II SA/Gl 851/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Nowak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi L. D. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr DSE3-K0918-D21199-7/24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji odmawiającej potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych oddala skargę. Pismem z dnia 20 maja 2024 r. L. D. (dalej jako: "skarżący" lub "strona") wniósł skargę na postanowienie Szefa Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych (dalej jako: "organ"), opisane w rubrum nn. wyroku. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia 14 marca 2024 r. nr [...], działając na podstawie art. 5 ust. 1 w zw. z art. 2 oraz art. 3 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 388 ze zm.) – dalej "u.o.dz.o.a." organ odmówił potwierdzenia skarżącemu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. W decyzji tej organ pouczył skarżącego, że może on zwrócić się do organu w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, a po ponownym rozpatrzeniu sprawy może wnieść skargę do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Dodatkowo pouczono skarżącego, że w przypadku nieskorzystania z prawa złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona może wnieść skargę do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. Z zalegającego w aktach sprawy ZPO wynika, że decyzja powyższa została doręczona skarżącemu w dniu 19 marca 2024 r. Skarżący pismem z dnia 4 kwietnia 2024 r. zwrócił się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że nie zgadza się z powyższą decyzją i prezentując swoje stanowisko w sprawie. Zaskarżonym obecnie postanowieniem organ stwierdził uchybienie przez skarżącego terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazał, że zważywszy na termin doręczenia skarżącemu decyzji z dnia 14 marca 2024 r. oraz fakt, że wniosek został złożony w dniu 4 kwietnia 2024 r., doszło do uchybienia czternastodniowemu terminowi na dokonanie tej czynności. Organ wskazał też, że skarżący był prawidłowo pouczony o trybie i terminie złożenia wniosku oraz nie złożył wniosku o przywrócenie terminu. W skardze sądowej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wskazując, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i spowodowane było ciężkim przebiegiem choroby – [...] (tzw. [...]). Podniósł, że w 2023 r. chorował na [...] i od tego czasu boryka się z zaburzeniami koncentracji, pamięci krótkotrwałej oraz dezorientacją. W czasie biegu terminu na złożenie wniosku nastąpiła intensyfikacja tych objawów. Po ustąpieniu tychże skarżący bezzwłocznie złożył stosowny wniosek, jednakże organ, zdaniem skarżącego w sposób całkowicie nieuprawniony, stwierdził złożenie wniosku z uchybieniem terminu. Ponadto skarżący wystąpił o przyznanie mu pomocy prawnej oraz o zwolnienie go z kosztów sądowych. Postanowieniem starszego referendarza sądowego z dnia 6 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Gl 128/34, taką pomoc otrzymał. W piśmie procesowym z 30 września 2024 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego stanowisko zawarte w skardze. Dodatkowo pełnomocnik przywołał stanowisko zawarte w jednym z wyroków NSA dotyczące zasady zawartej w art. 9 k.p.a. Wskazał, iż w jego ocenie organ w sytuacji, w której otrzymał spóźniony wniosek, powinien poinstruować skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu i dopiero w przypadku takiego wniosku albo po jego zbadaniu stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W konsekwencji wydanie postanowienia nastąpiło przedwcześnie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest postanowienie Szefa Urzędu do Sprawa Kombatantów i Osób Represjonowanych z 17 kwietnia 2024 r., którym organ ten stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od swojej decyzji z 14 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Sporne rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 z późn. zm.), dalej k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy). W myśl art. 129 § 2 k.p.a. termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Jak stanowi art. 127 § 3 k.p.a. do decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Zgodnie z art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. ilekroć w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego jest mowa o ministrach - rozumie się przez to Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Jak wynika z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (obecnie t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2039) centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach kombatantów oraz osób, które podlegały represjom wojennym i okresu powojennego, jest Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, podległy ministrowi właściwemu do spraw zabezpieczenia społecznego. Z kolei zgodnie z art. 5 ust. 1 u.o.dz.o.a. "Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4." Powyższe oznacza, że organ po wpłynięciu wniosku o ponowne rozpatrzenie obowiązany jest w pierwszej kolejności zbadać kwestię zachowania terminu do jego wniesienia, co wymaga ustalenia, czy doszło do doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, a jeżeli tak, to w jakiej dacie i czy było ono skuteczne. Organ na podstawie przekonujących dowodów (np. zwrotnego potwierdzenia odbioru kwestionowanego aktu) dokonuje ustaleń, co do daty doręczenia stronie rozstrzygnięcia oraz konkretnej daty złożenia pisma zawierającego środek zaskarżenia od tego rozstrzygnięcia. W okolicznościach niniejszej sprawy kwestia terminów doręczenia skarżącemu decyzji i złożenia przez niego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest bezsporna. Decyzja organu została doręczona skarżącemu 19 marca 2024 r. a wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został nadany przez niego 4 kwietnia 2024 r. Oznacza to, że wniosek został nadany u operatora pocztowego przez skarżącego 2 dni po terminie. Składając wniosek po terminie skarżący nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przedstawione wyżej okoliczności nie budzą wątpliwości Sądu. W orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jego stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego (por. wyrok NSA z 13 kwietnia 2022 r., sygn. III OSK 1033/21, wyrok NSA z 13 lipca 2021 r., sygn. I OSK 1850/19, wyrok NSA z 23 lutego 2021 r. sygn. I OSK 2378/20, wyrok NSA z 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OSK 2126/12). Norma wynikająca z art. 134 k.p.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że organ każdorazowo jest zobligowany do wydania postanowienia, na podstawie powołanego przepisu, w przypadku stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania (zob. wyrok WSA w Szczecinie z 2 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Sz 147/22). Podnoszone przez skarżącego w skardze okoliczności nie mogą być uwzględnione przez Sąd, ponieważ organ przy braku wniosku o przywrócenie terminu nie miał możliwości wydania innego rozstrzygnięcia. Sąd nie podziela również poglądu wyrażonego przez pełnomocnika skarżącego o obowiązku organu poinformowania skarżącego o możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), skargę oddalił. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.