II SA/Gl 929/17
WyrokWSA w Gliwicach2017-12-06
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Grzegorz Dobrowolski, Andrzej Matan
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę szopy i garaży dla Kółka Rolniczego, która w części stanowi drogę publiczną, podlega zwrotowi na rzecz spadkobierców byłych właścicieli?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargi, uznając, że część wywłaszczonej nieruchomości, która stanowi drogę publiczną lub była wykorzystywana jako dojazd do szopogarażu, nie podlega zwrotowi. Rozstrzygnięcie opiera się na przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o drogach publicznych, a także na utrwalonym orzecznictwie sądowym, zgodnie z którym niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Sąd uznał, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na części nieruchomości wykorzystywanej jako dojazd do szopogarażu, co mieści się w szeroko rozumianym celu wywłaszczenia.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się zwrotu części działki nr 2, która została wywłaszczona pod budowę szopy i garaży dla Kółka Rolniczego. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu części działki stanowiącej drogę publiczną, ale orzekł o zwrocie pozostałej części. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że część działki stanowi drogę publiczną i nie podlega zwrotowi, podczas gdy pozostała część, na której nie zrealizowano celu wywłaszczenia, podlega zwrotowi. Skarżący kwestionowali zaliczenie części działki do dróg publicznych oraz prawidłowość ustaleń organów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Andrzej Matan, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2017 r. sprawy ze skarg W. Z. i G. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargi.
Wnioskiem z dnia [...] r. G. S., U. L. oraz W. i M. Z. (dzieci R. Z.), następcy prawni byłych współwłaścicieli działki nr 1 położonej w G., gmina K., wystąpili do Starosty [...] o zwrot części tej działki oznaczonej numerem ewidencyjnym 2 stanowiącej aktualnie własność Gminy K. Nieruchomość nr 1, w skład której wchodziła wnioskowana do zwrotu działka nr 2 została wywłaszczona decyzją nr [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] r. z przeznaczeniem pod budowę szopy i garaży dla Kółka Rolniczego w G. Wywłaszczona nieruchomość, położona w obrębie G. – M., została podzielona na działki nr 3, 4, 5, 2. Ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r., nr [...], działki nr 3 i 5 zostały zwrócone matce aktualnych wnioskodawców R. Z. (zmarłej [...] r.), z jednoczesnym zobowiązaniem jej do zwrotu zwaloryzowanego, a przyznanego za te działki odszkodowania. Poza sporem jest, że działka nr 4 została zabudowana szopą pełniącą też funkcję garażu (dosł. "szopo-garażem").
Postępowanie w sprawie zwrotu działki nr 2 zostało zawieszone przez Starostę [...], bowiem G. S. wcześniejszym pismem z dnia [...] r. wystąpiła do Ministra Infrastruktury o stwierdzenie nieważności wskazanej decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] r. wydanej przez Prezydium WRN w K. Uruchomione tym pismem postępowanie nieważnościowe zakończyło się odmowną decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] r. i utrzymująca ją w mocy decyzją tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Skarga na ostateczną decyzję Ministra Infrastruktury została oddalona wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 14 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 2112/10, a skargę kasacyjną od tego wyroku oddalił NSA wyrokiem z dnia 18 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1639/11.
Po podjęciu postępowania postanowieniem Starosty [...] z dnia [...] r. pracownicy tego organu przeprowadzili z udziałem wnioskodawców G. S. i M. Z. w dniu [...] r. oględziny wnioskowanej do zwrotu działki nr 2. Z protokołu oględzin wynika, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na wskazanej we wniosku działce, a jej teren jest nierówny, rozjeżdżony i częściowo utwardzony kamieniem różnej wielkości. Do protokołu oględzin wpisano także, że na działce widać ślady opon, co dowodzi, iż jest ona użytkowana jako droga ogólnodostępna. Na działce nr 2 zlokalizowana została także jedna noga słupa, od którego biegnie napowietrzne przyłącze elektroenergetyczne.
