie dostrzegł takich uchybień w działaniu organów w tej sprawie, aby mogły one stanowić podstawę do uwzględnienia skargi.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło