III SA/Gl 2029/15

Starszy referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi U. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca domagała się zwolnienia z kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu podała, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem, z którym od 18 czerwca 2013 r. jest w rozdzielności majątkowej. Jej miesięczne dochody to zasiłek dla bezrobotnych, który w pierwszym miesiącu po zarejestrowaniu wynosił 99,80 zł, a w kolejnych miesiącach po 864,40 zł (vide: decyzje z PUP z dnia [...] i [...] r.). Prowadzoną działalność gospodarczą zawiesiła 31 stycznia 2015 r., albowiem ta w 2014 r. przyniosła straty (vide: PIT-36L). Z kolei dochody jej męża to wynagrodzenie za pracę rzędu ok. 2.500,00 zł. Ponieważ pod tym samym adresem co skarżąca zamieszkuje też jej córka z 19-miesięcznym synkiem i zięć w ponoszonych wydatkach związanych z koniecznym utrzymaniem partycypują wspólnie. Córka nie osiąga bowiem żadnych dochodów (jest na urlopie wychowawczym), a dochody zięcia wynoszą ok. 1.400,00 zł netto. Według wyliczeń na skarżącą przypadają opłaty za media w kwocie ok. 200,00 zł, koszty leczenia i zakupu leków ok. 50,00 zł, wyżywienie ok. 500,00 zł i środki czystości ok. 100,00 zł. Poza ciągnikiem siodłowym [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł, ciągnikiem siodłowym [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł oraz naczepą [...] z [...] r. o wartości ok. [...] zł, które zajęte są przez US w D. innych składników majątku nie zadeklarowała. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy skarżąca nadesłała: - odpis księgi wieczystej dotyczącej nieruchomości wymienionej w rubryce 2.1 formularza jako adres zamieszkania; - zaświadczenie właściwej jednostki samorządu terytorialnego wymieniającego wszystkie osoby zamieszkałe pod wskazanym w rubryce 2.1 formularza adresem; - rachunki dotyczące opłat bieżących, tj. za gaz, energię elektryczną, wodę i węgiel; - zaświadczenie o wysokości pobieranych przez męża i zięcia dochodów wraz z zeznaniami podatkowymi za 2014 r.; - oświadczenie córki, iż przebywa na urlopie wychowawczym i nie pobiera na dziecko żadnych świadczeń; - zaświadczenie ZUS z dnia [...] r., z którego ustalono, że przed podjęciem opieki nad dzieckiem córka skarżącej podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność; - dokumenty źródłowe potwierdzające zajęcie przez US D. ciągników siodłowych marki [...] i [...] oraz naczepy [...]. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku sprowadza się do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."). Stosownie do jego brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym między innymi zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (vide: art. 245 § 3 cyt. ustawy), następuje gdy ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte w powyższym przepisie pojęcie "wykazać" oznacza udowodnić, przedstawić w sposób przekonywujący, pokazać, unaocznić. Odnosi się ono do wnioskodawcy, co oznacza, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, że zachodzą przesłanki przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży bezpośrednio na stronie, a nie na rozpoznającym wniosek. Ma ona istotne znaczenie w sprawie, albowiem pozwala wyjaśnić wątpliwości co do wiarygodności składanych oświadczeń oraz skonfrontować ich treść z dokumentacją źródłową, której przykładowy katalog zawiera § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2015 r., poz. 1257). Podobnie art. 252 § 1 ustawy p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że informacje zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny być przekonująco umotywowane. Dlatego też od stron ubiegających się o zwolnienie od kosztów sądowych oczekuje się aktywnej postawy procesowej przejawiającej się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat ich stanu majątkowego oraz w dostarczaniu wszelkich żądanych dokumentów, w oparciu o które ma zostać