W toku postępowania Gmina K. przedłożyła Staroście uchwałę WRN w C. nr [...] z dnia [...] r., w której załączniku (nr 23), drogę relacji G.- M. zaliczono do kategorii dróg gminnych. Zgodnie z przedłożoną przez Gminę mapą zasadniczą, na którą nałożona została "nakładka ewidencyjna z wykreśloną granicą pasa drogi", działka nr 2 wchodzi w skład tej drogi gminnej, a w ewidencji gruntów przedmiotową działkę oznaczono symbolem "dr-droga". W planie zagospodarowania przestrzennego Gminy i Miasta K., zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...] r. Rady Miasta i Gminy K. (Dz. Urz. Woj. [...] z [...] r. nr [...] poz. [...]), działka nr 2 znajduje się na terenie zaliczonym do drogi lokalnej 2 KDI i drogi dojazdowej 1KDd i znajduje się w pasie drogowym ulicy [...].
W oparciu o te ustalenia Starosta [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił zwrotu przedmiotowej nieruchomości uznając, że na przeszkodzie jej zwrotu stoi przepis art. 2a ustawy o drogach publicznych, który nieruchomości znajdujące się w pasach drogowych dróg publicznych wyłączył z powszechnego obrotu. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2010 r. sygn. akt IV CSK 40/10 oraz wyrok NSA z dnia 3 marca 2011 r. sygn. akt I OSK 640/10, organ ten stwierdził, że nieruchomość przeznaczona pod drogę publiczną stanowić może tylko własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. W konsekwencji niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, która w dacie orzekania w tym przedmiocie stała się częścią drogi publicznej.
Po rozpoznaniu wniesionych od tej decyzji przez G. S. i W. Z. odwołań została ona uchylona, a sprawa przekazana Staroście [...] do ponownego rozpatrzenia decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...].
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia Wojewoda stwierdził, że sprawa nie została wyjaśniona należycie gdy chodzi o zakwalifikowanie terenu objętej żądaniem zwrotu działki do dróg publicznych.
Wniesione na powyższą decyzję Wojewody przez G. S. i W. Z. skargi zostały oddalone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach dnia 13 listopada 2014 r. sygn. akt II SA/Gl 714/14.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zgodził się ze stanowiskiem Wojewody co do niedostatecznego wyjaśnienia kwestii zaliczenia terenu działki do drogi publicznej. Stwierdził też, że Wojewoda zasadnie zwrócił uwagę na zaniechanie przez organ I instancji zebrania dowodów pozwalających na ustalenie kwestii dotyczących zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia w rozumieniu art. 137 u.g.n. Z treści protokołu oględzin przeprowadzonych przez pracowników organu I instancji w dniu [...] r. wynika bowiem, że w oparciu o ten dowód w sposób niezbity ustalono tylko, iż cel wywłaszczenia, jakim była budowa szopy i garaży dla Kółka Rolniczego w G. został zrealizowany na części wywłaszczonej nieruchomości, która została oznaczona w ewidencji gruntów i budynków, jako działka 4. Na działce tej wybudowano bowiem "szopogaraż". Mając na uwadze treść przedmiotowego protokołu zbyt daleko idącym wydaje się jednakowoż stwierdzenie zamieszczone w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, że "na nieruchomości nr 2, obręb G.-M. nie został zrealizowany cel wywłaszczenia – budowa szopy i garaży dla Kółka Rolniczego w G". Podkreślił Sąd, że z dokumentacji zdjęciowej sporządzonej w trakcie tych oględzin, ani akt sprawy nie wynika, jak poprowadzony został dojazd do wybudowanego "szopogarażu", sporne były także ustalenia dotyczące sposobu zasilania tego obiektu w energię elektryczną. Biorący udział w oględzinach wnioskodawcy kwestionowali też okazane im granice przedmiotowej nieruchomości.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...] wykonując zalecenia zawarte w w/w decyzji Wojewody [...] z [...] r. wystąpił do Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej o udostępnienie zdjęć lotniczych z lat [...]-[...] obejmujących przedmiotową nieruchomość, przesłuchał świadków celem ustalenia stanu zagospodarowania terenu, powołał biegłą, która sporządziła opinię, której przedmiotem było ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część położona w G., oznaczona jako działka nr 2 stanowi drogę publiczną lub wchodzi w skład pasa drogowego.
