III SA/Gl 1714/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Kupiec po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie płatności obszarowych w kwestii złożonej osobiście skargi kasacyjnej oraz wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej postanawia: 1) odrzucić skargę kasacyjną złożoną przez Stronę skarżącą w dniu [...] r.; 2) przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej z dnia [...] r. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r. Wyrokiem z dnia 8 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę B. F. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...]. Pismem złożonym w dniu [...] r. A. F., syn Strony skarżącej ją reprezentujący, zwrócił się o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w przedmiotowej sprawie. B. F. w pismem złożonym w dniu [...] r. wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego oraz zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Skarżąca wyjaśniła, iż jej sytuacja majątkowa i finansowa uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych bez "koniecznego uszczerbku z bieżącymi wydatkami utrzymania strony skarżącej i jej syna". Wskazano, że zarobki Skarżącej ledwie starczają na pokrycie bieżących wydatków, a syn strony nie pracuje, przy czym jego usilne starania w poszukiwaniu pracy okazały się bezskuteczne. Podniesiono także, iż na standard życia ujemny wpływ wywierają również choroba Skarżącej i koszty leczenia Postanowieniem z dnia 31 lipca 2013 r. referendarz sądowy ustanowił dla Strony skarżącej radcę prawnego, w pozostałym zakresie odmawiając przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] r. Zastępca Przewodniczącego Wydziału III WSA w Gliwicach zwrócił się do Dziekana Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. o wyznaczenie radcy prawnego celem reprezentowania Strony skarżącej w niniejszym postępowaniu. W dniu [...] r. wpłynęło pismo właściwej izby radców prawnych wskazujące dane osobowe wyznaczonego w tej sprawie Pełnomocnika. W dniach [...] r. wyznaczony dla Strony skarżącej Pełnomocnik zapoznał się z aktami sprawy, natomiast w dniu [...] r. Pełnomocnik Strony skarżącej złożył skargę kasacyjną od wskazanego na wstępie wyroku. Do skargi kasacyjnej dołączono wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tejże skargi. Uzasadniając ten wniosek Pełnomocnik Strony skarżącej podniósł, że zlecenie podjęcia czynności związanych z reprezentowaniem B. F. otrzymał w dniu [...] r., ponadto w dniach od [...] r. przebywał za granicą na wcześniej zaplanowanym wyjeździe, a po powrocie zapoznał się z aktami sprawy w dniach [...] r. stwierdził, ze wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej jest usprawiedliwiony, gdyż Strona w ustawowym 30 dniowym terminie od doręczenia jej uzasadnienia, oczekiwała na przyznanie prawa pomocy, a zatem niedochowanie terminu nastąpiło bez jej winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na postawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną. W niniejszej sprawie przedmiotowe rozstrzygnięcie wraz z uzasadnieniem zostało doręczone Stronie skarżącej w dniu [...] r., przy czym pismem złożonym w dniu [...] r. A. F. reprezentujący Stronę skarżącą wniósł skargę kasacyjną stwierdzając, że składa ją do sądu, aby dotrzymać terminu prekluzyjnego kasacji, a pełna treść kasacji zostanie sporządzona przez osobę do tego uprawniona z data tego pisma bez zbędnej zwłoki, natychmiast po przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia Pełnomocnika z urzędu. Sąd uznał, iż skarga kasacyjna złożona w dniu [...] r, wprawdzie została wniesiona w terminie do tego przewidzianym, jednakże nie czyni zadość przymusowi adwokackiemu ustanowieniem dla sporządzenia skargi kasacyjnej, albowiem stosownie do art. 175 § 1 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego. Przepisu powyższego nie stosuje się, gdy skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem, albo gdy skargę kasacyjną wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich (art. 175 § 2 P.p.s.a.). Jak podkreśla się w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądów administracyjnych przez pojęcie "sporządzenie skargi" należy rozumieć jej napisanie i podpisanie, z wymienieniem podmiotu, który skargę sporządził (por.: postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 859/04 – nie publ.; J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2006, s. 377; T. Woś, H Knysiak-Molczyk, M. Romańska: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, s. 551). Niesporządzenie skargi kasacyjnej przez jedną z osób wskazanych w art. 175 P.p.s.a. jest błędem, który nie podlega uzupełnieniu w trybie określonym w art. 49 P.p.s.a. i powoduje odrzucenie skargi kasacyjnej na podstawie art. 178 P.p.s.a. (post. NSA z dnia 18 października 2004 r., FZ 308/04 – nie publ.) Powyższe okoliczności skutkują odrzuceniem skargi kasacyjnej złożonej przez Stronę skarżącą w dniu [...] r. Natomiast odnosząc się do wniosku ustanowionego z urzędu Pełnomocnika Strony skarżącej o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, to zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Z kolei w myśl art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do Sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, uprawdopodobniając okoliczności wskazujące na brak winy w tym uchybieniu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W tym miejscu odnotować trzeba, że zastosowanie literalnej wykładni powołanego wyżej przepisu art. 87 § 4 P.p.s.a. oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy teoretycznie na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 P.p.s.a.). Tego typu zróżnicowanie sytuacji prawnej pełnomocników jest niczym nieuzasadnione i nie powinno mieć miejsca (por. postanowienie NSA z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10). Obecnie na gruncie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz uchwały 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2009 r. sygn. akt III CZP 117/08 (LEX nr 478083), wypracowano jednolite stanowisko judykatury i doktryny. Zarówno bowiem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w piśmiennictwie (patrz B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2011 r., s. 286 – 287 oraz postanowienia NSA z dnia 8 czerwca 2005 r., sygn. akt I FZ 198/06, z dnia 15 kwietnia 2005 r. sygn. akt II OZ 253/05, z dnia 6 stycznia 2010 r., I OZ 1164/09, z dnia 1 października 2010 r. sygn. akt I OZ 725/10, LEX nr 741980) dominuje pogląd, iż przyczyna uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej ustaje w dniu, w którym adwokat (radca prawny, doradca podatkowy, rzecznik patentowy) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie. W tej kwestii wypowiedział się nadto Europejski Trybunał Praw Człowieka, który w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 września 2010 r. w sprawie Subicka v. Polska nr 29342/06 (LEX nr 603448) uznał, że przedstawione podejście sądownictwa jest zgodne ze standardami dotyczącymi zapewnienia rzetelnego dostępu do procedury kasacyjnej. W przedmiotowej sprawie radca prawny wyznaczony w ramach przyznanego Stronie skarżącej prawa pomocy zapoznał się z aktami sprawy w dniu [...] r., natomiast w dniu [...] r. złożył skargę kasacyjną, a zatem przyjmując, iż adwokat Strony skarżącej powziął informację o wyznaczeniu jako Pełnomocnik w niniejszej sprawie w dniu [...] r. ([...]), na co w wskazał w rozpoznawanym wniosku co jest prawdopodobne, gdyż taka informacja wpłynęła do Sądu w dniu [...] r. ([...]). to skarga kasacyjna została złożona przed upływem 30 dni od dnia zaznajomienia się z informacją o wyznaczenie na Pełnomocnika z urzędu. Sąd mając na uwadze przedstawione okoliczności stanął na stanowisku, że rozpoznany wniosek został złożony w terminie, a uchybienie procesowe, którego dopuściła się Strona skarżąca nastąpiło z przyczyn usprawiedliwionych, przy czym Sąd odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez Stronę skarżącą, a wniosek Pełnomocnika o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 stycznia 2013 r. uwzględnił.