III SA/Gl 2160/15

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w R. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej w kwestii wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 720 zł, skarżąca spółka, reprezentowana przez pełnomocnika procesowego z wyboru w osobie adwokata, złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzasadniając wniosek skarżąca spółka podniosła, że posiada bardzo niski kapitał zakładowy (5.000 zł), a w ubiegłym roku odnotowała ujemny wynik finansowy. W ocenie spółki opłacenie kosztów sądowych może narazić ją na utratę płynności finansowej. W dalszej części urzędowego formularza spółka podała, że nie posiada środków trwałych, zaś strata za ubiegły rok obrotowy wyniosła 33.064,25 zł. Wnioskodawca oświadczyła, że posiada rachunek bankowy, jest on jednak zajęty przez organ. W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 27 stycznia 2016 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą spółkę o nadesłanie (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy, w tym także o nadesłanie aktualnego raportu kasowego, jak również o przedstawienie wyciągów z posiadanych przez spółkę rachunków bankowych obrazujących operacje dokonywane w ich ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na ww. wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o prawo pomocy, wnioskodawca nadesłała: zeznanie podatkowe CIT-8 za 2014 r. (zeznanie za 2015 r. nie zostało jeszcze złożone); deklaracje podatkowe VAT-7 za okres od lipca 2015 r. do grudnia 2015 r.; sprawozdanie finansowe za okres od 15 kwietnia 2014 r. do 31 grudnia 2014 r.; bilans na dzień 31 grudnia 2014 r.; rachunek zysków i strat – stan na dni: 31 grudnia 2014 r. i 31 grudnia 2015 r.; wyciąg z rachunku bankowego prowadzonego przez spółkę w [...]. W piśmie przewodnim z dnia 11 lutego 2016 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że strona nie prowadzi raportu kasowego oraz nie posiada środków trwałych. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a." – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, należy wskazać treść art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie podkreślić należy, że regulacja normatywna w zakresie prawa pomocy w przypadku osób prawnych lub jednostek organizacyjnych, które nie posiadają osobowości prawnej, zgodnie z treścią art. 246 § 2 in principio P.p.s.a., ma charakter uznaniowy. Oznacza to, iż nawet gdyby przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie występujących w sprawie opłat byłaby spełniona, rozpoznający wniosek nie musi przychylić się do żądania strony, a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli wedle jego uznania będzie to konieczne dla zapewnienia stronie konstytucyjnego prawa do sądu. Powszechnie przyjmuje się, zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowym, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez stronę pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 P.p.s.a. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienia NSA: z 8 stycznia 2015 r., II OZ 1361/14; z 13 stycznia 2015 r., II OZ 1387/14; z 14 stycznia 2015 r., II OZ 1402/14; z 16 stycznia 2015 r., I OZ 4/15 i II OZ 1152/14; z 20 stycznia 2015 r., II OZ 11/15; z 22 stycznia 2015 r., I OZ 21/15; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA, orzeczenia.nsa.gov.pl). Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania bezpłatnej pomocy prawnej ani prawa do zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący (por. postanowienie NSA z 22 stycznia 2015 r., II GZ 935/14, CBOSA). W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarżąca spółka zastosowała się do wezwania referendarza sądowego z dnia 27 stycznia 2016 r. i nadesłała do akt sądowych wszystkie dokumenty, o dostarczenie których była wzywana. Wnioskodawca jednocześnie ustosunkował się do braku raportu kasowego oraz ewidencji środków trwałych. Wnioskodawca przedstawiła w sposób dostateczny swój aktualny stan finansowy. Nie zdołała jednak wykazać, że jej obecna sytuacja finansowa zasługuje na uwzględnienie jej wniosku. W ocenie bowiem rozpoznającego wniosek, skarżąca spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie. Konstatacja ta jest aktualna również uwzględniając fakt, że toczą się inne postępowania sądowe spółki, które również generują obowiązek ponoszenia kosztów sądowych. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że przedłożone do akt sprawy deklaracje VAT – 7 za ostatnie półrocze 2015 r. wskazują na to, że wnioskodawca wykazuje obrót w swojej działalności. Jest to relatywnie wysoki obrót, podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wynosi bowiem od 29.425 zł (lipiec 2015 r.) do 49.547 zł (listopad 2015 r.). Podkreślić należy, że wartość obrotu nie wskazuje bezpośrednio na dochody podmiotu gospodarczego, lecz jedynie na fakt, że podmiot ten dokonuje transakcji gospodarczych – funkcjonuje na rynku. Dane powyższe wskazują na to, że spółka funkcjonuje w sposób aktywny i prężny. Jednocześnie z analizy rachunku bankowego, prowadzonego przez spółkę w [...], wynika, że posiada dodatnie saldo, a więc transakcje obciążeniowe per saldo nie dominują nad transakcjami uznaniowymi. Co istotne, z analizy tego rachunku wynika, że A.S. – jedyny wspólnik wnioskującej spółki i prezes jej zarządu, dokonuje częstych i regularnych wpłat na rachunek bankowy spółki – zasila więc jej konto bankowe. Biorąc pod uwagę częstotliwość wpłat dokonywanych przez prezesa spółki i różnorodną ich wysokość, mając jednocześnie na uwadze przedmiot działalności spółki, stwierdzić należy, że kwoty te stanowią dochód pochodzący z automatów do gier. Poszczególne części zysków przynoszonych przez te automaty wpłacane są w formie gotówkowej na rachunek bankowy skarżącej spółki. Co istotne, kwoty poszczególnych wpłat wynoszą z reguły kilkaset złotych, zdarzają się jednak wysokie kwoty wpłat: np.: 5.200 zł (w dniu 17 listopada 2015 r.) i 6.200 zł (w dniu 17 grudnia 2015 r.). Wpis sądowy od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 720 zł. W aspekcie podniesionych wyżej faktów, trudno jest uznać, że skarżąca nie jest w stanie wygospodarować takiej kwoty i uiścić wpis sądowy od skargi w tej sprawie. Uwaga ta pozostaje nadal aktualna, przy uwzględnieniu faktu, że sprawa niniejsza nie jest jedyną sprawą sądowoadministracyjną zawisłą ze skargi wnioskującej spółki. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a.