Orzekając ponownie decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną z powołaniem się na treść art. 96 ust. 1b, art. 136 ust. 3, art. 137, art. 139, art. 140 ust. 1, 2, 3 i 4, art. 141 ust. 4, art. 142, art. 217 ust. 2 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm., zwanej dalej u.g.n.), art. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1440 ze zm.) oraz art. 104 i art. 107 Kpa Starosta [...] zatwierdził podział nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działka nr 2 na działki nr 6, nr 7 oraz nr 8, orzekł o zwrocie na rzecz G. S., U. L., W. Z. i M. Z. działki nr 8 i zobowiązał ich do zwrotu na rzecz Gminy K. zwaloryzowanego odszkodowania zgodnie z przypadającymi udziałami we współwłasności oraz odmówił zwrotu działek nr 6 i nr 7.
W uzasadnieniu stwierdził, iż z zeznań przesłuchanych w postępowaniu świadków jednoznacznie wynika, iż działka 2 częściowo wykorzystywana była jako dojazd do budynku szopy i garażu oraz maszyn rolniczych znajdujących się na sąsiedniej działce oznaczonej nr 4. Również ze zdjęć lotniczych wynika, że przedmiotową działkę przecina jasny pas tworzący skrzyżowanie. Stan nieruchomości oznaczonej działką nr 2 uwidoczniony na zdjęciach lotniczych wskazuje na sposób użytkowania tej nieruchomości jako drogi dojazdowej.
Również z opinii technicznej sporządzonej przez biegłą J. O. – rzeczoznawcę budowlanego o specjalności konstrukcyjno-budowlanej w zakresie dróg wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowi w części drogę publiczną i wchodzi w skład pasa drogowego.
W konsekwencji organ pierwszej instancji stwierdził, że jedynie na części działki, o której zwrot ubiegają się wnioskodawcy, był zrealizowany cel wywłaszczenia, jakim była budowa szopy i garażu dla Kółka Rolniczego, część natomiast stanowi drogę, a na pozostałym terenie przy skrzyżowaniu lokalnych dróg, na którym znajduje się krzyż stalowy, ogrodzenie oraz roślinność, cel nie został zrealizowany.
W odwołaniach od tej decyzji w części dotyczącej odmowy zwrotu pozostałej części działki nr 2 oraz w zakresie zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania G. S. i W. Z. zarzucili, że została ona wydana z naruszeniem przepisów Kpa oraz przepisów prawa materialnego, m.in. art. 140 u.g.n. poprzez bezpodstawne zobowiązanie wnioskodawców do zwrotu proporcjonalnej części zrewaloryzowanego odszkodowania. G. S. zarzuciła, że w toku postępowania nie przesłuchano wnioskowanego przez nią świadka A. R. na okoliczność posiadania przez świadka wiedzy "o istnieniu przeszkód prawnych i okoliczności faktycznych w zwrocie nieruchomości". Podniosła, że również na pozostałych częściach działki nie ma obiektów budowlanych, w tym żadnego elementu drogi. Błędnie powołał się w tym względzie Starosta na opinię techniczną biegłej J. O. z [...] r., gdyż nie ma ona wartości dowodowej. Biegła nie ma bowiem w zakresie przedmiotu tej opinii wiadomości specjalnych, powołane przez nią warunki techniczne obowiązują tylko na przyszłość, wadliwie powołała się na treść miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie zostało też zbadane czy bitumiczna nawierzchnia na części działki została zrealizowana legalnie, jak również czy z uwagi na faktyczne korzystanie z szopo-garażu istniała konieczność dojazdu do całego frontu tego budynku, a nadto czy potrzeba zapewnienia dojazdu nie mogłaby być zapewniona przez ustanowienie odpowiedniej w tym względzie służebności.
Zdaniem odwołującej się żądanie zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania jest sprzeczne z art. 7 i art. 21 Konstytucji RP oraz art. 140 u.g.n. bo nie zostało ono jej poprzednikom prawnym wypłacone tylko złożone do depozytu sądowego.