poddana analizie ich kondycja finansowa i możliwości płatnicze. To bowiem na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że wnioskodawca nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Tymczasem jak wynika z nadesłanych do akt dokumentów źródłowych skarżąca przedstawiając swoją sytuację finansową ograniczyła się jedynie do przywołania takich okoliczności, które mogłyby świadczyć o tym, że ta jest trudna. Oświadczyła bowiem, że pozostaje na zasiłku dla bezrobotnych, który pobierać będzie przez 9 miesięcy w wysokości 864,40 zł, a koszty utrzymania, w których partycypuje oszacowała na kwotę 850,00 zł, która obejmuje opłaty za media (ok. 200,00 zł), koszty leczenia i zakupu leków (ok. 50,00 zł), wyżywienie (ok. 500,00 zł) i środki czystości (ok. 100,00 zł). Pominęła natomiast istotne informacje dotyczące stanu majątkowego i możliwości finansowych swojego męża zasłaniając się zawartą umową majątkową małżeńską. W treści urzędowego formularza ograniczyła się bowiem do podania przybliżonej wysokości pobieranego przez męża wynagrodzenia za pracę, czyli kwoty ok. 2.500,00 zł, a w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia powyższych danych wskazała, że mąż kategorycznie odmówił podania jakichkolwiek danych odnoszących się do jego kont bankowych. Przedłożyła jednak zeznanie podatkowe męża za 2014 r., gdzie wykazano dochód ze stosunku pracy rzędu [...] zł oraz wygenerowane elektronicznie dokumenty płacowe męża za ostatnie trzy miesiące, gdzie dochód netto wynosił: 2.565,74 zł (październik), 2.918,86 zł (listopad) i 2.573,56 zł (grudzień). Co istotne z treści powyższych dokumentów źródłowych ustalono, że mąż skarżącej odprowadza składki na MPKZP [...], a posiadane przez niego saldo wkładów w grudniu 2015 r. wynosiło [...] zł. W tej sytuacji przyjąć należało, że uiszczenie należnego wpisu sądowego, który w rozpoznawanej sprawie wynosi [...] zł mieści się w granicach możliwości finansowych skarżącej i jej rodziny. W judykaturze ugruntowany bowiem został pogląd, zgodnie z którym małżonkowie zobowiązani są do wzajemnej pomocy (vide: art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy – t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 2082) obejmującej swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywania związanych z tym kosztów, którego to obowiązku nie niweczy zniesienie między małżonkami wspólności ustawowej (por. postanowienia NSA z dnia 12 listopada 2012 r. sygn. akt I FZ 421/12, Lex 1247068, z dnia 22 stycznia 2013 r. sygn. akt II FZ 5/13, Lex 1274294, z dnia 25 marca 2013 r. sygn. akt II FZ 104/13, Lex 1299412 oraz z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt I FZ 11/14, Lex 1419368). Rozdzielność majątkowa, jak sama nazwa wskazuje, odnosi się przecież do majątków małżonków, regulując kwestie zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich oraz rozporządzania i zarządzania tymi majątkami, nie zaś ich wzajemnych obowiązków, w tym polegających na udzielaniu współmałżonkowi pomocy finansowej w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09, Lex nr 563242). Dlatego też mając na uwadze pobierany przez skarżącą zasiłek dla bezrobotnych, wysokość wynagrodzenia za pracę jej męża oraz posiadane przez niego możliwości finansowe, które z uwagi na wybiórczo przedłożony w tym zakresie materiał dowodowy (brak informacji o kontach bankowych i innych składnikach majątku) mogą przewyższać sumę wkładów, którą mąż skarżącej może przecież rozdysponować, złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Tym bardziej, że udokumentowane wydatki związane z koniecznym utrzymaniem obejmują opłaty za gaz (237,40 zł), energię elektryczną (43,17 zł), wodę i odprowadzanie ścieków (177,90 zł) oraz węgiel (1.500,00 zł wydatek jednorazowy), a w ich uiszczaniu partycypuje poza skarżącą i jej mężem również ich zięć. W tej sytuacji działając, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), postanowiono orzec jak w sentencji.