III SA/Gl 182/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Orzepowska –Kyć (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Agata Ćwik-Bury Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz Protokolant Izabela Maj- Dziubańska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. przy udziale - sprawy ze skargi S.P. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie kary pieniężnej 1) uchyla zaskarżone postanowienie; 2) stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; 3) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w K. na rzecz skarżącego kwotę 357 ( trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Izby Celnej w K. postanowieniem z [...] r. nr [...] umorzył jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie zażalenia S. P. , prowadzącego działalność pod firmą "A" na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r. nr [...] . W podstawie prawnej powołał art. 233 § 3, art. 208 § 1 pkt 1, art. 219 w związku z art. 235 i art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej O.p.) w związku z art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz, U. z 2009 r., nr 201, poz. 1540 ze zm.) W uzasadnieniu wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Celnego w K. , postanowieniem z [...] r., wszczął z urzędu wobec S. P. , prowadzącego działalność pod firmą "A" oraz J. S. , postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, w związku z urządzaniem gier na automatach (Multigame, Hot Spot, oraz Hot Spot Platin) poza kasynem gry. W toku prowadzonego postępowania, pismem z [...] r. S. P., wystąpił z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego postępowania, na podstawie art. 201 § 1 pkt 2 O.p., do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny pytania prawnego skierowanego przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 15 stycznia 2014 r. w sprawie o sygn. akt III GSK 686/13. Naczelnik Urzędu Celnego w K. postanowieniem z [...] r., odmówił zawieszenia prowadzonego postępowania, uznając, że wskazane przez stronę okoliczności, nie stanowią zagadnienia wstępnego w rozumieniu art. 201 § 1 pkt 2 O.p. W zażaleniu na to postanowienie strona wniosła o jego uchylenie w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy poprzez zawieszenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do Naczelnika Urzędu Celnego w K. w celu ponownego rozpoznania sprawy. Zarzuciła przy tym naruszenie art. 201 § 1 pkt 2 O.p. poprzez niewłaściwą wykładnię tego przepisu i odmowę zawieszenia postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Celnej w K. umorzył postępowanie w sprawie zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r. nr [...] , odmawiające zawieszenia prowadzonego postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej m.in. w oparciu o art. 208 § 1 O.p., argumentując, iż postępowanie o zawieszenie, którego strona wnioskowała zostało już zakończone, gdyż Naczelnik Urzędu Celnego w K. decyzją z [...] r. nr [...] , wymierzył karę pieniężną w wysokości [...] zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry. Zdaniem organu odwoławczego regułą jest, że organ odwoławczy związany jest stanem prawnym i faktycznym w dniu wydania decyzji (vide. Szubielska D. Rozstrzygniecie sprawy w podatkowym postępowaniu odwoławczym, Przegląd Podatkowy 2003, Nr 2). Uwzględniając zatem zaistniały stan faktyczny w niniejszej sprawie, rozpatrywanie zażalenia strony dotyczącego kwestii incydentalnej, czyli zawieszenia postępowania w sprawie głównej, która to sprawa została już zakończona wydaniem decyzji w dniu [...] r. - stało się bezprzedmiotowe. Organ wyjaśnił też, że zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się, że z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. To właśnie miało miejsce w niniejszym postępowaniu wpadkowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. P., działając przez pełnomocnika, wniósł o uchylenie postanowienia drugoinstancyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 120, art. 121 § 1, art. 127, art. 216 § 1 i art. 219, wszystkie w związku z art. 235 i 239 O.p. poprzez umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego, pomimo wniesienia zażalenia na wydane przez organ I instancji postanowienie o odmowie umorzenia postępowania, w sytuacji, gdy wniosek o umorzenie został zgłoszony na wezwanie co do wypowiedzenia się w sprawie do czasu zakończenia postępowania pierwszoinstancyjnego; b) art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 3 O.p. - oba w związku z art. 235 i 239 O.p. poprzez uznanie postępowania zażaleniowego jako bezprzedmiotowego i umorzenie postępowania w sytuacji, kiedy postępowanie "główne" nie zostało zakończone decyzją ostateczną. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że niezasadne jest uznanie postępowania zażaleniowego za bezprzedmiotowe tylko z uwagi na wydanie przez organ I instancji decyzji kończącej postępowanie pierwszoinstancyjne. Chociaż postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego w K. o odmowie zawieszenia postępowania jest postanowieniem incydentalnym (kwestią wpadkową) to nie staje się ono bezprzedmiotowe, aż do czasu zakończenia postępowania głównego decyzją ostateczną. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w K. , wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wskazał, że prawidłowość podjętego rozstrzygnięcia potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne, a to wyroki: WSA w Kielcach z 28 grudnia 2011 r. sygn. akt II SA/Ke 801/11, WSA w Warszawie z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1913/12 oraz z 17 stycznia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1909/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej lub ostatecznym postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – dalej powoływana jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeśli zachodzą przyczyny stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, to sąd winien orzec o jego nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych na wstępie ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia wskazało na konieczność jego uchylenia. Zgodnie z art. 208 § 1 O.p. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Nadto stosownie do art. 216 § 1 i § 2 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienia, które dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Zaś w myśl art. 219 O.p. do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy m.in. art. 208 O.p. Bezprzedmiotowość postępowania występuje, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozstrzygnięcia danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, iż nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość zachodzi wówczas, gdy w sposób oczywisty organ podatkowy stwierdził brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie nie podzielił stanowiska wyrażonego przez organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, że w sytuacji kiedy postępowanie administracyjne dotyczące wymierzenia kary pieniężnej zostało zakończone poprzez wydanie decyzji w pierwszej instancji, to kontynuacja postępowania zażaleniowego (wpadkowego), wszczętego na skutek złożenia przez skarżącą zażalenia na postanowienie o odmowie zawieszenia postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, była w tym momencie bezprzedmiotowa. Zatem w rozpoznawanej sprawie zabrakło przedmiotu postępowania zażaleniowego (wpadkowego) w tym sensie, że w postępowaniu głównym nastąpiło wydanie decyzji merytorycznej. Stwierdzić należy, iż w dacie wydania przez Dyrektora Izby Celnej postanowienia o umorzeniu postępowania zażaleniowego (wpadkowego), tj. w dniu [..] r. nie wystąpiła bezprzedmiotowość postępowania, ponieważ była w toku konkretna sprawa administracyjna dotycząca wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automatach (Multigame, Hot Spot, oraz Hot Spot Platin) poza kasynem gry. Postępowanie główne bowiem w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej nie zostało zakończone, gdyż decyzja wydana w I instancji przez Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] r. nie była ostateczna, ponieważ skarżący złożył od niej odwołanie. Przy czym strony wnosząc skargę i odpowiedź na skargę nie podały, czy odwołanie to zostało rozpoznane decyzją ostateczną. Okoliczność ta nie wynika również z akt administracyjnych przesłanych do Sądu. Zatem należy przyjąć, iż w dacie orzekania sprawa administracyjna o wymierzenie kary pieniężnej była w toku i organ odwoławczy powinien rozstrzygnąć merytorycznie zażalenie na postanowienie organu I instancji odmawiające zawieszenia postępowania co do istoty, nie zaś umarzać postępowanie zażaleniowe. Za uzasadnione zatem należy uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania art. 233 § 1 pkt 3 w zw. z art. 208 § 1 O.p. i stwierdzić, że naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Na zakończenie należy wskazać, że wyroki, na które powołał się organ dla uzasadnienia swego stanowiska o sygn. akt VI SA/Wa 1913/12 oraz VI SA/Wa 1909/12, zostały uchylone wyrokami NSA z 7 lipca 2014 r. odpowiednio o sygn. akt II GSK 619/13 oraz II GSK 620/13, (pub.: orzeczenia.nsa.gov.pl). W uzasadnieniach tych wyroków NSA stwierdził, że dopóki postępowanie główne nie zostanie zakończone decyzją ostateczną, organ odwoławczy winien merytorycznie rozpoznać wniosek o zawieszenie postępowania w sprawie. Sąd w składzie orzekającym podziela stanowisko zaprezentowane przez NSA w uzasadnieniach tych wyroków, czemu dał wyraz w niniejszym uzasadnieniu. Mając to wszystko na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 200 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie obciążając organ odwoławczy kosztami postępowania. Przy powtórnym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy rozpozna wniosek strony uwzględniając uwagi Sądu i biorąc pod uwagę aktualny stan postępowania administracyjnego.