II SA/Gl 96/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant specjalista Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2018 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Prezydent Miasta G. decyzją nr [...] z [...] r., wydaną na podstawie art. 35 w zw. z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 657 – dalej u.e.l.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 – dalej k.p.a.) orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego z lokalu położonego w G. przy ul. [...]. W uzasadnieniu podano m. in., że postępowanie administracyjne o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w G. zostało wszczęte na wniosek S. S. - właściciela przedmiotowego lokalu. Z treści wniosku wynika, że M. S. nie mieszka i nie przebywa pod ww. adresem. Do wniosku została dołączona kopia aktu własności nieruchomości Rep. A nr [...] z dnia [...] roku. Z tego aktu notarialnego wynika, że M. S. przysługuje dożywotnia i nieodpłatna służebność przedmiotowego mieszkania. W dniu [...] roku w lokalu zostały przeprowadzone oględziny. W dacie oględzin M. S. nie wprowadził się ponownie do mieszkania, a ostatni raz nocował w nim około 6-7 lat temu. W szafie będącej w zabudowie, według oświadczenia S. S., znajdują się dwie marynarki oraz jeden płaszcz należący do jego ojca. Podczas swojej przeprowadzki, która miała miejsce około 6 lat temu, zabrał swoje rzeczy, a pozostałe kazał wyrzucić. W dniu [...] roku wyjaśnienia złożył M. S., który oświadczył, iż posiada klucze do lokalu oraz że w nim bywa - ostatni raz był w nim w marcu 2017 roku. Zdaniem organu orzekającego w I instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na uznanie, iż M. S. nie mieszka w ww. lokalu, nie stanowi on miejsca koncentracji spraw życiowych. Takie centrum, miejsce stałego pobytu, znajduje się w lokalu położonym w S.. Fakt opuszczenia lokalu przez M. S., niezamieszkiwania w nim, znajduje potwierdzenie także w zeznaniach świadków. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M. S., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie. Zarzucił: 1) naruszenie art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.e.l., poprzez przyjęcie, że adres ul. [...], [...]-[...] G., nie jest miejscem stałego jego pobytu; 2) naruszenie art. 75 k.p.a. oraz 78 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka B. D., pomimo złożenia w sposób prawidłowy takiego wniosku dowodowego; 3) naruszenie art. 77 § 1 i 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona; 4) naruszenie art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie, że przysługuje mu na podstawie umowy służebność mieszkania w ww. lokalu i chce tam zamieszkiwać, a fakt, że nie przebywa tam w sposób ciągły wynika z zatargu z synem, który jest właścicielem mieszkania i nie życzy sobie jego obecności. Wojewoda Śląski decyzją z dnia [...] r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że analiza zgromadzonego w przedmiotowej sprawie meldunkowej materiału dowodowego bezspornie wykazała, iż M. S. nie zamieszkuje w lokalu w G.. Potwierdziły to ustalenia dokonane w trakcie oględzin mieszkania oraz zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Ww. posiada dostęp do mieszkania, bowiem ma klucze do drzwi wejściowych, co sam potwierdził do protokołu z [...]r. Konflikty rodzinne bardzo często leżą u podstaw opuszczenia przez daną osobę miejsca stałego pobytu - rozumianego również jako zmuszenie do takiego właśnie działania. Ocena moralna postaw uczestników takiego konfliktu, ani dociekanie jego źródeł, nie jest jednak przedmiotem badania w postępowaniu przed organami administracji w sprawie o wymeldowanie. Zdaniem organu odwoławczego M. S. skoncentrował swoje sprawy życiowe w innym miejscu, tj. w lokalu matki, gdzie jak sam zeznał (protokół z [...] r.) zamieszkuje, nocuje, częściowo stołuje się i odbiera korespondencję. Odwołujący sam przyznał, że nie zamieszkuje na stałe w lokalu przy ul. [...] w G. od dłuższego czasu. Kwestia istnienia służebności przedmiotowego lokalu na rzecz M. S. nie ma istotnego znaczenia dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie meldunkowej. Skargę na powyższą decyzję złożył M. S., zaskarżając ją w całości. Zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, a także na jego dowolnej ocenie wyrażającej się zwłaszcza w zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka B. D., pomimo złożenia w sposób prawidłowy wniosku dowodowego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 w związku z art. 28 ust. 1 i ust. 2 u.e.l., poprzez przyjęcie, że adres - [...] w G. nie jest miejscem jego stałego pobytu; 3) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 8 i 107 § 3 k.p.a., przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie dlaczego organ nie wziął pod uwagę faktu utrudnienia mu przez rodzinę zamieszkiwania pod ww. adresem i zupełne pominięcie tej okoliczności przez organ; 4) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. oraz 80 k.