III SA/Gl 320/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Jolanta Skowronek po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług w kwestii wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (druk PPPr), skarżąca Spółka zadeklarowała posiadany kapitał zakładowy wielkości [...] zł oraz wypracowany za ubiegły rok obrotowy zysk rzędu 41.098,12 zł. Jednocześnie wyjaśniła, iż w chwili obecnej nie dysponuje żadnymi wolnymi środkami finansowymi. Całość jej majątku ulokowana jest bowiem w aktywach trwałych, których wartość wg bilansu za ostatni rok oszacowano na kwotę 750.545,79 zł bądź w zapasach, których okres obrotu (rotacji) wynosi ok. 100 dni. Podobnie sprzedaż nieruchomości wymaga zwołania zgromadzenia wspólników i uzyskania ich zgody na jej zbycie, co wymaga znacznego nakładu czasu. Tymczasem działalność Spółki w zakresie prowadzonej hurtowni [...] przynosi obecnie straty z uwagi na brak płynności finansowej. Dlatego też jej rachunek bankowy, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, wykazywał debet wielkości 61.838,36 zł. W celu uzupełnienia podanych wyżej danych, referendarz sądowy pismem z dnia 15 kwietnia 2011 r. wezwał stronę skarżącą do złożenia odpisów bądź kserokopii następujących dokumentów źródłowych, tj. sprawozdania finansowego za 2009 r. i 2010 r. obejmującego: bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową; zeznania podatkowego za 2010 r.; deklaracji VAT, ewidencji środków trwałych oraz raportów kasowych za ostatnie trzy miesiące; a także wyciągu z posiadanego rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane w jego ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy. Jednocześnie zobowiązano stronę do sprecyzowania zakresu złożonego wniosku, jako że rubryka nr 4 formularza nie została wypełniona zgodnie z pouczeniem zawartym na ostatniej jego stronie. Wezwanie to jak wynika z akt sprawy zostało doręczone w sposób skuteczny w dniu 21 kwietnia 2011 r. Do dnia dzisiejszego pozostało ono jednak bez odpowiedzi. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności zważono, co następuje. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym – obejmującym w myśl art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a. zarówno zwolnienie od kosztów sądowych jak i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w postaci adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego – może nastąpić jedynie wtedy, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia wątpliwości co do tego, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Zakamycze 2005 r., str. 592). Analogiczne rozwiązanie przewidziano w odniesieniu do uregulowanego w art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a. prawa pomocy w zakresie częściowym, które także może być przyznane dopiero wtedy, gdy osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże przesłanki pozwalające to uczynić, wskazane w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., tj. że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jeżeli zatem strona nie wywiąże się w sposób należyty z ciążących na niej powinności przejawiających się przede wszystkim w wyczerpującym podawaniu informacji na temat jej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych oraz w dostarczaniu wszelkich dokumentów źródłowych pozwalających na jednoznaczną weryfikację składanego oświadczenia, przyznanie prawa pomocy nie może wchodzić w rachubę i to tak w zakresie całkowitym jak i częściowym (vide: S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007 r., wyd. 1, s. 244). Odnosząc powyższe uwagi do realiów rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż wprawdzie w nadesłanym formularzu skarżąca Spółka w pkt 4 nie zakreśliła o co wnosi, jednak w treści skargi wskazała, iż domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Dlatego też złożony przez nią wniosek rozpoznano w oparciu o obie wskazane wyżej przesłanki. W ocenie rozpoznającego wniosek te nie zostały jednak spełnione. Należy bowiem zauważyć, iż użyte w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. pojęcie "jakichkolwiek" stanowi synonim pojęcia "żadnych" zatem, jeżeli chociaż w niewielkim stopniu strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy jest w stanie ponieść koszty postępowania to prawo pomocy może jej zostać przyznane tylko w zakresie częściowym (por. Piotr Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] Polski model sądownictwa administracyjnego pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Oficyna