II SA/Gl 719/21
WyrokWSA w Gliwicach2021-11-19
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Elżbieta Kaznowska, Aneta Majowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnukowi, który sprawuje faktyczną opiekę nad swoim dziadkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, mimo istnienia dzieci tego dziadka, które nie sprawują osobistej opieki, ale nie są pozbawione praw rodzicielskich, nie są małoletnie ani nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego dla osób zobowiązanych do alimentacji w dalszej kolejności (tutaj wnuka) jest uzależnione od braku możliwości sprawowania opieki przez osoby zobowiązane w pierwszej kolejności (tutaj dzieci dziadka). Organy prawidłowo odmówiły przyznania świadczenia, ponieważ dzieci dziadka, mimo że nie sprawują osobistej opieki, nie wykazały obiektywnych przeszkód uniemożliwiających im wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego, który może być realizowany również finansowo.Stan faktyczny
Skarżący, wnuk osoby wymagającej opieki, złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad swoim dziadkiem, który posiadał orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując, że skarżący jest zobowiązany do alimentacji w dalszej kolejności, a jego dziadek ma dzieci, które nie są pozbawione możliwości sprawowania opieki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżący wniósł skargę do WSA, argumentując, że dzieci dziadka nie mogą sprawować osobistej opieki z powodu stanu zdrowia lub pracy zawodowej, a on sam zrezygnował z działalności gospodarczej na rzecz opieki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Aneta Majowska (spr.), Protokolant specjalista Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2021 r. sprawy ze skargi T. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wójt Gminy M. (dalej: "organ", "organ I instancji") działając na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 111 z późn. zm., dalej "ustawa"), Rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1466), oraz art. 104, art. 107 i 108 § 1, art. 109 § 1 k.p.a. ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a.") odmówił przyznania T. S. (dalej: "Strona", "Skarżący") prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Postępowanie w sprawie zostało wszczęte na podstawie złożonego w dniu 26 lutego 2021 r. wniosku o ustalenie prawa do wskazanego świadczenia. Organ ustalił, że Skarżący jest wnukiem S. M. (dalej: "osoba wymagająca opieki", "dziadek Strony"), zamieszkuje wraz z rodziną i osobą wymagającą opieki we wspólnym gospodarstwie domowym, Skarżący do dnia [...] lutego 2021 r. prowadził działalność gospodarczą, osoba wymagająca opieki posiada orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dnia
[...] r. stwierdzające trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od [...] r., osoba wymagająca opieki posiada troje dzieci – zgodnie z osobistymi oświadczeniami (złożonymi do akt administracyjnych): córce A. S. oraz synowi S. M. przysługują świadczenia emerytalne, natomiast syn R. M. jest aktywny zawodowo, dzieci osoby wymagającej opieki nie legitymują się orzeczeniami o znacznym stopniu niepełnosprawności, małżonka osoby wymagającej opieki zmarła w 2008 r. W dalszej kolejności organ przywołał treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy oraz treść art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 1359 z późn. zm., dalej: "k.r.o.") podkreślając, że katalog osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny ograniczony jest do osób zobowiązanych do alimentacji, a osoby te zostały wymienione w art. 128-133 k.r.o. Zdaniem organu Strona jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w linii bocznej, co wprawdzie nie skreśla z grona osób zobowiązanych do alimentacji, jednak w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy warunkujące przyznanie wnioskowanego świadczenia.
Skarżący skorzystał z prawa do odwołania. W treści wyraził niezadowolenie z zapadłej decyzji, podnosząc, że zakończenie przez niego działalności gospodarczej było podyktowane wyłącznie koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dziadkiem, wymagającym stałej pomocy w codziennych czynnościach. Skarżący wymienił przy tym czynności, w których pomaga dziadkowi.
Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy"), w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 1, art. 2 pkt 2, art. 3 pkt 21 lit. a, art. 17 ust. 1 pkt 4, ust. 1a, ust. 3, ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał podstawę prawną rozstrzygnięcia, następnie podkreślił, że art. 17 ust. 1b ustawy nie może stać się podstawą odmowy przyznania świadczenia w części, w której został uznany za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Organ odwoławczy wymienił, że do okoliczności bezspornych w niniejszej sprawie należy legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, osoba wymagające opieki jest wdowcem, ma troje dzieci, natomiast Strona jest jej wnukiem, następnie stwierdził, że na Stronie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec dziadka jednak dopiero w dalszej kolejności, ponieważ w pierwszej kolejności spoczywa na dzieciach osoby wymagającej opieki, natomiast Strona jest spokrewniona z osobą wymagającą opieki w drugim stopniu (str. 3 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). Organ odwoławczy przywołał art. 132 k.r.o. i powołując się na treść osobistych oświadczeń dzieci osoby wymagającej opieki ustalił, że osoby spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki nie są małoletnie i nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wskazując, że w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka z art. 17 ust. 1a ustawy co uzasadnia odmowę przyznania Stronie wnioskowanego świadczenia. W powołaniu na wynik przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wskazał, że Strona opiekuje się dziadkiem. Dalej wyjaśnił, że nawet jeśli dzieci osoby wymagającej opieki nie chcą lub nie mogą ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne nie są przez to zwolnione z obowiązku alimentacyjnego wobec rodzica, ponieważ sam brak woli ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne osób spokrewnionych w pierwszej kolejności nie oznacza, że nie są w stanie sprawować opieki, podkreślił, że z akt sprawy nie wynikają obiektywnie uzasadnione okoliczności pozwalające przyjąć, że żadne z dzieci nie może wypełnić swojego obowiązku alimentacyjnego względem ojca. W ocenie Kolegium zobowiązania rodzinne czy zawodowe nie są szczególnymi okolicznościami uniemożliwiającymi sprawowanie opieki nad ojcem, okoliczności takiej nie stanowi również zamieszkiwanie w zbyt dużej odległości od miejsca zamieszkania ojca. Wywiązywanie się z obowiązku alimentacyjnego w sytuacji, gdy nie jest możliwym świadczenie osobistej pomocy może bowiem polegać na zapewnieniu na swój koszt sprawowania opieki przez inną osobę. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja w zakresie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną a organ nie może według własnego uznania przyznać świadczenia kierując się zasadami współżycia społecznego czy słuszności. Decyzja została doręczona Stronie
30 kwietnia 2021 r.
Z rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (data nadania: 6 maj 2021 r.). W uzasadnieniu podał, że jest jedyną osobą, która może się opiekować dziadkiem, ponieważ dzieci osoby wymagającej opieki nie mogą tej opieki świadczyć, wskazał przy tym na stan zdrowia córki A. S. oraz syna S. M. uniemożliwiający osobistą opiekę nad ojcem, a także pracę zawodową syna R. M. Skarżący wymienił czynności, które pozostają w zakresie wykonywanej opieki, a także zaakcentował rezygnację z prowadzenia działalności gospodarczej podyktowaną wyłącznie koniecznością jej sprawowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko prezentowane w sprawie.
Pismem z dnia 14 lipca 2021 r. Kolegium przedłożyło do akt odpis skróconego aktu zgonu S. M. (data zgonu [...] czerwca 2021 r.).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach wskazanej kontroli sąd administracyjny poddaje badaniu zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z przepisami prawa materialnego kreującymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi określającymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości albo w części następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części - art. 151 p.p.s.a. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, zatem uwzględnia w granicach danej sprawy wszelkie naruszenia prawa a także przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od zarzutów i wniosków podniesionych w treści skargi. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenia prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności – art. 134 § 2 p.p.s.a.
Podstawę materialnoprawną wydanego w sprawie rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny
i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. A także art. 17 ust. 1a ustawy stanowiący, że osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Świadczenie pielęgnacyjne przyznawane jest w celu zrekompensowania osobom zdolnym do pracy kosztów związanych z decyzją o rezygnacji z zatrudnienia, w szczególności utraconych przez nie dochodów (zob. B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, Lex el. 2021).
Organy pierwszej i drugiej instancji odmówiły przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dziadkiem legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności w powołaniu na przepis art. 17 ust. 1a ustawy. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że organ odwoławczy zasadnie wskazał, że przyczyna odmowy przyznania uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego nie może zostać oparta na tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, tj. w zakresie,
w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie. Sąd zauważa jednak, że przepis ten nie stanowił podstawy odmowy przez organ I instancji przyznania wnioskowanego świadczenia, a nawet nie został przez ten organ przywołany w uzasadnieniu decyzji.
Sąd orzekający w sprawie, podziela ustalenia faktyczne poczynione przez organy orzekające w sprawie, w zakresie faktycznego sprawowania przez Skarżącego opieki nad dziadkiem potwierdzone przeprowadzonym wywiadem środowiskowym z dnia [...] r. (karta nr 11 akt administracyjnych), legitymowania się przez osobę wymagającą opieki – dziadka Skarżącego – orzeczeniem Lekarza Rzeczoznawcy Kasy z dnia [...] r. stwierdzającym trwałą niezdolność do samodzielnej egzystencji od [...] r. (karta nr 3 akt administracyjnych). Ponadto poza sporem pozostawało, że Skarżący ma troje dzieci, które nie legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W zakresie sporu pozostawało natomiast czy Skarżącemu jako wnukowi "osoby wymagającej opieki" przysługuje, w realiach niniejszej sprawy, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w sprawie organy w oparciu o prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy zasadnie odmówiły Skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Uzasadnieniem odmowy jest bowiem prawidłowo ustalony brak spełnienia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Treść cytowanego wyżej art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy odsyła do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z brzmieniem przepisu art. 132 k.r.o. obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami. "Przepis art. 17 ust. 1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez odesłanie do przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jednoznacznie wskazuje krąg osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, ograniczając go do osób zobowiązanych do alimentacji" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 13 maja 2020 r., II SA/Go 40/20, Lex nr 3018160).