Nadto zarzuciła, że świadkowie zostali przesłuchani w niewłaściwy sposób gdyż w obecności pozostałych świadków przebywających wówczas w tym samym pomieszczeniu.
W pismach z dnia [...] r. odwołujący się zaakcentowali fakt wykonania na części działki asfaltobetonu bez pozwolenia.
Wojewoda [...] odwołań tych nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa oraz art. 136 ust. 3, art. 140, art. 142, art. 9a i art. 217 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami decyzję organu pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia powołując treść art. 137 u.g.n. oraz powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 stwierdził, że oceny dotychczasowego wykorzystania nieruchomości wywłaszczonych (nabytych) przed 27 maja 1990 r. (która to sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie) i zrealizowania celu wywłaszczenia (nabycia) przed 22 września 2004 r. należy dokonać na dzień złożenia wniosku o zwrot nieruchomości. Stwierdził też, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej lub nabytej na podstawie przepisów wymienionych w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jeżeli nieruchomość objęta żądaniem wprawdzie okazała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (umowie sprzedaży nieruchomości), lecz w czasie orzekania o zwrocie stanowi część drogi publicznej w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (vide: wyroki NSA z 29 maja 2003 r. sygn. akt II SA/Gd 1206/01, z 12 lutego 2009 r. sygn. akt I OSK 361/08). Zadośćuczynienie roszczeniu o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, a zajętej obecnie pod drogę publiczną, prowadziłoby bowiem do skutku sprzecznego z prawem, polegającego na nabyciu przez osobę fizyczna nieruchomości stanowiącej część drogi publicznej. Wykładnia systemowa art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uwzględniająca ograniczenie obrotu nieruchomościami pod drogi publiczne wynikające z art. 2a ustawy o drogach publicznych, prowadzi do wniosku, że niedopuszczalne jest orzeczenie o zwrocie nieruchomości wywłaszczonej, która w czasie orzekania o zwrocie jest częścią drogi publicznej w rozumieniu tej ustawy.
Taka sytuacja zachodzi w rozpoznawanej sprawie.
Materiał dowodowy sprawy (zdjęcia lotnicze, zeznania świadków, opinia biegłej) wskazuje bowiem jednoznacznie, że część działki nr 2 znajduje się w pasie drogowym, pozostała natomiast część (teren o pow. 0,0037 ha) nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia: znajduje się na niej ogrodzony stalowy krzyż, słup energetyczny oraz roślinność – 2 tuje. Wobec tego organ I instancji właściwie zlecił wydzielenie z działki nr 2 części znajdującej się w pasie drogowym tj. działek oznaczonych nr 6 i nr 7 i odmówił ich zwrotu, oraz części znajdującej się poza pasem drogi tj. działki oznaczonej nr 8, która podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli, bowiem nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Prawidłowo orzekł też o zwrocie części zwaloryzowanego odszkodowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 140 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu, a jeżeli ze względu na rodzaj nieruchomości nie można określić jej wartości rynkowej, nie może być wyższa niż jej wartość odtworzeniowa.
Stosownie do treści tych przepisów wartość podlegającego zwrotowi zwaloryzowanego odszkodowania w kwocie [...] zł została ustalona w oparciu o operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego W. L. z dnia [...] r. Odnośnie tej kwestii Wojewoda stwierdził nadto, że pomimo poszukiwań organowi I instancji nie udało się odnaleźć dokumentu potwierdzającego wypłatę ustalonego decyzją z [...] r. nr [...] odszkodowania w wysokości [...] zł, jednakże z ustaleń organu m.in. pisma G. S. z [...] r. wynika, iż kwota odszkodowania złożona została do depozytu sądowego. Złożenie świadczenia do depozytu sądowego ma takie same skutki jak jego spełnienie (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 8 października 2013 r. sygn. II SA/Kr 826/13).
Podkreślił też, iż ustawą z 28 listopada 2003 r. dokonano zmiany treści art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowił pierwotnie, że w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca wypłacone odszkodowanie, zastępując wyraz "wypłacone" wyrazem "ustalone". Zakładając zatem racjonalność działania ustawodawcy należy przyjąć, że obowiązek zwrotu dotyczy ustalonego (i odpowiednio zwaloryzowanego) odszkodowania.
Zdaniem Wojewody brak było też podstaw do podważania przez organ sporządzonej w sprawie opinii technicznej. Biegła bowiem jest osobą posiadającą bogate doświadczenie zawodowe, uznaną za eksperta w swojej dziedzinie, jest powoływana w celu przedstawiania fachowych opinii o okolicznościach mających znaczenie dla wyniku danej sprawy, a których wyjaśnienie wymaga specjalistycznej wiedzy. Brak jest zatem podstaw, do kwestionowania zawartych w sporządzonej przez rzeczoznawcę opinii ustaleń i postawionych tez. Ustalenia te oparte zostały na podstawie przepisów różnych ustaw, a w wyniku ich analizy biegła, podsumowując swoje opracowanie, jednoznacznie stwierdziła (str. 11 opinii), że nieruchomość oznaczona działką nr 2 w części stanowi drogę publiczną i wchodzi w skład pasa drogowego. Za niezasadny należy uznać także zarzut dotyczący wydania rozstrzygnięcia w części odmowy zwrotu nieruchomości w oparciu o ustalenia planistyczne, skoro organ za podstawę podjęcia takiej decyzji przyjął nie zapisy w planie zagospodarowania przestrzennego, a dowody w postaci opinii rzeczoznawcy, zeznań świadków, oględzin nieruchomości oraz fotografii lotniczych.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że sprawa została należycie wyjaśniona i decyzja Starosty [...] jest prawidłowa.
Na powyższą decyzję Wojewody [...] skargi do sądu administracyjnego wnieśli W. Z. i G. S. wnosząc o jej uchylenie wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji oraz o zasądzeniu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Zarzucili, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 136, art. 137, art. 140 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 15 i art. 6, 7, 8, 9,77, 78 § 1, 80 i 107 Kpa.
W uzasadnieniach skargi powtórzyli co do zasady argumentację przedstawioną wcześniej w odwołaniach.
Skarżący W. Z. w swojej skardze dodatkowo zarzucił, że w terminach o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. nie doszło do zrealizowania celu wywłaszczenia oraz, iż objęte odmową zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości nie zostały zajęte pod drogę publiczną, gdyż działka nr 2 nie została zakwalifikowana do dróg publicznych zgodnie z obowiązującymi przepisami.
W odpowiedziach na skargi Wojewoda [...] wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w decyzji zaskarżonej. Podniósł, że zarzuty skarg pokrywają się z zarzutami sformułowanymi wcześniej w odwołaniach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skargi nie zasługują na uwzględnienie albowiem brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa dającym podstawę do jej wzruszenia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwanej dalej ustawą p.p.s.a).
Wbrew zarzutom sformułowanym w skargach sprawa została należycie wyjaśniona do końcowego jej załatwienia. Skarżący nie podważyli bowiem opartych na prawidłowo ocenionym materiale dowodowym sprawy ustaleń organu pierwszej instancji, że objęte skargami części działki nr 2 zostały wykorzystane zgodnie z celem wywłaszczenia. Ustaleń tych organ ten dokonał przy tym kierując się obowiązującymi go zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. wskazaniami zawartymi w wydanym w tej sprawie wyroku tut. Sądu sygn. akt II SA/Gl 714/14, w którym w kontekście wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem wywłaszczenia zwrócono uwagę na potrzebę wyjaśnienia kwestii dojazdu do mającego powstać szopogarażu oraz sposobu zasilenia go w energię elektryczną.
W świetle treści zeznań przesłuchanych w postępowaniu przed organem pierwszej instancji świadków oraz treści zdjęć lotniczych w pełni należy podzielić stanowisko organu pierwszej instancji, że sporny teren był wykorzystywany jako dojazd do wybudowanego na potrzeby Kółka Rolniczego w G. szopogarażu. Przemawia nadto za tym usytuowanie przedmiotowego szopogarażu w odniesieniu do drogi gminnej (ul. [...] i ul. [...]) oraz usytuowaniu w nim bram wjazdowych od strony tej drogi (obecnie ul. [...]), częściowo w bardzo bliskiej odległości od tej ulicy, a częściowo w bardzo bliskiej odległości od granicy objętej żądaniem zwrotu działki nr 2. Usytuowanie to wymuszało zatem niewątpliwie wykorzystanie tej części działki nie tylko jako wjazd ale i dojazd do szopogarażu. Bez takiego wykorzystania tej części przedmiotowej działki do wewnątrz tego budynku żadnym sprzętem rolnym po prostu nie dałoby się wjechać. Wnioski takie wynikają z analizy zalegających w aktach adm. map z zaznaczonym usytuowaniem szopogarażu i granic działki nr 2. W tym względzie należy mieć też na uwadze ówczesne realia społeczno-gospodarcze oraz rodzaje i rozmiary maszyn rolniczych wykorzystywanych przez kółka rolnicze. Przykładowo do przejazdu popularnej wówczas snopowiązałki potrzebny był szeroki pas gruntu. Najprawdopodobniej ta część działki była też przejściowo wykorzystywana do krótszego czy też dłuższego postoju wykorzystywanych maszyn rolniczych przed ich umieszczeniem w szopogarażu. Nie było to zaś możliwe na jezdni drogi gminnej bez blokowania na niej ruchu i bez stwarzania zagrożeń w ruchu po tej drodze. Potrzeba taka mogła wystąpić np. w związku z awarią maszyn i wykorzystywanego sprzętu rolniczego czy też oczekiwaniem na wyjazd do realizacji kolejnych zadań. Taka funkcja tego terenu była zatem związana z właściwym wykorzystaniem szopogarażu i zdaniem Sądu mieściła się w celu wywłaszczenia, który w tym zakresie nie może być ściśle interpretowany. W związku z takim wykorzystaniem tego terenu doszło też zapewnie do jego utwardzenia. Trudno bowiem inaczej wytłumaczyć faktyczne utwardzenie tego terenu. Ewentualnych innych powodów takiego działania skarżący też nie wskazują. Późniejsza zmiana korzystania z tej części wywłaszczonej nieruchomości, tj. głównie jako skrócony wjazd z ulicy [...] na ul. [...] nie może podważać ustaleń organu pierwszej instancji, że faktycznie była ona wywłaszczona i przez dłuższy czas wykorzystywana jako dojazd, względnie teren związany z korzystaniem z szopogarażu miejscowego Kółka Rolniczego, jakkolwiek najprawdopodobniej w związku ze zmianą sytuacji społeczno-gospodarczej, ograniczeniem a następnie upadkiem znaczenia kółek rolniczych, z czasem teren ten stał się ogólnie dostępny. Doprowadziło to w konsekwencji do ujawnienia go w ewidencji gruntów jako teren drogi ("dr") i częściowo do jego utwardzenia w czerwcu 2004 r. nawierzchnią z asfaltobetonu.
Z powyższych względów nie ma znaczenia akcentowana w zaskarżonej decyzji przez Wojewodę okoliczność czy te części działki stanowią części dróg o jakich mowa w art. 2a ustawy o drogach publicznych. Rozstrzygnięcie tej kwestii wymagałoby przy tym głębszych rozważań z uwagi na bogate orzecznictwo i zmiany stanu prawnego na przestrzeni lat po wywłaszczeniu nieruchomości, czego skarżący w zarzutach sformułowanych w tej kwestii w skargach nie uwzględnili. Nadto należy podnieść, że w tej kwestii Sąd przy wydawaniu niniejszego wyroku był związany zgodnie z treścią art. 153 ustawy p.p.s.a. stanowiskiem zajętym w wydanym w tej sprawie przez tutejszy Sąd wyroku sygn. akt II SA/Gl 714/14, bez względu na to, czy stanowisko to by podzielał.
O wykorzystaniu części działki nr 2 zgodnie z celem wywłaszczenia świadczy też przebieg po tej działce przyłącza elektroenergetycznego zasilającego budynek szopogarażu, a biegnącego od słupa trójnożnego usytuowanego na powstałej w wyniku podziału działce nr 8, które to przyłącze zgodnie z zalegającym w aktach adm. pismem "A" S.A. z dnia [...] r. zostało odłączone od linii zasilającej dopiero w [...] r.
