III SA/Gl 1379/11

Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Iwona Wiesner po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie: podatku od towarów i usług w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r., nadesłanym do tutejszego Sądu w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego w kwocie 500,00 zł, skarżąca Spółka zwróciła się o zwolnienie z obowiązku jego ponoszenia. Wniosek ten powtórzyła następnie na urzędowym formularzu czyniąc tym samym zadość wezwaniu z dnia [...] r. W swym uzasadnieniu poinformowała, iż działalność Spółki obejmuje handel, pośrednictwo, obrót paliwami płynnymi i obrót wierzytelnościami. Ponadto wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając dalsze pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Dodatkowo wszystkie składniki mienia ruchomego i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Obecnie trwa ich licytacja. Jednakże wpisy hipoteczne uniemożliwiają ich sprzedaż. Co więcej w wyniku działań organów skarbowych poniesiono znaczne straty finansowe i zwolniono kilkudziesięciu pracowników. W oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach strona skarżąca zadeklarowała kapitał zakładowy w wysokości 1.700.000,00 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w kwocie 5.169.319,24 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok w wysokości 4.362.182,77 zł oraz zerowy stan środków na rachunkach bankowych. Mając na uwadze powyższe, w tym również podnoszone w innych sprawach tejże Spółki okoliczności, pismem z dnia [...] r. referendarz sądowy wezwał stronę skarżącą do uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy danych poprzez złożenie odpisów lub kserokopii następujących dokumentów źródłowych, tj. sprawozdania finansowego za 2010 r. oraz złożonego za ten okres zeznania podatkowego; deklaracji na podatek od towarów i usług składanych w ciągu ostatnich sześciu miesięcy i raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; aktualnych odpisów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych, na których znajdują się stacja paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy (w tym przedmiocie należało ponadto wykazać na podstawie jakiego tytułu prawnego skarżąca korzysta z nieruchomości stanowiącej jej siedzibę); a także wyciągów i wykazów z Banku "A" i z Banku "B" obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, natomiast w przypadku, gdyby ich uzyskanie w związku z zajęciem kont nie było możliwe przedłożenie aktualnych, tj. wystawionych po dacie otrzymania wezwania, zaświadczeń wystawionych przez banki, informujących o wysokości zajęć, sposobie ich spłaty oraz o wszelkich innych obciążeniach rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, w szczególności o środkach wypłaconych na rzecz posiadacza rachunku, a w razie ich likwidacji – stosownych zaświadczeń lub kopii umów o zamknięciu rachunku. Ponadto wezwano o udokumentowanie np. za pomocą stosownych zaświadczeń przywołanego we wniosku faktu, iż składniki majątku skarżącej są obciążone hipoteką oraz że zostały zajęte i stanowią przedmiot licytacji; a także nadesłanie odpisu lub kserokopii dokumentów obrazujących zaciągnięte kredyty bankowe i pożyczki od osób fizycznych oraz innych podmiotów w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. W odpowiedzi na to wezwanie strona skarżąca złożyła pismo procesowe z dnia [...] r. informujące, iż "z żadnego z żądanych dokumentów nie wynika brak środków na wpis, a ponieważ Spółka nie posiada pieniędzy na wykonywanie kserokopii dokumentacji firmy, nie będzie jej dostarczać, gdyż Sąd i tak odmówi jej zwolnienia ochraniając zorganizowaną, administracyjną grupę przestępczą". Po raz kolejny zaznaczyła, iż w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając uiszczenie należnego wpisu. Postanowieniem z 10 lutego 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie od tego postanowienia podkreślono ponownie krytyczną sytuację majątkową strony oraz przypomniano inne sprawy zawisłe przed tutejszym Sądem, w których strona skarżąca została zwolniona z kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu na postanowienie referendarza, który nie został odrzucony, postanowienie to traci moc a sprawa podlega rozpoznaniu przez sąd. Natomiast zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – gdy ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W tym miejscu należy zauważyć, iż przywołany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.), zatem jego stosowanie może mieć miejsce jedynie w takich sytuacjach, kiedy uzasadnione jest zapewnienie stronie skarżącej będącej osobą prawną – prawa do sądu pod warunkiem, iż ta wykaże, tj. udowodni w sposób wystarczająco przekonujący istnienie okoliczności uzasadniających zwolnienie jej z obowiązku uiszczania należnego wpisu sądowego. Z regulacji zawartej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na jego poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319). Podobnie art. 252 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów źródłowych w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na ich podstawie musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż wnioskodawca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca Spółka uchyliła się od wykonania wezwania z dnia [...] r. Do dnia dzisiejszego nie nadesłała bowiem sprawozdania finansowego za 2010 r., a także zeznania podatkowego za ten okres, wyciągów z rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych z powyższego okresu oraz deklaracji VAT składanych w ostatnim półroczu, w tym aktualnych wyciągów z ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości posiadanych przez skarżącą, a zwłaszcza tych na których posadowione są stacja paliw oraz kompleks biurowo-hotelowy. Podczas gdy art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie należnego od wniesionej skargi wpisu sądowego. Dopóki zatem strona nie wykaże przy pomocy stosownych dokumentów źródłowych swojej sytuacji finansowej jej wniosek nie będzie zasługiwał na uwzględnienie. Orzekanie na podstawie nieaktualnych lub niekompletnych danych nie jest przecież możliwe ani dopuszczalne. Stąd dołączone do innych spraw zawisłych przed tutejszym Sądzie dokumenty źródłowe pochodzące z lat wcześniejszych nie mogły być brane pod uwagę. Ich wartość dowodowa nie może mieć bowiem znaczenia przesądzającego. Podobnie zawarta w treści pisma procesowego z dnia [...] r. argumentacja, jakoby firma nie posiadała pieniędzy na wykonanie kserokopii żądanej dokumentacji, nie mogła odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że mimo trudności finansowych, o których pisze, nadal funkcjonuje w obrocie prawnym. W tej sytuacji przyznanie prawa pomocy podmiotowi, którego kapitał zakładowy wynosi 1.700.000,00 zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 4.362.182,77 zł, stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności" zwłaszcza, że należny w sprawie wpis wynosi jedynie 500,00 zł (por. postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06 oraz z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07, z dnia 28 lutego 2008 r., sygn. akt I FZ 55/08, z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08, z dnia 22 grudnia 2008 r., sygn. akt I FZ 447/08, a także z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 217/09, z dnia 24 maja 2010 r., sygn. akt I FZ 77/10, z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt I FZ 379/10 oraz z dnia 25 listopada 2010 r., sygn. akt I FZ 423/10). W tym kontekście powołanie się przez skarżącego na nieliczne postanowienia przyznające mu prawo pomocy jest o tyle bezpodstawne, że postanowienia te zapadły najpóźniej w 2007 roku, a więc w innym stanie faktycznym. Dlatego też działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.