Jak stanowi art. 128 k.r.o. obowiązek dostarczania środków utrzymania, a
w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Natomiast jeżeli jest kilku zstępnych obowiązek alimentacyjny obciąża bliższych stopniem przed dalszymi (art. 129 § 1 zd. 2 k.r.o.), a krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym (art. 129 § 2 k.r.o.). W literaturze przedmiotu podkreśla się przy tym, że "ustawodawca nakazuje stosować przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wprost, co wyklucza modyfikację, wyznaczonego regulacją kodeksową, kręgu zobowiązanych alimentacyjnie lub kolejności realizacji przedmiotowego obowiązku w drodze przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych" (B. Chludziński w: P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne, Komentarz, Lex el. 2021; wyrok WSA w Rzeszowie z 7.07.2020 r., II SA/Rz 312/20, Lex nr 3035009). Na gruncie niniejszej sprawy – Skarżący jest zstępnym osoby wymagającej opieki (dziadka), lecz dopiero w drugim stopniu, nie ma przy tym racji organ I instancji, że Skarżący jest krewnym osoby wymagającej opieki w linii bocznej, przeczy temu treść art. 617 k.r.o. w myśl którego, krewnymi w linii prostej są osoby, z których jedna pochodzi od drugiej. Krewnymi w linii bocznej są osoby, które pochodzą od wspólnego przodka, a nie są krewnymi w linii prostej. Stopień pokrewieństwa określa się według liczby urodzeń, wskutek których powstało pokrewieństwo. W rezultacie analizy wskazanych regulacji prawnych należy dojść do wniosku, że prawo ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne wywodzi się z obowiązku alimentacyjnego, który polega na "zaspokajaniu usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego do alimentacji" (M. Fras (red.), M. Habdas (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, Lex el. 2021). Uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego uzależnione pozostaje od braku osoby zobowiązanej w bliższej kolejności, w rozumieniu takiej sytuacji, gdy osoby zobowiązanej w bliższej kolejności w ogóle nie ma bądź gdy ta osoba nie jest w stanie sprawować opieki nad osobą jej wymagającą. Sąd, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, podziela stanowisko wyrażano w orzecznictwie w zakresie,
w którym wskazuje się, że realizacja obowiązku alimentacyjnego może nastąpić poprzez przykładowo opłacenie osoby trzeciej, która tę opiekę zapewni, jeśli osoby spokrewnione w stopniu bliższym, nieposiadające orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, z różnych przyczyn nie świadczą osobistej opieki nad osobą jej wymagającą (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 września 2021 r., II SA/Ol 636/21, Lex nr 3230232), ponadto "faktyczne sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny nie uprawnia do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdy w relacji rodzinnej, znajdują się osoby zobowiązane do świadczeń alimentacyjnych przed osobą sprawującą faktyczną opiekę" (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 23 kwietnia 2021 r., II SA/Łd 48/21, Lex nr 3185061).
