III SA/Gl 1737/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialności osób trzecich) w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: zwolnić skarżącego od każdorazowej opłaty sądowej w części przekraczającej 100,00 zł (słownie: sto złotych), a w pozostałym zakresie wniosek oddala. Wnioskiem z dnia [...] r. skarżący domagał się zwolnienia od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków). W motywach powyższego wyjaśnił, iż wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z konkubiną i ich małoletnią córką. Poza mieszkaniem o pow. [...] m2, obciążonym hipotecznie, innych składników majątku nie posiada. Prowadzona przez niego Spółka "A" utraciła bowiem płynność finansową i nie przynosi żadnych dochodów. Jej działalność została zawieszona (vide: odpis z KRS). Jedynym źródłem utrzymania jest wynagrodzenie za pracę, które łącznie z dochodami konkubiny wynosi 3.500,00 zł brutto. Z kwoty tej opłacany jest czynsz rzędu 650,00 zł, a nadto raty zaciągniętych kredytów. Tymczasem posiadane zaległości wynoszą ok. 2.000,00 zł. Ponadto z przedłożonego przy piśmie z dnia [...] r. materiału dowodowego ustalono, że w ubiegłym roku podatkowym skarżący wypracował dochód rzędu [...] zł (vide: PIT-37). W chwili obecnej zatrudniony jest na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży za wynagrodzeniem 1.111,86 zł netto (vide: wyciągi z "A" Banku). Natomiast jego konkubina ze stosunku pracy otrzymuje 1.459,48 zł netto (vide: zaświadczenie o zarobkach). Ich zaległości w płatnościach obejmują należny czynsz w kwocie 3.110,40 zł plus odsetki rzędu 702,70 zł oraz energię elektryczną w wysokości 342,33 zł. Miesięcznie wydatkują kwotę 121,00 zł tytułem opłat za przedszkole córki. Dodatkowo spłacają też raty zaciągniętych kredytów i pożyczek, które wynoszą: 148,81 zł ("B"), 479,00 zł (Bank "C"), 240,00 zł ("D"), 133,78 zł ("E") oraz 416,39 CHF. Jednocześnie na Fundusz Pomocy Rodzinie wpłacają 166,67 zł. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.) prawo pomocy w zakresie częściowym - obejmującym zgodnie z art. 245 § 3 tej ustawy zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego – przysługuje wyłącznie takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Mając zatem na uwadze powyższe oraz przedłożone do akt dokumenty źródłowe obrazujące sytuację finansową strony skarżącej, stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia złożonego wniosku w całości. Wprawdzie osiągane przez skarżącego dochody w wysokości 1.111,86 zł netto miesięcznie (vide: wyciągi z "A" Banku) w połączeniu z dochodami konkubiny rzędu 1.459,48 zł, nie były wystarczające do bieżącego regulowania miesięcznych zobowiązań płatniczych, którymi obciążone było gospodarstwo domowe, w wyniku czego doszło do zadłużenia posiadanego mieszkania, które ponadto obciążone jest hipotecznie. Jednakże okoliczność ta nie może mieć znaczenia przesądzającego, skoro jego przyczyną były spłacane raty zaciągniętych kredytów i pożyczek. Na uwagę zasługuje również fakt, że wnioskodawca, mimo zlikwidowania jednoosobowej działalności wykonywanej w ramach firmy "A" pozostał wspólnikiem Spółki jawnej "A", której działalność jest zawieszona. Co więcej na jego konta osobiste od czerwca do sierpnia 2012 r. dokonywane były wpłaty w wysokości: 2.909,80 zł ("A" Bank) i 2.800,00 zł ("F" – wyciągi w aktach o sygn. III SA/Gl 1206/12), natomiast od września do listopada 2012 r. te wynosiły: 3.527,58 zł ("A" Bank) i 1.405,00 zł ("F"), podczas gdy wpływy na koncie jego konkubiny kształtowały się następująco: 1.659,48 zł (czerwiec), 2.159,48 zł (lipiec), 2.059,48 zł (sierpień), 2.078,48 zł (wrzesień) i 1.953,48 zł (październik). W tej sytuacji nie sposób uznać jakoby poniesienie części należnych w sprawie opłat do kwoty 100,00 zł każda, stanowiło zbyt duże obciążenie dla strony skarżącej, zwłaszcza, że w zeznaniach podatkowych za rok 2011 wykazane zostały nadpłaty w wysokości 938,00 zł i 183,00 zł (por. dokumenty źródłowe w aktach o sygn. III SA/Gl 1206/12). Tym samym wygospodarowanie kwoty 100,00 zł tytułem należnego wpisu sądowego od skargi, a następnie innych mogących się pojawić w przyszłości opłat sądowych, których wysokość również nie przekroczy tej kwoty leży w zasięgu możliwości finansowych skarżącego. Kwestia dysponowania majątkiem obciążonym hipotecznie, podobnie jak spłacanie zaciągniętych kredytów czy pożyczek jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego. W orzecznictwie ugruntowany bowiem został pogląd, w świetle którego brak jest podstaw do przyjęcia, że jakiekolwiek prywatne zobowiązania mają pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, zwłaszcza gdy strona nie podejmuje żadnych kroków by jej zdolność kredytowa została zweryfikowana przez profesjonalne instytucje finansowe (tak postanowienia NSA z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, Lex nr 486700, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, Lex nr 647976, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10, Lex nr 742006 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10, Lex nr 672991). Poczynione wyżej spostrzeżenia prowadzą do wniosku, iż brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał w całości kredytować stronę skarżącą, skoro ta może we własnym zakresie z posiadanych środków uiścić określoną część występujących w sprawie opłat sądowych do kwoty wskazanej, tj. 100,00 zł – każda z opłat. Co więcej ten zakres zwolnienia pozwala na rozłożone w czasie gromadzenie środków na poniesienie dalszych, wszak niepewnych opłat sądowych. Wobec powyższego uznać należało, że przyznanie skarżącemu stosownie do treści art. 245 § 4 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w postaci częściowego zwolnienia od każdorazowej opłaty sądowej przekraczającej kwotę 100,00 zł jest rozstrzygnięciem, które zabezpiecza jego prawo do sądu, a jednocześnie nie skutkuje przeniesieniem na współobywateli konieczności ponoszenia pełnych kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 7 września 2006 r., sygn. akt II SA/Ol 588/06, LEX nr 191863). Dlatego też, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 3 i § 4 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.