II SAB/Gl 31/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.),, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2016 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. W. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niezałatwienia wniosku w sprawie wyłączenia z zasobu geodezyjnego i kartograficznego zarysów pomiarowych dokonanych w związku ze scalaniem nieruchomości w kwestii wniosku o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestników postępowania A. D. i E. P. p o s t a n a w i a: odmówić dopuszczenia A. D. i E. P. do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze jego uczestników. Pismem z dnia 23 maja 2015 r. A. W. wniosła skargę na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie niezałatwienia wniosku o wyłączenie z zasobu geodezyjnego i kartograficznego zarysów pomiarowych dokonanych w związku ze scaleniem nieruchomości decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] r., nr [...], której to następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., nr [...] stwierdziło nieważność w części dotyczącej zabudowanej działki o nr [...] (po scaleniu działka nr [...]) i w części dotyczącej zabudowanej działki o nr [...] (po scaleniu działka nr [...]). W toku postępowania sądowego w dniu 26 listopada 2015 r. A. D. oraz E. P. zwrócili się o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestników tegoż postępowania. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uzasadnienia złożonych wniosków, wyżej wymienieni powołali się na fakt, że w wyniku przeprowadzonych postępowań spadkowych są spadkobiercami właścicieli działek, których powołany na wstępie wniosek Skarżącej dotyczył. W załączeniu złożyli kopie postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Podstawę prawną do orzekania w przedmiocie dopuszczenia podmiotów do toczącego się postępowania sądowego stanowi art. 33 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej "p.p.s.a." Zgodnie z ogólną zasadą postępowania sądowoadminstracyjnego wyrażoną w art. 32 p.p.s.a. stronami postępowania prowadzonego przed sądem administracyjnym są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Jednocześnie art. 33 § 1 p.p.s.a. uznaje za uczestnika postępowania osobę, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego. Jako uczestnik może się także zgłosić osoba (podmiot), która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego oraz organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4 p.p.s.a., w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że uczestnicy postępowania dzielą się na dwie grupy: uczestników postępowania sądowego z mocy prawa (art. 33 § 1 p.p.s.a.) oraz uczestników postępowania dopuszczonych do udziału w postępowaniu przez sąd (art. 33 § 2 p.p.s.a.). Badanie interesu prawnego uczestników wstępujących do postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa jest zbędne gdyż został on już zweryfikowany w postępowaniu administracyjnym. W zawisłej sprawie A. D. i E. P. wystąpili z wnioskami o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Zatem rolą Sądu jest dokonanie oceny ich interesu prawnego w niniejszej sprawie sądowoadministracyjnej. Sąd podziela w pełni stanowisko, że o statusie uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego nie mogą przesądzać okoliczności faktyczne - faktyczny udział w postępowaniu sądowym. Legitymacja uczestnika musi mieć podstawę w przepisach prawa materialnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie: z dnia 15 kwietnia 1993 r., I SA 1719/92, OSP 1994, z. 10, poz. 199, z dnia 29 października 2008 r., sygn. akt II GSK 422/08 - dostępny tak jak i powołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenia na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzenie istnienia interesu prawnego wymaga ustalenia związku o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie normy prawa materialnego i musi istnieć w dacie stosowania danych norm prawnych. Interes prawny przejawia się w tym, że określony podmiot ma roszczenie o przyznanie mu uprawnienia lub zwolnienia z nałożonego obowiązku. Jeżeli w przepisach szczególnych ustawy określone zostały prawa i obowiązki strony, to takie same prawa i obowiązki przysługują również uczestnikom postępowania na prawach strony i uczestnikom postępowania (zob. J. Drachal. A. Wiktorowska, G. Rząsa, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2013 r., s. 141-142). Podkreśla się także, że aby interes prawny mógł być zaspokojony, musi być on interesem osobistym, własnym, indywidualnym, znajdującym swoją podstawę w konkretnym przepisie prawa materialnego oraz potwierdzenie w okolicznościach faktycznych. Przy czym pojęcie własnego interesu prawnego oznacza, że nie można opierać go wyłącznie na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. II OZ 280/08). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to dany podmiot jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jego roszczenia i w konsekwencji uprawniał go do żądania stosownych czynności organu administracji (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt II GZ 271/12). W sprawie ze skargi na bezczynność organu przedmiot zaskarżenia stanowi niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności. W konsekwencji skargę na bezczynność wnosi do sądu administracyjnego strona, która nie akceptuje stanu polegającego na braku rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ. Podstawowym celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Należy przyjąć, że stronami postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność organu mogą być nie tylko skarżący, który domaga się wydania aktu lub podjęcia czynności oraz organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, ale także inne podmioty, które mają interes prawny w sprawie, której skarga na bezczynność dotyczy, a także organizacja społeczna stosownie do art. 33 § 2 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 października 2014 r., sygn. akt II OZ 1019/14). Zatem jeśli brak załatwienia sprawy przez organ godzi w interes prawny danego podmiotu, to pozwala to na uznanie go za uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego. Przy czym na podmiocie wnioskującym o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika ciąży obowiązek przedstawienia dowodów i argumentów, które przemawiają za tym, że wynik postępowania toczącego się przed sądem administracyjnym będzie dotyczył jego interesu prawnego. W niniejszej sprawie postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte wskutek skargi na bezczynność Starosty [...] polegającej na niezałatwieniu wniosku Skarżącej o wyłączenie z zasobu geodezyjnego i kartograficznego zarysów pomiarowych dokonanych w związku ze scaleniem nieruchomości. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się więc do ustalenia, czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie wszczętej powołanym wnioskiem. Jak wskazano powyżej, skoro o dopuszczeniu danego podmiotu do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania decyduje własny, osobisty interes prawny, oparty na konkretnej normie prawa materialnego to zdaniem Sądu – A. D. oraz E. P. nie mają indywidualnego interesu prawnego w ustaleniu, czy organ pozostawał w bezczynności w sprawie dotyczącej wniosku A. W. Wnioskujący o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika postępowania nie wskazali podstawy prawnej uzasadniającej istnienie ich interesu prawnego w niniejszej sprawie. Interesu prawnego nie można bowiem opierać na sytuacji prawnej innego podmiotu, nawet jeżeli w konkretnej sprawie charakter związków tych podmiotów byłby nie tylko faktyczny, ale i prawny np. w prawie do spadku po zmarłym właścicielu nieruchomości. Niezależnie od powyższego, mając świadomość istniejącego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, Skład orzekający w niniejszej sprawie powziął wątpliwość, czy art. 33 § 2 p.p.s.a. może stanowić podstawę do dopuszczenia w charakterze uczestników postępowania podmiotów innych, niż składający skargę na bezczynność. Z przepisu tego bowiem wynika jasno, że interes prawny należy wywieść z treści rozstrzygnięcia, zaś istotą skargi na bezczynność jest właśnie brak rozstrzygnięcia. Trudno zatem wspomniany interes wywodzić z rozstrzygnięcia, które jeszcze nie zapadło. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.