III SA/Gl 1553/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. (K.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika procesowego, domagał się zwolnienia z kosztów sądowych. W motywach powyższego wyjaśnił, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z żoną. W ich małżeństwie obowiązuje ustrój rozdzielności majątkowej. Dlatego też poza wynagrodzeniem za pracę rzędu [...] zł, nie posiada żadnych składników majątku. Dom, w którym zamieszkuje jest bowiem własnością jego teściów. Natomiast prowadzoną działalność gospodarczą wyrejestrował [...] r. Ponieważ wskazane wyżej dane okazały się niewystarczające do oceny sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, pismem z dnia 11 października 2012 r. wezwano ustanowionego w sprawie pełnomocnika do ich uzupełnienia – w terminie siedmiu dni - poprzez: - nadesłanie odpisów bądź kserokopii złożonych przez skarżącego i jego żonę za 2011 r. zeznań podatkowych lub zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika właściwego Urzędu Skarbowego o wysokości osiągniętych w podanym wyżej okresie dochodów; - przedłożenie zaświadczenia wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zawierającego informację o wszystkich osobach zameldowanych w miejscu zamieszkania wnioskodawcy; - nadesłanie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących wysokość miesięcznie ponoszonych z tytułu utrzymania domu wydatków w postaci rachunków, faktur VAT lub dowodów wpłat uiszczanych opłat za wodę, gaz, energię elektryczną, podatek od nieruchomości oraz telefon; - udokumentowanie (odpisem z księgi wieczystej lub kserokopią aktu notarialnego) do kogo należy nieruchomość wskazana jako adres zamieszkania, a nadto jaka jest jej powierzchnia; - przedłożenie wyciągów lub wykazów z wszystkich posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy; - nadesłanie aktualnego zaświadczenia wystawionego przez zakład pracy potwierdzającego wysokość uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów z okresu ostatnich trzech miesięcy; - przedłożenie odpisów bądź kserokopii dokumentów obrazujących posiadane przez żonę skarżącego składniki majątku, tj. nieruchomości, oszczędności oraz przedmioty o wartości powyżej 3000 euro, a nadto wysokość osiąganych przez żonę w ciągu ostatnich trzech miesięcy dochodów oraz ich źródła; - nadesłanie wystawionego przez właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego zaświadczenia lub innego dokumentu źródłowego potwierdzającego, iż prowadzona przez wnioskodawcę działalność gospodarcza została wyrejestrowana [...] r. W odpowiedzi na powyższe do akt sprawy nadesłano jedynie kserokopię aktu notarialnego z dnia [...] r., na mocy którego zawarto umowę majątkową małżeńską oraz wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, z którego ustalono, że prowadzona przez skarżącego [...] oraz [...] zostały wykreślone z ewidencji z dniem [...] r. Natomiast w odniesieniu do pozostałych dokumentów, o które wzywano, zwrócono się o przedłużenie terminu, celem ich zgromadzenia. Wniosek ten został przez rozpoznającego sprawę uwzględniony, zarządzeniem z dnia 23 listopada 2012 r. Do dnia dzisiejszego stosowne dokumenty źródłowe nie zostały jednak nadesłane. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. -zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Brzmienie powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OZ 322/08, LEX nr 479084). Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na wolną od wątpliwości weryfikację złożonego w tym zakresie oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę w jakiejkolwiek części. To sprawą zainteresowanego jest przecież wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy, jako że użycie w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. określenia "gdy wykaże" wskazuje wyraźnie, iż to wnioskodawca ma przekonać rozpoznającego wniosek, że jego żądanie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest bowiem jakichkolwiek możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że z treści art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika jednoznacznie, że odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Dlatego też jego bierność w tym zakresie musi być postrzegana jako nienależyte wykazanie przewidzianych w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanek przyznania prawa pomocy (por. postanowienia NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt OZ 128/05 niepubl.). Ponieważ w rozpoznawanej sprawie skarżący do dnia dzisiejszego nie wykonał w całości wezwania z dnia 11 października 2012 r., mimo że przychylono się do jego wniosku o przedłużenie terminu do nadesłania pozostałych dokumentów źródłowych, weryfikacja złożonego przez niego oświadczenia nie była możliwa. Orzekanie na podstawie niekompletnego materiału dowodowego nie jest bowiem możliwe ani dopuszczalne, zważywszy że przedstawione w treści formularza dane nie pozwoliły na wolną od wątpliwości ocenę złożonego wniosku. Dotyczy to nie tylko ponoszonych w związku z koniecznym utrzymaniem wydatków, których wysokość nie została w żaden sposób podana, lecz również źródeł dochodu, z których te są pokrywane. Stosowne informacje odnoszące się do żony skarżącego i jej możliwości finansowych, a nadto posiadanych składników majątku, źródeł i wielkości osiąganego przez żonę dochodu, nie zostały bowiem, poza ogólnym stwierdzeniem "emerytka", wykazane. Tymczasem w judykaturze ugruntowany został pogląd, iż w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim oceny aktualnego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy dokonuje się również z uwzględnieniem sytuacji majątkowej współmałżonka. Badanie tych okoliczności jest przy tym niezależne od tego jaki ustrój majątkowy istnieje między małżonkami. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I FZ 463/08, Lex nr 565693, z dnia 2 września 2009 r. sygn. akt I FZ 199/09, Lex nr 612561, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 113/09, Lex nr 546385, z dnia 19 maja 2009 r. sygn. akt I FZ 125/09, Lex nr 574754, z dnia 26 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 243/09, Lex nr 554620 oraz z dnia 19 sierpnia 2009 r. sygn. akt I FZ 336/09, Lex nr 554656). Instytucja ta w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się bowiem jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, co oznacza, iż za błędne uznaje się stanowisko wnioskodawcy jakoby ustanowienie rozdzielności majątkowej zwalniało jego żonę z pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego, a jemu samemu uniemożliwiało uzyskanie informacji o sytuacji majątkowej żony. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić wniosku; w orzecznictwie pojawił się nawet pogląd, w świetle którego w takiej sytuacji wykluczona jest możliwość jego merytorycznego rozpoznania, a uzasadnione jest pozostawienie go bez rozpoznania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2005 r., sygn. akt I OZ 842/05, LEX nr 164157). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.