III SA/Gl 1097/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym dnia 27 lutego 2009 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii zażalenia na postanowienie o kosztach postępowania sądowego zawarte w wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1097/08 i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia postanawia 1. uchylić postanowienie o kosztach postępowania zawarte w pkt 3 wyroku z dnia 10 grudnia 2008 r. sygn. akt III SA/Gl 1097/08, 2. zasądzić od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. oddalić wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia. W przedmiotowej sprawie pełnomocnicy strony skarżącej doradcy podatkowi J. Z. i B. J. zaskarżyli decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...], którą organ ten uchylił decyzję Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w C. z dnia [...] r. i przekazał do ponownego rozpatrzenia sprawę o stwierdzenie nadpłaty w podatku od towarów i usług za [...] [...] r. w kwocie [...] zł. Działając zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału strona skarżąca uiściła stały wpis sądowy w kwocie [...] zł na podstawie § 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, zwane dalej rozporządzeniem w sprawie wpisu). Przesyłając odpisy pełnomocnictw przedłożono również dowód zapłaty opłaty skarbowej od tych pełnomocnictw w łącznej kwocie [...] zł. Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2008 r. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, a w pkt 3 tego wyroku zasądził od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W zakresie uzasadnienia postanowienia o kosztach postępowania Sąd wskazał, że dział na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 3 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., zwaną dalej P.p.s.a.) i § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego (...) (Dz. U. Nr 212, poz. 2075, zwanego dalej rozporządzeniem w sprawie wynagrodzenia), a na wysokość tych kosztów składały się następujące kwoty: [...] zł – wpis sądowy, [...] zł – opłata skarbowa od jednego pełnomocnictwa i [...] zł – koszt zastępstwa procesowego jednego pełnomocnika. Na powyższe postanowienie o kosztach postępowania sądowego pełnomocnik organu odwoławczego wniósł zażalenie z dnia [...] r. zarzucając naruszenie art. 200 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia. W ramach wniosku wnosił o jego zmianę poprzez zasądzenie kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia do czasu rozstrzygnięcia zażalenia. W uzasadnieniu wskazał, że nie kwestionuje merytorycznych ustaleń oraz rozważań Sadu zawartych w wydanym wyroku. Nie zgadza się natomiast z wysokością zasądzonych kosztów postępowania sądowego. Podkreślił przy tym, że w rozpatrywanym przypadku przedmiotem zaskarżenia była decyzja kasacyjna organu odwoławczego oraz że strona uiściła stały wpis sądowy w kwocie [...] zł stosownie do wezwania Sądu i zgodnie z poglądem wyrażonym w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z tym pełnomocnik uznał, jeśli wpis od skargi na decyzję kasacyjną ma charakter wpisu stałego, to również wynagrodzenie pełnomocnika – doradcy podatkowego – w postępowaniu sądowym w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia nie jest należność pieniężna, winno być zasądzone w kwocie [...] zł w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Jak stanowi art. 195 § 2 P.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. W przedmiotowej sprawie Sąd uchylił zaskarżoną decyzję kasatoryjną organu odwoławczego w sprawie, w której organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty. Tym samym skarżącemu przysługuje zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 P.p.s.a.). W przypadku strony reprezentowanej przez doradcę podatkowego do niezbędnych kosztów postępowania zalicza się wynagrodzenie i wydatki tylko jednego pełnomocnika, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach, a także koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (art. 205 § 2, 3 i 4 P.p.s.a.). Stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia wyliczenie wynagrodzenia doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji uzależnione jest od wartości przedmiotu w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Natomiast we wszystkich pozostałych sprawach wynagrodzenie to wynosi [...] zł (§ 2 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia). Jeśli chodzi o wpis sądowy, to zgodnie z art. 231 P.p.s.a. wpis stosunkowy pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W innych sprawach pobiera się wpis stały. W tym zakresie w orzecznictwie podkreśla się, że określenie "w sprawach, których przedmiotem są należności pieniężne" nie jest precyzyjne, bowiem w postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Przy czym przyjmuje się, że pod tym określeniem należy rozumieć taką sytuację, w której przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności stwierdzające istnienie należności pieniężnej, zobowiązujące do jej zapłaty (zob. postanowienia NSA 19 lutego 2009 r., II FZ 55/09, publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl; z dnia 23 czerwca 2008 r., II FZ 227/08, Lex nr 395047; z dnia 15 maja 2008 r., II FSK 1651/06, POP z 2008/4/51 i z dnia 25 lipca 2007 r., II OZ 641/07, Lex nr 278003). Dalej uznaje się, że w sprawach podatkowych przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne tylko w przypadku skargi na decyzje dotyczące wymiaru (określenia lub ustalenia) podatku, nadpłaty, a także kwoty zwrotu podatku lub kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w rozumieniu przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Poza tym dodatkowo w orzecznictwie podkreśla się, że decyzje organu odwoławczego uchylające decyzje organu pierwszej instancji, np. określające stronie wymiar podatku, derogują z obrotu prawnego decyzję określającą zobowiązanie podatkowe, a nie dotyczą określenia wymiaru podatku i nie nakładają obowiązku jego zapłaty. Tym samym przyjmuje się, że nie są to akty nakładające na stronę określony obowiązek spełnienia należności pieniężnej, dlatego w tych sprawach pobiera się wpis stały (zob. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009 r., II FZ 55/09 oraz postanowienie NSA z dnia 17 grudnia 2008 r., II FSK 1301/07, publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Sąd podziela powyższe poglądy. Mając na uwadze stan faktyczny i prawny występujący w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że złożone przez pełnomocnika zażalenie na postanowienie o kosztach postępowania jest oczywiście uzasadnione. Przepisy o zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia, na które powołał się Sąd zasądzając zaskarżonym postanowieniem te koszty, posługują się takim samym pojęciem, jak w przypadku obowiązku zapłaty stosunkowego wpisu sądowego, a mianowicie pojęciem "należności pieniężnych". Wynika z tego, że podstawy prawne naliczania stosunkowego wpisu sądowego i kosztów zastępstwa procesowego opierają się na tych samych przesłankach, a mianowicie uzależnione są od wartości przedmiotu sprawy, gdyż obowiązki zapłaty tych należności występują tylko w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna. Brak spełnienia tej przesłanki powoduje, że w pozostałych sprawach skarg nie objętych wpisem stosunkowych pobiera się wpisy stałe, np. z zakresu zobowiązań podatkowych w wysokości [...] zł (§ 2 ust. 3 pkt 12 rozporządzenia w sprawie wpisu) i stałe wynagrodzenie z tytułu kosztów zastępstwa procesowego, np. doradcy prawnego (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia). Porównanie tych regulacji prowadzi do wniosku, że przy występowaniu "należności pieniężnych" w danych sprawach intencją prawodawcy było uregulowanie kwestii wpisu sądowego i wynagrodzenia z tytułu kosztów zastępstwa procesowego w oparciu o te same przesłanki. W związku z tym Sąd dokonując wykładni przepisów dotyczących zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego brał pod uwagę wyżej wyrażone stanowiska sądów administracyjnych w kwestii należnego wpisu sądowego. Reasumując, należy stwierdzić, że zapadła w niniejszej sprawie kasatoryjna decyzja organu odwoławczego w sprawie żądania nadpłaty ani nie stwierdzała istnienia należności pieniężnej, ani nie nakładała na stronę określonego obowiązku spełnienia należności pieniężnej. Tym samym przedmiotem zaskarżenia nie była należność pieniężna i nie zachodziły podstawy do zasądzenia wynagrodzenia doradcy podatkowego w oparciu o § 2 ust. 1 pkt 1 lit. e rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia. Tym samym Sąd działając na podstawie art. 195 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie o kosztach postępowania i rozpoznał w tym zakresie sprawę na nowo zasądzając stosownie do art. 200, art. 205 § 2, 3 i 4 P.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia w sprawie wynagrodzenia od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł, na którą składały się: [...] zł – stały wpis sądowy, [...] zł – opłata skarbowa od jednego pełnomocnictwa, [...] zł – koszty zastępstwa procesowego jednego pełnomocnika. Wniosek o wstrzymanie zaskarżonego postanowienia Sąd oddalił na tej podstawie, że nie zachodziły warunki z art. 196 P.p.s.a. Po pierwsze, postanowienie to nie podlegało wykonaniu, gdyż nie stało się prawomocne po wniesieniu na nie zażalenia, a brak jest przepis wskazującego, że takie orzeczenie podlega natychmiastowemu wykonaniu. Zgodnie z art. 776 k.p.c. podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, którym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Natomiast tytułem egzekucyjnym jest prawomocne orzeczenie sądu lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu (art. 777 § 1 pkt 1 k.p.c.). Po drugie, po uchyleniu zaskarżonego postanowienia niniejszym postanowieniem przestało ono istnieć w obrocie.