III SA/Gl 183/16

Starszy referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 14 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wraz ze skargą kasacyjną skarżący, działający przy pomocy fachowego pełnomocnika procesowego, złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu wyjaśnił, że wspólne gospodarstwo prowadzi z konkubiną. Na ich utrzymaniu pozostaje małoletnia córka . Wszyscy zamieszkują w mieszkaniu o pow. [...] m2, którego wartość oszacowano na 180.000,00 zł. Mieszkanie to obciążone jest hipoteką na rzecz Banku A oraz na rzecz B w związku z zaciągniętym kredytem rzędu 20.000,00 zł. Dodatkowo [...] Urząd Skarbowy w B. dokonał na nim zabezpieczenia w związku z prowadzonym wobec skarżącego postępowaniem egzekucyjnym. Poza mieszkaniem wnioskodawca nie posiada bowiem żadnych składników majątku, gdyż samochód marki Mercedes Benz A140 rocznik 2000 jest własnością jego konkubiny. Według złożonego oświadczenia dochody skarżącego i konkubiny z tytułu zawartej umowy o pracę wynoszą łącznie 2.789,90 zł, podczas gdy ponoszone wydatki obejmują: opłaty za czynsz (650,00 zł), fundusz pomocy rodzinie (236,00 zł), kredyt hipoteczny (800,00 zł i 206,00 zł), kredyt gotówkowy (450,00 zł), energię elektryczną (105,00 zł), internet (65,00 zł), paliwo (200,00 zł), szkołę (150,00 zł). W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia podanych wyżej danych do akt sprawy nadesłano: zaświadczenie o zameldowaniu, dokumenty potwierdzające ponoszone w związku z utrzymaniem wydatki, wyciągi z rachunków bankowych, zeznania podatkowe skarżącego za 2015 r., zaświadczenie o zatrudnieniu, zawiadomienie o wszczęciu postępowania egzekucyjnego oraz wydruk z księgi wieczystej spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Dodatkowo w piśmie z dnia 2 września 2016 r. pełnomocnik skarżącego poinformował, że 9 sierpnia 2016 r. skarżący rozstał się z konkubiną M. D., która odmówiła mu przedstawienia zeznania o wysokości osiągniętych dochodów, a według posiadanych przez niego informacji straciła ona pracę i od połowy sierpnia 2016 r. nie pozostaje w żadnym zatrudnieniu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, tj. opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 w/w ustawy) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym miejscu należy zauważyć, że wniesiony w chwili obecnej przez stronę skarżącą wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest trzecim wnioskiem złożonym w tejże sprawie, zatem jego rozpoznanie winno nastąpić w kontekście z art. 165 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie - do których niewątpliwie wydane wcześniej w dniu 20 sierpnia 2012 r. (vide: tom I akt sądowych o sygn. III SA/Gl 472/12) postanowienie w przedmiocie zwolnienia skarżącego z ponoszenia każdorazowej opłaty sądowej powyżej kwoty 500,00 zł należy zaliczyć, mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" zgodnie z utrwalonym dotychczas orzecznictwem rozumie się wszelkie zmiany zarówno w okolicznościach faktycznych jak i w obowiązujących przepisach prawnych, które uzasadniają wydanie postanowienia o odmiennej treści, niż to które swego czasu zapadło (vide: postanowienia NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. sygn. akt II FZ 106/08 Lex nr 471131 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r. sygn. akt II OZ 1161/09, Lex nr 601096). Chodzi tu o takie zmiany, które w istotny sposób wpływają na sytuację materialną strony, a w konsekwencji na jej możliwości ponoszenia kosztów postępowania. Tymczasem te w rozpoznawanej sprawie nie zostały w dostateczny sposób wykazane. Należy bowiem zauważyć, że choć dochody skarżącego w porównaniu do dochodów wykazanych w roku 2013 (vide: k-238, tom II akt sądowych) zmniejszyły się, gdyż obecnie wynoszą 1.394,95 zł netto. To jednak ich wysokość nie odbiega od dochodów z roku 2012, na podstawie których jego wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych uwzględniony został jedynie w części. Poza tym podobnie jak w oświadczeniu z 2012 r. mieszkanie o powierzchni [...] m2, obciążone hipoteką stanowi jedyny składnik posiadanego majątku. Nadal prowadzona przez skarżącego Spółka jawna C nie przynosi żadnych dochodów, a jej działalność od 2011 r. jest zawieszona. Jednakże mimo to skarżący na bieżąco spłaca raty zaciągniętych kredytów i pożyczek (vide: wyciągi z rachunków bankowych). Aktualna analiza wpływów na konta osobiste wykazuje, że w okresie od 10 maja 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. dokonywane transakcje uznaniowe wynosiły łącznie 6.418,22 zł i 600,00 zł. W tej sytuacji nie sposób uznać jakoby poniesienie części należnych w sprawie opłat sądowych do kwoty wskazanej w prawomocnym postanowieniu z dnia 20 sierpnia 2012 r., stanowiło zbyt duże obciążenie dla skarżącego. Tym bardziej, że w orzecznictwie ugruntowany został pogląd, w świetle którego brak jest podstaw do przyjęcia jakoby prywatne zobowiązania miały pierwszeństwo przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, zwłaszcza gdy strona nie podejmuje żadnych kroków by jej zdolność kredytowa została zweryfikowana przez profesjonalne instytucje finansowe (tak postanowienia NSA z dnia 17 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 761/08, Lex nr 486700, z dnia 15 czerwca 2010 r. sygn. akt I OZ 427/10, Lex nr 647976, z dnia 7 października 2010 r. sygn. akt I OZ 749/10, Lex nr 742006 i z dnia 16 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 535/10, Lex nr 672991). Poczynione wyżej ustalenia i ich ocena prowadzą do wniosku, iż brak jest jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia jakoby budżet państwa miał w całości kredytować stronę skarżącą, skoro ta może we własnym zakresie z posiadanych środków uiścić określoną część występujących w sprawie opłat sądowych do kwoty wskazanej, tj. 500,00 zł – każda z opłat. Kwota ta jest bowiem niższa aniżeli wysokość rat zaciągniętych kredytów, które jak wynika z przedłożonych do akt sprawy dokumentów źródłowych są regularnie spłacane, gdyż poza wynagrodzeniem rzędu 1.394,95 zł na konto skarżącego w miesiącu lipcu i sierpniu wpłynęły dodatkowe środki w łącznej kwocie 1.000,00 zł (vide: przelewy z dnia 14 i 30 lipca 2016 r. oraz 18 sierpnia 2016 r. pochodzące od I. P.). W tej sytuacji podniesione przez pełnomocnika w piśmie z dnia 2 września 2016 r. nowe okoliczności, z których wynika, że 9 sierpnia 2016 r. skarżący rozstał się z konkubiną M. D., która odmówiła mu przedstawienia zeznania o wysokości osiągniętych dochodów, a według posiadanych przez niego informacji straciła ona pracę i od połowy sierpnia 2016 r. nie pozostaje w żadnym zatrudnieniu, nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Tym bardziej, że z informacji znanych rozpoznającemu sprawę z urzędu w aktach o sygn. III SA/Gl 160/16 dotyczących Spółki jawnej C, oświadczenie odnoszące się do M. D. zostało nadesłane, mimo że do rozstania między konkubentami doszło 9 sierpnia 2016 r. Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 165 ustawy p.p.s.a., postanowiono orzec jak w sentencji.