Konsekwencją powyższego, na gruncie niniejszej sprawy, jest konieczność ustalenia czy osoby zobowiązane w pierwszej kolejności, przed Skarżącym, jako osobą zobowiązaną w dalszej kolejności, są niezdolne do sprawowania tej opieki. Słusznie zauważył organ odwoławczy, że pozostawanie w kręgu osób zobowiązanych w dalszej kolejności (w tym przypadku wnuka) nie stanowi o wykluczeniu z kręgu osób zobowiązanych do alimentacji, a zatem i też z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd zwraca jednak uwagę, że konieczne jest ustalenie, że w rozstrzyganej sprawie zobowiązani do alimentacji w pierwszej kolejności z przyczyn obiektywnych, a nie subiektywnych nie mogą wywiązać się z w/w obowiązków. Do sytuacji obiektywnie uniemożliwiających sprawowanie opieki należą m.in. śmierć osoby zobowiązanej w pierwszej kolejności do alimentacji, posiadanie przez nią znacznego stopnia niepełnosprawności, przebywanie za granicą uniemożliwiające sprawowanie opieki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2020 r.,
II SA/Bk 71/20, Lex nr 3009392). Do takich okoliczności nie należy natomiast wykonywanie pracy zarobkowej (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 22 czerwca 2021 r., II SA/Op 79/21; Lex nr 3211624, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 2012 r. sygn. I OSK 1700/12, Lex nr1291354; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia
20 września 1013 r., sygn. akt I OSK 2727/12, Lex nr 1557244), niepełnosprawność w stopniu lekkim, wieloletni brak kontaktów z rodzicem (zob. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 18 maja 2021 r. II SA/Ol 382/21, Lex nr 3182771), zamieszkiwanie dzieci osoby wymagającej opieki poza miejscem zamieszkania rodzica (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2020 r.,
II SA/Bk 71/20, Lex nr 3009392), zobowiązania rodzinne (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 3 marca 2021 r., II SA/Gl 1440/20, Lex nr 3167883), kontynuowanie nauki, trudności z dojazdem, czy konieczność opieki nad własnymi dziećmi (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 czerwca 2021 r., II SA/Lu 184/21, Lex nr 3224543). Jak wynika z osobistych oświadczeń dzieci osoby wymagającej opieki, że córce A. S. oraz synowi S. M. przysługują uprawnienia emerytalne, a ich stan zdrowia nie pozwala, aby opiekowali się ojcem (karta nr 10 i 8 akt administracyjnych), natomiast syn R. M. pracuje zawodowo i zamieszkuje w poza miejscem zamieszkania ojca (karta nr 9 akt administracyjnych). Powyższe potwierdził również Skarżący w toku prowadzonego postępowania. W ocenie Sądu, w realiach niniejszej sprawy, nie sposób uznać, aby osoby zobowiązane w bliższej kolejności – dzieci osoby wymagającej opieki, wykazały zaistnienie niezależnych od nich okoliczności uniemożliwiających uczynienie zadość ciążącemu na nich obowiązkowi alimentacyjnemu. Ani bowiem brak możliwości osobistej opieki ani też brak woli czy chęci jej sprawowania nie oznacza, że ustał obowiązek alimentacyjny, a jak Sąd akcentował w poprzedniej części uzasadnienia, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, na której ciąży obowiązek alimentacyjny. Tym bardziej, że realizacja tego obowiązku może przybrać nie tylko formę świadczeń osobistych, ale również mieć wymiar finansowy. Stan zdrowia uniemożliwiający osobistą opiekę, o ile nie jest potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (bowiem taką sytuację ustawodawca wprost uregulował w przepisie), nie wyklucza automatycznie obowiązku alimentacyjnego, któremu podobnie jak opiece można sprostać przez pomoc finansową. W ocenie Sądu dopiero brak możliwości uczynienia zadość zarówno obowiązkowi w wymiarze osobistej pomocy jak i pomocy finansowej może uzasadniać ustalenie braku możliwości uczynienia zadość temu obowiązkowi w pełnym wymiarze, uzasadniając w dalszej kolejności wykluczenie tej osoby z kręgu zobowiązanych do alimentacji.
W rezultacie przedstawionych wyżej okoliczności, zdaniem Sądu, stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonych decyzji zawiera ocenę odnoszącą się do materialnoprawnych przesłanek zgłoszonego żądania w odniesieniu do znanych organom okoliczności sprawy, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wymagał uzupełnienia.
W ocenie Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, ani też naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym w szczególności art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., które mogłyby mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Organy dokonały szczegółowej analizy ustalonego w sprawie stanu faktycznego, uwzględniły okoliczności sprawy oraz zgromadzony materiał dowodowy, następnie dokonując jego oceny zgodnie z wymogami kodeksu postępowania administracyjnego. Wnioski przedstawione przez organy korespondują z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zachowując charakter wniosków logicznych i poprawnych. Zaskarżone decyzje pozostają zgodne z przepisami procesowymi i materialnoprawnymi. Uwzględniając powyższe, Sąd, sprawując kontrolę sądowoadministracyjną, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie,
Sąd nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, dokonując kontroli w granicach rozpoznawanej sprawy, także nie dopatrzył się przyczyn mogących stanowić podstawę do zastosowania kompetencji kasacyjnych.
Na marginesie Sąd zwraca uwagę na powołanie przez organ I instancji w podstawie prawnej orzeczenia z dnia [...] r. uchylonego z dniem [...] r. Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2015 r., poz. 1238). Na dzień wydania decyzji przez organ obowiązywało bowiem Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 31 lipca 2018 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny
i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna (Dz. U. z 2018 r., poz. 1497). Organ nie dokonywał jednak na tej podstawie żadnych ustaleń, zatem powyższe pozostaje bez znaczenia dla wyniku sprawy.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło