III SA/Gl 230/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Herman po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. Z. – G. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej w zakresie podatku akcyzowego w kwestii wniosku strony skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. 1 2 3 Pismem z dnia 7 stycznia 2015 r. zaskarżono decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej z tytułu podatku akcyzowego. W treści skargi zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniono go "widocznymi na pierwszy rzut oka" wątpliwościami odnośnie zasadności przypisanej odpowiedzialności oraz wysokością należności podatkowej uzasadniającą przyjęcie ryzyka pozbawienia skarżącej całego dorobku majątkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 roku poz. 270 t.j. ze zm. – odtąd p.p.s.a.) wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zaistnieją szczególne ku temu okoliczności uzasadniające takie orzeczenie, tj. gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Złożony wniosek zasadny nie jest. Zauważyć należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego. Wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazana w art. 61 § 3 p.p.s.a., nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Ciężar uprawdopodobnienia wspomnianych przesłanek spoczywa przy tym na wnioskodawcy. Z brzmienia cytowanego przepisu wynika jednoznacznie, że postanowienie Sądu wstrzymujące wykonanie zaskarżonej decyzji ma charakter wyjątkowy, tzn. jest odstępstwem od ogólnej reguły, w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, przy czym obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji spoczywa na stronie, która domaga się wydania takiego orzeczenia. Zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania może nastąpić jedynie wtedy, gdy ujawnione zostaną okoliczności uzasadniające jej zastosowanie, albowiem zasadą jest wykonywanie zaskarżonych aktów, zwłaszcza decyzji administracyjnych. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 2060/11, LEX nr 98462 i z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, strona ma obowiązek uprawdopodobnić istnienie konkretnych i obiektywnych okoliczności pozwalających przyjąć, że wstrzymanie wykonania aktu jest zasadne. Nie wystarcza jedynie złożenie wniosku, a nawet przytoczenie w jego uzasadnieniu okoliczności, które teoretycznie mogą pojawić się na etapie wykonania decyzji. Twierdzenia strony o niebezpieczeństwie spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wypadku wykonania decyzji, powinny zostać poparte dokumentami, które uwiarygodniłyby sytuację skarżącego (por. postanowienie NSA z dnia 18 października 2011 r., II GSK 1799/11, LEX nr 965117). Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno zatem wskazywać konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 P.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 24 stycznia 2014 r., II GZ 5/14). Obowiązkiem sądu jest ocena argumentów przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia, nie zaś prowadzenie postępowania dowodowego co do przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.(postanowienie NSA z dnia 22 marca 2012 r., I FSK 182/12). Należy mieć na uwadze także to, że Sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej, a katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego orzeczenia jest zamknięty (por postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2011 r., II OZ 1047/11, LEX nr 984678). Dlatego też nie może być argumentem sam fakt, iż w ocenie pełnomocnika skarżącej jej odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe innego podmiotu jest wątpliwa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przez pojęcie "znacznej szkody" należy rozumieć taką szkodę – majątkową, a także niemajątkową – która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowanie ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (por. postanowienie NSA z dnia 31 stycznia 2014 r., II OSK 106/14). Tak jak sama szkoda ma wystąpić po stronie wnioskodawcy, tak jej wielkość określana jako "znaczna" musi być oceniana na tle kondycji finansowej wnioskodawcy, czyli całościowej sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Natomiast za "trudne do odwrócenia skutki" należy uznać skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe, spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nastąpić po długim czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2013 r., I GZ 211/13 i postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2013 r., II GZ 671/13). Mając to na uwadze należy stwierdzić, że aby w niniejszej sprawie możliwe było wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wniosek winien być uzasadniony z powołaniem się na określone okoliczności faktyczne i wykazaniem ich istnienie, ewentualnie uprawdopodobnieniem możliwości ich wystąpienia działając we własnym interesie. W skardze ograniczono się jedynie do wskazania kwoty egzekwowanej należności oraz podniesiono, że oznacza to pozbawienia wnioskodawczyni dorobku. Jednakże sama wysokość należności nie jest wystarczającą przesłanką do przyjęcia, iż w sprawie istnieje ryzyko wyrządzenia znacznej szkody, bądź też spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca, już po złożeniu skargi przedstawiła wniosek o przyznanie prawa pomocy (który będzie rozpoznany w odrębnym postępowaniu wpadkowym) i we wniosku tym zadeklarowała dochód miesięczny w wysokości 1.750 zł oraz brak jakichkolwiek innych. Z deklaracji tej wynika zatem, że – o ile podane w niej dane są zgodne ze stanem rzeczywistym, co dopiero zostanie zweryfikowane – dochód miesięczny skarżącej nie starczy na pokrycie zobowiązania podatkowego w pełnej wysokości, trudno więc mówić by sytuacja majątkowa skarżącej uległa radykalnemu pogorszeniu, także w kontekście przepisów egzekucyjnych w zakresie kwot i przedmiotów niepodlegających egzekucji. Sąd badając wszystkie okoliczności sprawy i dowody zebrane na ich poparcie uznał, że w takim stanie rzeczy nie wystąpiły przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie powołanego wyżej art. 61 § 3 i § 5 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.