Wydawnicza VERBA, Lublin 2003 r., s. 117). W przypadku podmiotu, którego kapitał zakładowy wynosi [...] zł, a wartość środków trwałych zamyka się w kwocie 750.545,79 zł, uwzględnienie złożonego wniosku w oparciu o przewidziane w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. kryteria stanowiłoby rozstrzygnięcie sprzeczne z zasadami słuszności (vide: postanowienie NSA z dnia 2 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FZ 70/08, LEX nr 513376). Dlatego też biorąc pod uwagę obecny etap sprawy zasadne było rozważenie czy spełniona została określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przesłanka zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych (tj. opłat sądowych i wydatków) czy też nie. Z regulacji zawartej w tym przepisie wypływa bowiem jednoznaczny wniosek, iż to od wnioskodawcy oczekuje się wykazania w znaczeniu udowodnienia, przedstawienia czegoś w sposób przekonujący, unaocznienia (por. Słownik języka polskiego pod redakcją prof. Mieczysława Szymczaka, tom III, Wydawnictwo Naukowe PWN, Sp. z o.o. Warszawa 1978, wydanie IX z 1994 r., str. 805), że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna ubiegająca się o prawo pomocy nie ma dostatecznych środków na ich poniesienie. Tym samym rozstrzygnięcie złożonego wniosku zależy w gruncie rzeczy od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione (por. J.P.Tarno "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi". Komentarz, Wyd. Prawnicze Lexis Nexis, W-wa 2004 r., str. 319 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt I FZ 447/08, LEX nr 565921). W realiach rozpoznawanej sprawy skarżąca Spółka nie wykazała się jednak aktywną postawą procesową. Do dnia dzisiejszego nie wykonała bowiem wezwania z dnia 15 kwietnia 2011 r., tj. nie nadesłała żądanych dokumentów źródłowych, które w pełni zobrazowałyby jej rzeczywistą sytuację finansową i możliwości płatnicze. Mianowicie nie przedłożyła zeznania podatkowego za 2010 r., a także sprawozdania finansowego za lata 2009/2010, tj. bilansu oraz rachunku zysków i strat. Podobnie nie przedstawiła wyciągu z rachunku bankowego obrazującego operacje dokonywane w jego ramach w ciągu ostatnich trzech miesięcy, raportów kasowych oraz deklaracji VAT z powyższego okresu. Tymczasem art. 255 ustawy p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek współdziałania z Sądem w tym zakresie, albowiem instytucja prawa pomocy ma zagwarantować prawo do sądu osobom (zarówno fizycznym jak i prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), których wyjątkowo trudna sytuacja materialna nie pozwala na ponoszenie występujących w sprawie opłat, do których zalicza się również należny od wniesionej skargi wpis. Biorąc zatem pod uwagę fakt, iż skarżąca Spółka nie wykazała się chęcią współpracy, albowiem nie odpowiedziała na wezwanie referendarza do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przyjąć należało, iż nie udowodniła w sposób wystarczająco przekonujący jakoby zasługiwała na dofinansowanie z budżetu państwa, gdyż prawo pomocy jest właśnie taką formą dotowania. Niedostarczenie żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę. Tym bardziej, że nie zasługuje na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualny stan majątkowy i możliwości płatnicze. Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika wszakże, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania istnienia przesłanek przemawiających za słusznością przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy. Tymczasem skarżąca uznając za bezcelowe wykonanie wezwania z dnia 15 kwietnia 2011 r. pozbawiła rozpoznającego wniosek możliwości dokonania wnikliwej i rzetelnej oceny jej kondycji finansowej. Powyższa okoliczność nie pozwala nawet na częściowe uwzględnienie złożonego wniosku. Za takim stanowiskiem przemawia również ugruntowany w orzecznictwie sądowym pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienia NSA z dnia 24 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 142/06, I FZ 113/06 i I FZ 128/06, a także z dnia 29 stycznia 2007 r., sygn. akt I FZ 651/06, z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 oraz z dnia 22 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 531/07 niepubl. i z dnia 15 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 561/08 LEX nr 530368). Dlatego też działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 w zw. z art. 258 § 3 oraz art. 245 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono orzec jak w sentencji.