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, podczas gdy w sprawie pracownicy organu byli pod ww. adresem tylko dwa razy, a rozstrzygnięcie swoje organ oparł na wyrwanych z kontekstu częściach jego zeznań; 5) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie, że przysługuje mu na podstawie umowy służebność mieszkania w ww. lokalu, chce tam zamieszkiwać, a fakt, że nie przebywa tam w sposób ciągły wynika z zatargu z jego synem, który jest właścicielem mieszkania i nie życzy sobie, aby w tym mieszkaniu skarżący przebywał. Na tej podstawie wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podano m. in., że zarówno organ I instancji jak również organ odwoławczy, nie przeprowadziły postępowania dowodowego w sposób prawidłowy i kompletny. To doprowadziło do błędnych wniosków. Dotychczas wydane w niniejszej sprawie decyzje w zasadzie legalizują nieprawidłowe zachowania jego rodziny i pozbawiają go możliwości meldunku w mieszkaniu, do którego przysługuje mu tytuł prawny - służebność mieszkania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 roku, poz. 1302, dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. W świetle art. 35 u.e.l. organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Decyzja o wymeldowaniu, jak wynika z analizy wskazanego wyżej przepisu, ma charakter związany i zapada po zaistnieniu przesłanki opuszczenia miejsca pobytu stałego. Pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości, pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). O pobycie stałym przesądzają zatem dwa elementy: fizyczne przebywanie danej osoby w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem oraz zamiar przebywania w tym miejscu (lokalu) w sposób stały (na stałe). W orzecznictwie sądowym wskazuje się na pewne znamiona świadczące o stałym pobycie określonej osoby. Chodzi o pobyt w miejscu, w którym realizuje ona stale swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję (wyrok WSA w Gliwicach z dnia 7 czerwca 2017 r., II SA/Gl 324/17; por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 600/05). Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jak przyjmuje się w orzecznictwie sądowym, jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały (m. in. wyrok NSA w Warszawie z dnia 14 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 851/09). Należy podkreślić, że celem decyzji o wymeldowaniu jest doprowadzenie do zgodności faktycznego miejsca pobytu danej osoby z miejscem rejestracji. Decyzja ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji oraz doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Stosownie do wyżej powołanych regulacji, jedną z przesłanek wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego jest opuszczenie przez nią miejsca stałego pobytu w sposób trwały, o czym można mówić, gdy dana osoba faktycznie tam nie przebywa z zamiarem opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten jest związany z założeniem w innym, nowym miejscu, ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany - przez zachowanie, które w sposób niebudzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Z kolei ocena zamiaru opuszczenia lokalu odbywa się przez ocenę całokształtu okoliczności obiektywnych. Nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego, że skarżący nie zamieszkuje pod wskazanym adresem. W protokole przesłuchania z dnia [...] r. wskazywał sam, że w 2016 r. przebywał tam jedynie sporadycznie (4 razy), na co dzień koncentrując swe życie gdzie indziej, a od 2017 r. nie przebywał tam w ogóle, z uwagi na uniemożliwienie mu wejścia do mieszkania. Na rozprawie z kolei doprecyzował, że nie dochodził swych praw do mieszkania przed sądem powszechnym. W ugruntowanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzono, że nieskorzystanie we właściwym czasie z powództwa posesoryjnego świadczyć może o dobrowolnej zmianie miejsca pobytu przez osobę, która została wbrew swej woli pozbawiona możliwości zajmowania dotychczasowego lokalu (wyrok NSA z dnia 26 października 2006 r., II OSK 1244/05). Jest to oczywiste, albowiem osoba, która rezygnuje z podjęcia tego rodzaju środków prawnych zmierzających do odzyskania utraconego posiadania, jak i egzekucji uzyskanych środków prawnych w tym przedmiocie, lecz powołuje się jedynie na wolę zamieszkiwania w utraconym lokalu, w istocie godzi się na przebywanie poza nim (wyrok NSA z 15 listopada 2013 r., sygn. II OSK 1367/12). W pierwszej kolejności należałoby podjąć kroki we własnym zakresie, przed sądem powszechnym, realizując swe prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji). Wtedy dopiero można by skutecznie dochodzić swych praw w postępowaniu o wymeldowanie. Sama wola (zamiar) powrotu do dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały w bliżej nieokreślonej przyszłości nie może samoistnie przesądzać o braku przesłanek do wymeldowania (wyrok NSA z dnia 15 lutego 2012 r., sygn. II OSK 2143/10). Także przechowywanie jakichś rzeczy w lokalu samo w sobie nie przesądza o istnieniu zamiaru przebywania tam w sposób stały. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób właściwy i organy uwzględniły dostępną dokumentację. Oparły się na zgromadzonych dowodach i oceniły je w sposób uprawniony, nienaruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Skarga stanowi jedynie polemikę strony niezadowolonej z oceną dokonaną w ww. decyzji, należycie uzasadnionej. Nie można więc twierdzić, że postępowanie przeprowadzono wybiórczo, pomijając część dowodów. Skoro organ wziął pod uwagę twierdzenia samego skarżącego i je przeanalizował w kontekście innych dowodów, stąd nie ma znaczenia brak przesłuchania B. D.. Sam fakt posiadania prawa służebności nie mógł uzasadniać żądania skargi, bowiem istotne jest to, czy dana osoba faktycznie opuściła miejsce pobytu stałego w rozumieniu art. 35 u.e.l. Jeśli powrót skarżącego do ww. mieszkania kiedykolwiek nastąpi, zaistnieje co najwyżej przesłanka do zameldowania w tym miejscu. Nie doszło zatem do naruszenia art. 28 i 35 u.e.l., art. 6, 7, 8, 75 §1, 77, 78, 80, 107 §1 i 3, 138 §1 pkt 1 k.p.a., ani też innych przepisów w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.