Przyjmując w ślad za prawidłowymi ustaleniami organów, że sporne części działki nr 2 były wykorzystywane zgodnie z celem wywłaszczenia na potrzeby związane z należytym wykorzystywaniem szopogarażu Kółka Rolniczego w G. nie ma znaczenia dla rozpoznania sprawy i rozstrzygnięcia skarg akcentowana w nich kwestia zaliczenia tego terenu do dróg publicznych. Nie ma też potrzeby oceny sporządzonej w tym przedmiocie opinii technicznej z [...] r. sporządzonej przez mgr inż. J. O. Niewątpliwie jednak w żaden sposób nie wykazali aby biegła ta nie posiadała wystarczających kwalifikacji do wydania przedmiotowej opinii. W tym względzie jedynie sygnalizacyjnie można podnieść, iż nie jest wykluczone, że gdyby sporne działki nie stanowiły własności Gminy K. to przynajmniej w części, z uwagi na ich urządzenie i faktyczne wykorzystywanie jako drogi, mogłyby być objęte regulacją z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133 poz. 872 ze zm.), co niewątpliwie przesądziłoby o ich statusie jako drogi publicznej.
W odniesieniu do dalszych zarzutów skarżących należy stwierdzić, że nie naprowadzili oni żadnych dowodów wskazujących, że przyjęty wyżej cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w terminach o jakich mowa w art. 137 ust. 1 u.g.n. Niewątpliwie został on zrealizowany przed złożeniem wniosku o zwrot tej części wywłaszczonej nieruchomości. Trafnie powołał się też w tym względzie Wojewoda [...] na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11.
Gdy chodzi o zarzut przesłuchania przez organ pierwszej instancji świadków w niewłaściwy sposób to należy stwierdzić, że procedura przeprowadzania tego dowodu nie jest w Kpa bliżej uregulowana. Przy przyjęciu twierdzeń skarżących nie można zatem uznać, że doszło w tym względzie do naruszenia konkretnych przepisów prawa. Tym bardziej nie zostało wykazane aby uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Takiego wpływu nie mogło też mieć nieprzeprowadzenie wnioskowanego dowodu z przesłuchania w charakterze świadka prowadzącej wcześniej postępowanie z ramienia organu pierwszej instancji A. R. Zgodnie z wnioskiem dowodowym miała ona bowiem zeznawać na okoliczności znane jej jako organowi. Miały one zatem odzwierciedlenie w aktach sprawy. W konsekwencji zachodziła sytuacja o jakiej mowa w art. 78 § 2 Kpa. Skarżący mogliby też podważać wiarygodność tego świadka w sytuacji gdy wcześniej skarżąca w piśmie z dnia [...] r. wnioskowała o wyłączenie tej osoby z prowadzenia sprawy, zarzucając jej nieobiektywność.
Nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut związany z obowiązkiem zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania. W tym bowiem zakresie organy orzekły zgodnie z treścią art. 140 ust. 1 i 2 u.g.n. Nie można też przyjąć, że w tym zakresie zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 21 Konstytucji RP, a to gdy weźmie się pod uwagę, gdy zgodnie z treścią art. 470 Kodeksu cywilnego ważne złożenie do depozytu sądowego ma takie skutki jak spełnienie świadczenia. W konsekwencji należało przyjąć, że odszkodowanie za zwróconą część nieruchomości zostało wypłacone. W świetle zgromadzonych w sprawie dowodów nie może ulegać bowiem wątpliwości, czego skarżący nie kwestionowali, a skarżąca wprost przyznała, że odszkodowanie zostało złożone do depozytu sądowego. Niewątpliwie nie zostało w ustawowym terminie podjęte skoro stwierdzenie nabycia spadku na rzecz poprzedniczki prawnej skarżących – R. Z. miało miejsce dopiero w [...] r.
Nadto należy podnieść, że o zwrocie zwaloryzowanego odszkodowania, ustalonego tą samą decyzją wywłaszczeniową, orzeczono też wcześniejszą ostateczną decyzją Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...], przy zwrocie na rzecz R. Z. działek nr 3 i 5.
Z tych wszystkich względów skargi jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło