III SA/Gl 160/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda na posiedzeniu niejawnym po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R. G. (G.) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 sierpnia 2014 r. odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi oraz przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Pismem z dnia [...] r. Strona skarżącą reprezentowana przez adwokata J. Ż. wniosła zażalenie na opisane postanowienie Sądu. W związku z uprzednio złożonym wraz ze skargą wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych pełnomocnik Strony został wezwany do przedłożenia urzędowego wniosku PPF zarządzeniem z dnia 18 września 2014 r. W uzasadnieniu wniosku, zawartym na druku urzędowego formularza PPF, strona oświadczyła, że obecnie nie posiada środków finansowych pozwalających na uiszczenie opłaty od skargi. Dochody osiągane z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej R. G. przeznacza na utrzymanie siebie, żony i dzieci. Wnioskodawca oświadczył, że posiada liczne zobowiązania finansowe, przeciwko niemu toczą się dwa postępowania egzekucyjne na łączną kwotę około [...] zł. Skarżący stwierdził, że jest również zadłużony wobec ZUS-u na kwotę około [...] zł. Nadto, podniósł, że w związku z postępowaniami prowadzonymi wobec niego przez organy skarbowe i celne, zajęty został cały jego majątek i wszystkie jego rachunki bankowe i aktualnie nie posiada żadnego majątku, ani oszczędności, które pozwoliłyby mu na uiszczenie opłaty sądowej. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe ze swoją żoną K. L. – G. oraz z dziećmi: K. ([...] lat); A. ([...] lat) i E. ([...] lat). Wskazał, że jego żona jest osoba bezrobotną, natomiast najmłodsze dzieci: E. i A. nie osiągają żadnego dochodu. Z kolei najstarsza córka osiąga dochód w kwocie [...] zł miesięcznie, ma jednak ona na utrzymaniu dwójkę małoletnich dzieci. Zgodnie z oświadczeniem R. G. na wspólny dochód tego gospodarstwa domowego składają się dochody miesięczne brutto, osiągane z prowadzonej przez skarżącego i jego córkę K. G. działalności gospodarczej w wysokości, odpowiednio, około [...] zł i [...] zł. Nadto Strona skarżąca wskazała, iż nie posiada żadnego majątku ruchomego, żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych, oszczędności, papierów wartościowych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Po wezwaniu do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, również z uwzględnieniem stanu majątkowego małżonki i dorosłej córki K. G., z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym R. G. przedłożył następujące dokumenty: oświadczenia wnioskodawcy z dnia [...] r.: o tym, że od dnia [...] r. do dnia [...] r., nie dokonywał żadnych transakcji na posiadanym przez siebie rachunku bankowym i oświadczenie o tym, że żona wnioskodawcy K. L.- G. nie osiąga żadnego dochodu; wydruk z rachunku informujący o zajęciu egzekucyjnym na kwotę [...] zł; wyciąg z rachunku wnioskodawcy w "A" z informacją o zablokowanej kwocie ([...] zł); deklaracje VAT-7 za okres od czerwca 2014 r. do sierpnia 2014 r.; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze osiem miesięcy 2014 r.. odnośnie córki wnioskodawcy K. G.: wyciąg z firmowego rachunku bankowego za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r. oraz z jej prywatnego rachunku za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r.; zeznanie podatkowe PIT-36 za 2013 r.; deklaracje VAT-7 za okres od lipca 2014 r. do września 2014 r.; podsumowanie księgi przychodów i rozchodów za pierwsze dziewięć miesięcy 2014 r.; zaświadczenie o ilości osób zameldowanych pod adresem zamieszkania wnioskodawcy; potwierdzenia transakcji bankowych obrazujących opłaty za media (z rachunku bankowego żony skarżącego); wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez żonę skarżącego za okres od czerwca 2014 r. do września 2014 r. Postanowieniem z dnia 7 listopada 2014 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach odmówił przyznanie prawa pomocy Stronie skarżącej. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik Strony skarżącej złożył sprzeciw od opisanego postanowienia referendarza sądowego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Pełnomocnik R. G. stwierdził, iż przedstawiona sytuacja finansowa R. G. , jego żony, trojga wspólnych, teściowej oraz dwojga wnuków nie pozwala na ponoszenie kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla siebie i rodziny wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Złożony przez Stronę skarżącą sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy wywołał taki skutek, że Sąd jest zobowiązany ponownie rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy uwzględniając okoliczności faktyczne i prawne sprawy oraz zebrany w chwili obecnej materiał dowodowy. Przed podaniem motywów rozstrzygnięcia należy dokonać analizy podstawy prawnej mającej zastosowanie w niniejszej sprawie. Jak stanowi art. 246 § 2 P.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przy stosowaniu przepisu art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a. w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się na różne wnioski wynikające z jego wykładni. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie NSA z dnia 30 stycznia 2012 r., II FZ 844/11, LEX nr 1113661). Z użytego określenia "gdy wykaże" wynika, że ciężar wykazania okoliczności faktycznych uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie, która ubiega się o to prawo. To strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w określonej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. W związku z tym powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie NSA z dnia 7 marca 2012 r., I OZ 125/12, LEX nr 1120734; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 P.p.s.a.). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową, na którą składają się przede wszystkim uzyskiwane przez stronę dochody (zob. postanowienie NSA z dnia 20 lutego 2012 r., II FZ 791/11, LEX nr 1116228). W przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej zaznacza się, że obowiązane są one wykazać nie tylko, że nie mają odpowiednich środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także, iż nie posiadają ich, chociaż podjęto wszelkie niezbędne działania zmierzające do ich pozyskania (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2012 r., II OZ 123/12, LEX nr 1121252). W przedmiotowej sprawie Spółka wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz częściowego zwolnienia od kosztów sądowych, zatem powinna wykazać, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, przy czym na obecnym etapie postępowania nie należy tracić z pola widzenia faktu, iż wymagany wpis od złożonego przez pełnomocnika Strony skarżącej zażalenia wynosi 100 zł. Na wstępie podkreślić trzeba, iż wprawdzie Strona skarżąca oświadczyła, iż nie dokonała na swoim koncie żadnych transakcji od początku sierpnia 2014 r., jednakże pomimo wezwania z dnia 14 października 2014 r. R. G. nie przedłożył wydruków ze swoich rachunków bankowych za okres trzech ostatnich miesięcy, nadto do sprzeciwu z dnia 25 listopada 2014 r. nie dołączono żadnych dokumentów. Skarżący prowadzi działalność gospodarczą, jednakże przedłożył jedynie zbiorcze, sumaryczne podsumowanie księgi przychodów i rozchodów. Z tych dokumentów wynika, że z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej osiąga znaczący przychód miesięczny ([...] zł w czerwcu 2014 r., [...] zł w lipcu 2014 r. oraz [...] zł w sierpniu 2014 r.). Wnioskodawca ponosi oczywiście w ramach tej działalności również i wydatki, jednakże na wydatki składają się w przeważającej mierze zakupy towarów, które są w ramach tej działalności sprzedawane przez stronę skarżącą. Działalność ta wykazuje prężność i dynamiczność. Stan ten potwierdza również analiza deklaracji VAT-7 nadesłanych przez skarżącego. Z analizy deklaracji podatkowych VAT – 7 wynika, że firma wnioskodawcy wykazuje regularny obrót. Dane z tych deklaracji nie wskazują na wysokość dochodów uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo skarżącego, lecz właśnie na sam fakt prowadzenia przez niego działalności gospodarczej, oraz osiągania obrotów tej działalności – ich dynamiki, częstotliwości i wysokości. Wysokość podstawy opodatkowania podatkiem VAT (podatek należny) wyniósł: w czerwcu 2014 r. – [...] zł; w lipcu 2014 r. – [...] zł; w sierpniu 2014 r. – 1[...] zł. Z powyższych danych wynika, że firma skarżącego osiąga wysoki obrót, który jednocześnie posiada cechę regularności i stabilności. Nie ulega wątpliwości, że