II SA/Gl 959/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dozoru pojazdu w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych – zwolnienie z wpisu od skargi postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w części dotyczącej wpisu od skargi. W druku podał, że samotnie zamieszkując w budynku o pow. 95 m2 i wartości około 250.000,00 zł, utrzymuje się z dochodu w wysokości 5.500,00 zł Zaznaczył, że udziela wsparcia pieniężnego studiującemu synowi w kwocie około 800 zł miesięcznie, a stałe koszty, które co miesiąc ponosi to wydatek rzędu 3.300,00 zł. Pismem z dnia 22 listopada 2017 r. pełnomocnik strony wezwany został do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku poprzez udokumentowanie stałych, miesięcznych wydatków oraz dochodów skarżącego. W odpowiedzi nadesłany został wyciąg z rachunku bankowego obejmujący okres [...]r., kopia rachunku za energię elektryczną, obejmująca rozliczenie za okres [...]r., kopia umowy kredytowej – kredyt konsumpcyjny (datowana na dzień [...]r.) wraz z harmonogramem spłat rat oraz harmonogram spłat rat kredytu denominowanego we franku szwajcarskim. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny - art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej, przede wszystkim ze względu na wątpliwości dotyczące jej rzeczywistej sytuacji majątkowej strony. Wypada zwrócić uwagę, że nieprzypadkowo ustawodawca w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. posłużył się zwrotem "wykaże". Oznacza to, że to na osobę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy został przerzucony ciężar przedstawienia swojej sytuacji materialnej w taki sposób, aby przekonać o zasadności złożonego wniosku. Instrumentem służącym wyjaśnieniu wątpliwości w tym zakresie jest wezwanie, o którym mowa w art. 255 P.p.s.a. Uzyskanie dodatkowego oświadczenia strony lub dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego oraz wyjaśnień odnośnie sytuacji rodzinne w trybie art. 255 P.p.s.a. służy uzupełnieniu stanu wiedzy sądu o sytuacji strony (por. postanowienie NSA z dnia 28 stycznia 2009 r. sygn. akt II GZ 332/08 – System Informacji Prawniczej Lex nr 551914). Konsekwencją uchylenia się od tego obowiązku lub udzielenia niekompletnych albo nieprawdziwych informacji może być odmowa przyznania prawa pomocy (tak orzekł NSA np. w postanowieniu z dnia 30 lipca 2009 r. sygn. akt I FZ 180/09 – Lex nr 552208, w postanowieniu z dnia 28 lipca 2009 r. sygn. akt I OZ 744/09 – Lex nr 552504, w postanowieniu z dnia 23 marca 2012 sygn. akt I OZ 184/12 - 1136769 oraz w postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 182/12 - Lex 1136768). W pierwszej kolejności wskazać przyjdzie, że nadesłane przez stronę dokumenty obrazują dochody sprzed pół roku co samo w sobie rodzi wątpliwości odnośnie aktualności podanych informacji. Pomijając te okoliczność, dane te pozwoliły jednakże ustalić, że zasadnicze wydatki strony obejmują abonament za usługi TV – 80 zł oraz koszty zakupu energii elektrycznej – 200 zł. Z nadesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika również, że dochód netto skarżącego wynosi 5.500,00 zł i że przekazał synowi kwotę 800 zł. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć, że poczesne miejsce wśród wydatków strony zajmują koszty spłaty zobowiązań kredytowych, przy czym, co istotne z nadesłanych dokumentów nie wynika, na jakie cele zostały przeznaczone uzyskane tą drogą środki. W orzecznictwie sądowym istnieje ugruntowane stanowisko, że argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być fakt zaciągnięcia przez wnioskodawcę kredytu i spłaty rat miesięcznych (por. postanowienie NSA z 11 października 2017 r., sygn. II OZ 1211/17, postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1146/15) . Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak wystarczającej przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie daje podstaw do zwolnienia z obowiązku regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. poniesienia kosztów prowadzonego postępowania sądowego. Zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Dopiero wykazanie, że kredyty zaciągnięte zostały na zaspokojenie niezbędnych potrzeb (np. zakup sprzętu rehabilitacyjnego, lokalu mieszkalnego, wykonanie zabiegu medycznego) mogłoby stanowić podstawę do rozważań na temat uznania rat ponoszonych z ich tytułu za wydatek konieczny. Tego typu dowodów skarżący nie dostarczył, a przedstawiona umowa kredytowa nie precyzuje celu, na jaki środki te mają być przeznaczone. W opisywanej wyżej sytuacji nie można więc uznać, że sytuacja materialna strony a zwłaszcza ponoszone wydatki służąc zaspokajaniu niezbędnych potrzeb, co z perspektywy przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy mogłoby stanowić podstawę do uwzględnienia wniosku. Zważywszy, że brak jest dostatecznych podstaw do uwzględnienia wniosku, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 tej ustawy postanowiono jak w sentencji orzeczenia.