II SA/Gl 800/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Artur Żurawik po rozpoznaniu w dniu 6 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.J. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1681/19 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy p o s t a n a w i a odrzucić skargę o wznowienie postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1681/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...]w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Odpis tego orzeczenia wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem o skardze kasacyjnej został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu 8 maja 2021 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2020 r. ustanowiony w sprawie pełnomocnik z urzędu złożył opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Odpis ww. opinii doręczono skarżącemu. Wobec niewniesienia skargi kasacyjnej, ww. wyrok uprawomocnił się z dniem 13 października 2020 r. Pismem z dnia 23 czerwca 2021 r. J.J. złożył skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 1681/19 w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Jako podstawę wznowienia skarżący powołuje fakt pojawienia się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi, który wydał decyzję. W odpowiedzi na wezwanie Sądu pełnomocnik skarżącego oświadczył, że podstawę wznowienia stanowi art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący uzyskał informację, że pod wnioskiem Prokuratora Rejonowego w W. M.F. o skierowanie skarżącego na dodatkowe badania lekarskie, widnieje podpis innej osoby. Wobec czego zdaniem skarżącego pismo to nie powinno być uznane za wniosek o skierowanie na badania lekarskie, a całe postępowanie w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy uznane za wadliwe. Skarżący nie mógł natomiast podnieść tej okoliczności w poprzednim postępowaniu, ponieważ dowiedział się o braku podpisu uprawnionej osoby pod wnioskiem dopiero w czerwcu 2021 r. Dalej oświadczono, że skarżący dochował trzymiesięcznego terminu zgodnie z art. 277 powołanej ustawy, bowiem o podstawie wznowienia dowiedział się po otrzymaniu pisma z dnia 8 czerwca 2021 r. W związku z powyższym skarżący wnosi o zmianę zaskarżonego orzeczenia oraz decyzji Kolegium z dnia [...]r. W piśmie tym pełnomocnik skarżącego oświadczył również, że wnosi o zwolnienie go z obowiązku dalszego reprezentowania skarżącego w niniejszej sprawie oraz w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1681/19 z powodu braku zaufania pomiędzy skarżącym a pełnomocnikiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), zwanej dalej p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII powołanej ustawy można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, skierowanym przeciwko prawomocnemu orzeczeniu, który może być zastosowany wyłącznie z powodów ściśle określonych w powołanej ustawie. Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Stosownie do powołanego przepisu skarga o wznowienie postępowania powinna zawierać między innymi podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie postępowania odrzuca, a w przypadku ich spełnienia – wyznacza rozprawę. Powyższa konstrukcja wskazuje, że wznowienie postępowania sądowo- administracyjnego stanowi podstawową instytucję (środek) obalania prawomocnych orzeczeń NSA i WSA umożliwiającą ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy co do jej istoty w celu zagwarantowania prawidłowości – zgodności z prawem – wydanego w sprawie rozstrzygnięcia [por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 5, Warszawa 2017; wyd. elektr.]. Co jednak istotne, skarga o wznowienie postępowania nie stanowi alternatywy dla zwykłego środka odwoławczego służącego usunięciu istniejącej wadliwości postępowania. Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia, o którym mowa w cytowanych wyżej przepisach, nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem bowiem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Zaznaczyć należy, że na wstępnym etapie, sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisie działu VII p.p.s.a., względnie, gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny samych akt sprawy sąd władny jest ustalić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wprost wskazano, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający ustawie, nie oznacza oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga jako nie oparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu (zob. postanowienia: NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., w sprawie I FSK 607/06 czy z dnia 23 lutego 2011 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 257/11). Skarga skarżącego o wznowienie postępowania oparta została na podstawie określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Przepis ten przewiduje, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Termin do wniesienia skargi opartej na wykryciu okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, biegnie od dnia, w którym strona w sposób wiarygodny dowiedziała się o ich istnieniu i mogła ocenić ich prawdopodobny wpływ na wynik prawomocnie osądzonej sprawy (por. postanowienie SN z dnia 25 stycznia 1967 r., sygn. akt II CZ 128/66, OSPiKA 1968, nr 9, poz. 198). Świadomość strony o istnieniu podstaw wznowienia i data, kiedy strona dowiedziała się o nich, decyduje o dniu rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi. W piśmiennictwie wskazuje się, że w przepisie powyższym chodzi o takie okoliczności faktyczne i dowody, które istniały w czasie trwania postępowania, którego wznowienia strona się domaga, ale nie były znane stronom i z tego tylko względu nie mogły one z nich skorzystać, a na dodatek okoliczności te lub środki dowodowe mogły wpłynąć na odmienną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego. Środkiem dowodowym, o którym mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. może być każdy środek, który zgodnie z prawem służyć może wykazaniu konkretnego faktu. Okolicznością faktyczną jest zaś zdarzenie, fakt lub wydarzenie zaistniałe w sensie fizycznym lub ich niewystąpienie (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2004 r., sygn. akt: FSK 170/04). Okoliczności te i dowody muszą być przy tym tego rodzaju, że ich znajomość w dacie wydania prawomocnego orzeczenia mogłaby spowodować wydanie rozstrzygnięcia odmiennej treści. Nowe okoliczności czy środki dowodowe to zatem te, które w dacie końcowego rozstrzygnięcia nie były znane rozstrzygającym sprawę, choć obiektywnie istniały, a strona nie miała jakichkolwiek możliwości ich procesowego wykorzystania (por. wyrok NSA z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 1776/11). Do sytuacji takiej nie można zaliczyć powołania się na okoliczności i dowody jawne, wynikające z materiału poprzedniego postępowania, a tylko niedostrzeżone przez stronę, czy też nawet orzekający w sprawie sąd (por. wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., sygn. akt II OSK 1295/10). Wykrycie okoliczności lub środków dowodowych, z których strona mogła skorzystać przed wydaniem orzeczenia, uniemożliwia skuteczne powołanie się na podstawę wznowieniową wskazaną w art. 273 § 2 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II OSK 188/18). W niniejszej sprawie jako nowy dowód, mający - zdaniem skarżącego - istotny wpływ na wynik sprawy, wskazano na wniosek Prokuratora Rejonowego w W., sygn. akt [...], w którym wniesiono o skierowanie skarżącego na badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Wniosek ten oparto o opinię wydaną w dniu [...] r. przez biegłych lekarzy psychiatrów. Skarżący zarzucił, ze wniosek ten został podpisany przez osobę nieuprawnioną, o czym dowiedział się dopiero w czerwcu 2021 r. Starosta [...]i stwierdził natomiast, że informacja z wniosku Prokuratury Rejonowej w W. o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącego, a oparta na opinii biegłych lekarzy, wypełnia przesłanki art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami i decyzją z dnia [...]r. skierował skarżącego na badania lekarskie. Zauważyć zatem należy, że skarżący w skardze o wznowienie postępowania powołał się na dowód, który już został oceniony i rozważany przez Sąd, który wydał wyrok w sprawie o sygn. akt II SA/Gl 1681/19. W uzasadnieniu wyroku wyjaśniono, że kwestia zasadności nałożenia na skarżącego obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu została rozstrzygnięta decyzją Starosty z dnia [...] r., od której skarżący nie wniósł odwołania, a tym samym stała się ostateczna. Tym samym zdaniem Sądu nie mogła być ona ponownie badana w postępowaniu odwoławczym dotyczącym decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Mając to na uwadze wskazać należy, że sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający treści art. 273 § 2 p.p.s.a. nie oznacza oparcia skargi o wznowienie postępowania sądowego na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z jej uzasadnienia wynika, że podnoszona podstawa nie zaistniała. Taka skarga jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia podlega odrzuceniu. Nie wystarczy bowiem dla stwierdzenia dopuszczalności skargi o wznowienie wskazać podstawę wznowienia i przytoczyć jej ustawową nazwę. Należy wskazać takie okoliczności faktyczne, które mogą stanowić jedną z podstaw wznowienia postępowania. Jeżeli natomiast już z samego sformułowania powoływanych przez skarżącego okoliczności wynika, że nie stanowią one żadnej z tych podstaw, to nie jest spełniona zasadnicza przyczyna prawna pozwalająca na wznowienie postępowania (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2015r., sygn. akt I CZ 106/14). Przyczyna podana przez skarżącego nie może w okolicznościach rozpatrywanej sprawy zostać uznana za podstawę wznowienia postępowania. Z użytego w przepisie art. 273 § 2 p.p.s.a. zwrotu "z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu" wynika, że nie dotyczy to takich okoliczności i dowodów, które były w poprzednim postępowaniu jawne i stanowiły element toczącego się postępowania, jak miało to miejsce w tej sprawie. Podkreślić trzeba, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie może zastępować innych środków procesowych zmierzających do weryfikacji zgodności z prawem orzeczeń sądowych, w tym skargi kasacyjnej. Jeżeli skarżący miał wątpliwości co do prawidłowości wydanego przez sąd orzeczenia to powinien zawrzeć je w skardze kasacyjnej od tego orzeczenia, której jak wynika z akt sprawy o sygn. II SA/Gl 1681/19 nie złożył. Natomiast, jak wskazuje się w orzecznictwie, w skardze o wznowienie postępowania nie można upatrywać substytutu postępowania kasacyjnego. Są to bowiem dwa odrębne względem siebie postępowania, a co za tym idzie, nie mogą być one inicjowane przez stronę zamiennie, bowiem służą zwalczaniu innych wadliwości orzeczenia sądowego, co znajduje wyraz w uregulowanych przez ustawodawcę podstawach kasacyjnych i wznowieniowych (zob. m.in. WSA w Łodzi w wyroku z dnia 25 maja 2018 r., sygn. II SAB/Łd 54/18). Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie została spełniona przesłanka dopuszczalności wznowienia postępowania sądowego, gdyż skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia z art. 273 § 2 p.p.s.a. W konsekwencji uznać należy, że wprawdzie skarżący w skardze o wznowienie postępowania sądowego formalnie powołał ustawową podstawę wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawa ta nie występuje. W związku z powyższym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.