obowiązek ponoszenia kosztów obciąża bezpośrednio skarżącego. Dokonując badania jego możliwości płatniczych, należy uwzględnić także stan majątkowy wszystkich osób, które razem z nim tworzą wspólne gospodarstwo domowe, gdyż to zdolność finansowa skarżącego rozpatrywana musi być przez pryzmat dochodów pozostałych członków jego gospodarstwa domowego i łącznych wydatków tego gospodarstwa. W sposób dostatecznie jasny skarżący wykazał stan majątkowy swojej żony i córki. W piśmie z dnia [...] r. skarżący oświadczył, że jego żona K. L. – G. nie osiąga żadnego dochodu. Co istotne, do akt nadesłano wydruki z rachunku bankowego prowadzonego przez żonę skarżącego w "B". Rachunek ten jest okresowo zasilany relatywnie wysokimi kwotami, określanymi, jako "wpłata własna" dysponenta rachunku bankowego. Przykładowe wpłaty własne K. L. – G. przedstawiają się następująco: [...] zł (16 czerwca 2014 r.); [...] zł (18 czerwca 2014 r.); [...] zł (2 lipca 2014 r.); [...] zł (17 lipca 2014 r.); [...] zł (18 lipca 2014 r.); [...] zł (7 sierpnia 2014 r.); [...] zł (4 września 2014 r.). Faktem jest, że powyższe wpłaty własne dokonywane są we wpłatomacie, należy jednak domniemywać, że wpłat tych dokonuje osobiście żona wnioskodawcy. Żona wnioskodawcy, która nie osiąga dochodu (wg oświadczenia wnioskodawcy), dokonuje jednak regularnych wpłat na swój rachunek bankowy. Niezależnie od tego, regularnych wpłat na ten rachunek dokonuje K. G., córka wnioskodawcy. Rachunek bankowy żony skarżącego wykazuje cechę płynności. Nie ma na nim salda ujemnego, a transakcje obciążeniowe, są regularnie równoważone transakcjami uznaniowymi (wpłatami własnymi, jak również przelewami na to konto dokonywanymi przez K. G.). Również analiza rachunków bankowych córki skarżącego, K. G. (zarówno firmowego, jak i prywatnego) prowadzi do tych samych wniosków, co analiza rachunku bankowego żony wnioskodawcy. Oba rachunki bankowe K. G. wykazują cechę płynności finansowej. Nie występuje na nich saldo ujemne. Operacje są zrównoważone. Środki wpływające na ten rachunek w ramach transakcji uznaniowych nie przeważają nad transakcjami obciążeniowymi. Ponadto na rachunku firmowym występują również wpłaty własne, dokonywane przez K. G. (we wpłatomacie), jak również występuje wiele transakcji będących przelewami z rachunku prywatnego, na rachunek firmowy i na rachunek żony wnioskodawcy (przelewy własne). Analiza podsumowania księgi przychodów i rozchodów przedsiębiorstwa K. G. oraz analiza nadesłanych przez nią deklaracji VAT-7 prowadza do wniosku, że jej działalność gospodarcza przynosi przychody, jest to działalność prężna i aktywna. Wartość obrotów jest wyraźnie mniejsza, niż w przypadku firmy jej ojca, co nie zmienia przecież faktu, że jej działalność posiada przymiot regularności i płynności. Z analizy zeznania podatkowego K. G. za 2013 r. wynika, że poniosła ona stratę. Należy jednak stwierdzić, że nie należy automatycznie utożsamiać tej straty z nierentownością firmy, ale z wysokością ponoszonych kosztów prowadzonej działalności. Mając na względzie okoliczność, że wnioskodawca prowadzi kilkuosobowe gospodarstwo domowe (w oświadczeniu o stanie rodzinnym na urzędowym formularzu PPF skarżący oświadczył, że jest to czteroosobowe gospodarstwo domowe), należy stwierdzić, że sytuacja finansowa tego gospodarstwa domowego jest stabilna. Stwierdzenie to odnosi się do stanu działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego i jego córkę, jak również do środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy żony wnioskodawcy. Uwaga ta jest, zdaniem rozpoznającego wniosek również aktualna, jeżeli przyjąć, że skarżący posiada nie czteroosobową, lecz siedmioosobową rodzinę (zbiorcze tabele miesięcznych kosztów utrzymania rodziny i mieszkania). Dokonując analizy stanu majątkowego skarżącego w aspekcie jego domowników, należy stwierdzić, że wnioskodawca jest w stanie uiścić wpis sądowy od zażalenia na postanowienie tutejszego Sądu w kwocie 100 zł. Sąd stanął na stanowisku, iż R. G. ma możliwość wygospodarowania w budżecie domowym takiej kwoty, przy czym uiszczenie takiej kwoty zdaniem Sądu nie narazi go na uszczerbek w utrzymaniu jego samego oraz jego rodziny. Mając na uwadze powyższe zgodnie z art. 260 P.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.